चाचणीत अकिलीस इंजेक्शन्स शॅम उपचारापेक्षा प्रभावी ठरले नाहीत

उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्समुळे दीर्घकालीन परिणाम सुधारले नाहीत

The BMJ मध्ये प्रकाशित झालेल्या यादृच्छिक क्लिनिकल चाचणीत मधल्या भागातील अकिलीस टेंडिनोपॅथीसाठी वापरलेल्या उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्सना 12 महिन्यांनी शॅम इंजेक्शन्सच्या तुलनेत कोणताही अर्थपूर्ण क्लिनिकल फायदा मिळाला नाही.

चालताना आणि दैनंदिन इतर कामांमध्ये अडथळा आणू शकणाऱ्या वेदनादायक, दीर्घकाळ टिकणाऱ्या टेंडनच्या विकारावर उपचार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या या हस्तक्षेपाच्या नियमित वापराला हे निष्कर्ष आव्हान देतात. कमी मात्रेतील कॉर्टिकोस्टेरॉइडसह किंवा त्याशिवाय उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्स घेतलेल्या सहभागींच्या वेदना आणि अपंगत्वात शॅम प्रक्रिया घेतलेल्या सहभागींच्या तुलनेत स्पष्ट सुधारणा दिसली नाही.

अकिलीस टेंडिनोपॅथीमध्ये अकिलीस टेंडनवर परिणाम करणारी वेदना, ताठरपणा आणि सूज यांचा समावेश होतो. अहवालानुसार, हा विकार खालच्या अवयवांतील दीर्घकाळ टिकणाऱ्या वेदनेचे एक प्रमुख कारण आहे आणि आयुष्यात कधीतरी अंदाजे 6% लोकांना तो होतो. व्यायामावर आधारित उपचारांची शिफारस केली जाते, मात्र अनेक रुग्णांमध्ये लक्षणे कायम राहतात आणि ते इतर उपचार पर्याय शोधतात.

चाचणी कशी घेण्यात आली

संशोधकांनी डिसेंबर 2019 ते जुलै 2022 दरम्यान ऑस्ट्रेलियातील मेलबर्न येथील एका रेडिओलॉजी क्लिनिकमध्ये मधल्या भागातील अकिलीस टेंडिनोपॅथी असलेल्या 192 प्रौढांना नोंदवले. सहभागींचे सरासरी वय 49 वर्षे होते, 55% पुरुष होते आणि त्यांच्या लक्षणांचा कालावधी मध्यकानुसार दोन वर्षे होता.

चाचणीच्या सुरुवातीला सहभागींच्या वेदना आणि अपंगत्वाची पातळी मध्यम ते जास्त होती. Victoria Institute of Sport Assessment-Achilles स्केलवर, म्हणजे VISA-A वर, त्यांचा सरासरी गुण 48.7 होता. ही स्केल 0 ते 100 दरम्यान असते; 100 म्हणजे वेदना किंवा अपंगत्व नसणे.

सहभागींना यादृच्छिकपणे तीन गटांपैकी एका गटात विभागण्यात आले: 64 जणांचा शॅम इंजेक्शन गट; कॉर्टिकोस्टेरॉइडशिवाय उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन गटात 63 जण; आणि कॉर्टिकोस्टेरॉइडसह उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन गटात 65 जण. उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्समध्ये अकिलीस टेंडनभोवती सलाईन आणि स्थानिक भूल देण्यात येते; त्यात कॉर्टिकोस्टेरॉइडची कमी मात्रा देखील असू शकते.

तिन्ही गटांना समान मूलभूत उपचार मिळाले: व्यायाम कार्यक्रम, शिक्षण आणि हालचालींमध्ये बदल करण्याबाबत सल्ला. हा समान उपचार महत्त्वाचा आहे, कारण सामायिक संरक्षक उपचार कार्यक्रमापलीकडे इंजेक्शन पद्धत जोडल्याने अतिरिक्त फायदा होतो का, हे या तुलनेत तपासले गेले.

एका वर्षाने स्पष्ट फरक आढळला नाही

52 आठवड्यांनंतर सहभागींच्या स्वतःच्या अहवालातील वेदना आणि अपंगत्व हा चाचणीचा मुख्य परिणाम होता; तो VISA-A स्केलने मोजण्यात आला. संशोधकांनी गुणवत्ता-समायोजित जीवन-वर्षामागील खर्चाचेही मूल्यांकन केले, जे आयुष्याची लांबी आणि गुणवत्ता एकत्रित मोजते.

192 पैकी 181 सहभागींची, म्हणजे संपूर्ण अभ्यास गटातील 94% सहभागींची, 12 महिन्यांची माहिती उपलब्ध होती. शॅम प्रक्रिया आणि कोणत्याही एका उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन पद्धतीमध्ये स्पष्ट फरक दिसला नाही. कॉर्टिकोस्टेरॉइडसह आणि त्याशिवाय दिलेल्या उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्समध्येही स्पष्ट फरक नव्हता.

व्यावहारिकदृष्ट्या, रुग्णांना सर्वाधिक महत्त्वाच्या वाटणाऱ्या दीर्घकालीन परिणामांमध्ये—वेदना आणि कार्यक्षमतेवरील मर्यादा—उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन तंत्रांनी सुधारणा केली, याचा पुरावा अभ्यासात आढळला नाही. हा निष्कर्ष या चाचणीत तपासलेल्या उपचार पद्धतींना आणि अभ्यासलेल्या 12 महिन्यांच्या फॉलो-अप कालावधीला लागू होतो.

हा निष्कर्ष महत्त्वाचा का आहे

व्यायामावर आधारित उपचार करूनही टेंडनची लक्षणे कायम राहिल्यास इंजेक्शन उपचार आकर्षक वाटू शकतो. शिफारस केलेल्या व्यायामाधारित उपचाराने 44% पर्यंत रुग्ण बरे न होण्याची शक्यता असल्याचे अहवालात नमूद आहे, त्यामुळे पर्यायी उपचारांची मागणी निर्माण होते. आधीच्या माहितीनुसार कॉर्टिकोस्टेरॉइड असलेली इंजेक्शन्स अल्पकालीन लक्षणांमध्ये सुधारणा करू शकतात; मात्र उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्सचे दीर्घकालीन परिणाम आणि खर्च-प्रभावीता अनिश्चित होती.

या चाचणीने उच्च-प्रमाणातील उपचाराच्या दोन्ही प्रकारांची शॅम इंजेक्शनशी तुलना करून आणि सोबतचा व्यायाम व शिक्षण कार्यक्रम सर्व गटांत समान ठेवून ही अनिश्चितता थेट तपासली. अभ्यासातील अकिलीस टेंडिनोपॅथीच्या प्रकारासाठी कॉर्टिकोस्टेरॉइडसह किंवा त्याशिवाय उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्सचा नियमित वापर करण्यास या निष्कर्षांचा पाठिंबा नाही.

प्रत्येक टेंडनच्या विकारासाठी प्रत्येक इंजेक्शन पद्धतीचा परिणाम सारखाच असेल, असे या निष्कर्षातून सिद्ध होत नाही. मात्र मधल्या भागातील अकिलीस टेंडिनोपॅथी असलेल्या प्रौढांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जाणाऱ्या पद्धतीचा नियंत्रित, दीर्घकालीन निकाल तो देतो. उपचार पर्यायांचा विचार करणाऱ्या डॉक्टर आणि रुग्णांसाठी, समान व्यायाम, शिक्षण आणि हालचालींमध्ये बदल करण्याच्या योजनेसोबत दिलेल्या प्रक्रियेला शॅम प्रक्रियेपेक्षा अर्थपूर्ण फायदा झाला नाही, याचा हा अतिरिक्त पुरावा आहे.

उपचारात काय केंद्रस्थानी राहते

अहवालात वर्णन केलेला शिफारस केलेला उपचार म्हणून व्यायामावर आधारित उपचार केंद्रस्थानी राहतो. अभ्यासातील सर्व सहभागींना व्यायाम कार्यक्रम आणि संबंधित मदत मिळाली; मात्र या मूलभूत उपचारात उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शनने अर्थपूर्ण फायदा जोडला, असे उपलब्ध निष्कर्ष दाखवत नाहीत.

दीर्घकालीन वेदना आणि अपंगत्वासाठी केल्या जाणाऱ्या प्रक्रियांमध्ये शॅम-नियंत्रित अभ्यास का महत्त्वाचे असतात, हेही या चाचणीवरून दिसते. शिक्षण, हालचालींबाबतचा सल्ला आणि संरचित व्यायाम कार्यक्रमासोबत उपचार दिला असता अनेक कारणांनी सुधारणा होऊ शकते. या सामायिक घटकांपलीकडे विशिष्ट हस्तक्षेपाचा काही फायदा होतो का, हे ठरवण्यासाठी शॅम तुलना मदत करते.

सतत अकिलीसची लक्षणे असलेल्या लोकांसाठी हा अभ्यास एका विशिष्ट उपचार पर्यायाबाबतचा पुरावा आहे; वैयक्तिक क्लिनिकल मूल्यमापनाचा पर्याय नाही. मात्र त्याचा मुख्य निष्कर्ष सरळ आहे: एका वर्षाने, या यादृच्छिक चाचणीत कॉर्टिकोस्टेरॉइडसह किंवा त्याशिवाय दिलेल्या उच्च-प्रमाणातील इंजेक्शन्सनी शॅम उपचारापेक्षा वेदना आणि अपंगत्व अधिक स्पष्टपणे सुधारले नाही.

हा लेख Medical Xpress च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.