चीनचे ॲल्युमिनियम उत्पादन वाढले, परंतु उत्सर्जन अद्याप शिखरावर असू शकते

विक्रमी उत्पादनाने शिखर उत्सर्जन सिद्धांताला आव्हान दिले

या वर्षाच्या सुरुवातीला, विश्लेषकांनी अंदाज व्यक्त केला होता की चीनच्या ॲल्युमिनियम क्षेत्राचे कार्बन उत्सर्जन 2024 च्या आसपास शिखरावर गेले असावे. हा अंदाज या अपेक्षेवर आधारित होता की उत्पादन दरवर्षी 45 दशलक्ष टनांच्या जवळपास मर्यादित राहील. तथापि, अलीकडील डेटाने ही धारणा उलथून टाकली आहे. चीनने 2025 मध्ये 45.02 दशलक्ष टन प्राथमिक ॲल्युमिनियम उत्पादन केले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत 2.4% अधिक आहे, आणि 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत 23.19 दशलक्ष टन उत्पादन केले, जे वर्षभरात 3.8% अधिक आहे. या आकडेवारीवरून असे दिसते की नाममात्र क्षमता मर्यादा ही कठोर मर्यादा नाही आणि उत्पादन वाढतच आहे.

हा विकास शिखर उत्सर्जन सिद्धांताला कमजोर करत असल्याचे दिसत असले तरी, ॲल्युमिनियम उत्पादन आणि कार्बन उत्सर्जन यांच्यातील संबंध पूर्वीसारखा सरळ नाही. ॲल्युमिनियम वितळवणे अत्यंत वीज-केंद्रित आहे, म्हणजे प्रत्येक टन धातूचा कार्बन फूटप्रिंट मुख्यत्वे ऊर्जा स्त्रोतावर अवलंबून असतो. जर प्रति टन उत्सर्जनाची तीव्रता उत्पादन वाढीपेक्षा वेगाने कमी झाली, तर उत्पादन वाढत असतानाही एकूण उत्सर्जन कमी होऊ शकते. खरेतर, उत्पादन विक्रमी पातळीवर असताना शिखर गाठणे ही केवळ उत्पादन कमी करून साध्य करण्यापेक्षा औद्योगिक डीकार्बोनायझेशनची अधिक आकर्षक कथा असेल.

स्वच्छ ऊर्जा आणि कार्यक्षमतेची भूमिका

चीनच्या उद्योग आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने नोंदवले आहे की 2024 मध्ये इलेक्ट्रोलाइटिक ॲल्युमिनियमसाठी वापरल्या जाणाऱ्या ऊर्जेपैकी सुमारे 25% स्वच्छ ऊर्जेने पुरवली होती, आणि ही संख्या वाढण्याची अपेक्षा आहे. याशिवाय, सरासरी AC वीज वापर 2020 च्या पातळीपेक्षा सुमारे 2% कमी झाला आहे, जे सुधारित कार्यक्षमता दर्शवते. सरकारच्या 2025–2027 ॲल्युमिनियम योजनेचे उद्दिष्ट स्वच्छ ऊर्जेचा वाटा 30% पेक्षा जास्त करणे आणि अकार्यक्षम क्षमतेचे सतत अपग्रेड किंवा निवृत्ती करणे आहे.

ॲल्युमिनियम उत्पादनात वीजेचा स्त्रोत महत्त्वाचा आहे. वर्षानुवर्षे, अशी कथा होती की चिनी स्मेल्टर कोळसा-जड उत्तरेकडील प्रांतांमधून युनान आणि सिचुआन सारख्या जलविद्युत-समृद्ध प्रदेशांमध्ये स्थलांतरित होत आहेत. हे स्थलांतर झाले आहे आणि उत्सर्जन कमी करण्यास हातभार लावला आहे, परंतु आता ही संपूर्ण कथा नाही. उत्तर आणि वायव्य चीन आता पवन आणि सौर ऊर्जा विकासाचे प्रमुख केंद्र आहेत, आणि प्रत्येक स्मेल्टरला पुरवल्या जाणाऱ्या वीजेची कार्बन तीव्रता ही प्रांतीय लेबलांपेक्षा अधिक संबंधित मेट्रिक बनत आहे.

स्वच्छ ऊर्जेत थेट सहभाग

चीन ॲल्युमिनियम उत्पादकांना अक्षय ऊर्जा बाजारात थेट सहभागी होण्यास प्रोत्साहित करत आहे. वीज खरेदी करारांवर स्वाक्षरी करून किंवा समर्पित पवन आणि सौर प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक करून, स्मेल्टर स्वच्छ वीज सुरक्षित करू शकतात आणि त्यांचा कार्बन फूटप्रिंट कमी करू शकतात. अक्षय ऊर्जेची किंमत सतत कमी होत असल्याने आणि ग्रीड पायाभूत सुविधा सुधारत असल्याने ही प्रवृत्ती वेगवान होण्याची अपेक्षा आहे.

उत्पादन-उत्सर्जन दुवा तोडणे

औद्योगिक उत्पादन आणि उत्सर्जन यांच्यातील ऐतिहासिक सहसंबंधाला चीनच्या ॲल्युमिनियम क्षेत्रात आव्हान दिले जात आहे. जर प्रति टन उत्सर्जन पुरेसे वेगाने कमी झाले, तर उत्पादन वाढत असतानाही एकूण उत्सर्जन शिखरावर जाऊन कमी होऊ शकते. हे आर्थिक क्रियाकलापांना पर्यावरणीय परिणामांपासून वेगळे करण्यात महत्त्वपूर्ण यश असेल.

तथापि, उत्सर्जन तीव्रता कमी करण्याचा वेग उत्पादन वाढीपेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे. उत्पादन दरवर्षी 2-4% ने वाढत असल्याने, एकूण उत्सर्जन स्थिर ठेवण्यासाठी क्षेत्राला दरवर्षी प्रति टन उत्सर्जन किमान तितकेच कमी करणे आवश्यक आहे. हे साध्य करण्यासाठी स्वच्छ ऊर्जा, कार्यक्षमता सुधारणा आणि जुन्या, कोळसा-चालित स्मेल्टरच्या निवृत्तीमध्ये सतत गुंतवणूक आवश्यक असेल.

आव्हाने आणि अनिश्चितता

सकारात्मक कल असूनही, आव्हाने कायम आहेत. ॲल्युमिनियम उद्योग ऊर्जा-केंद्रित आहे, आणि उत्पादनातील अगदी लहान वाढ देखील स्वच्छ ऊर्जेतील नफा कमी करू शकते. याशिवाय, स्वच्छ ऊर्जेकडे संक्रमण सर्व प्रदेशांमध्ये एकसमान नाही, आणि काही स्मेल्टर अक्षय स्त्रोतांचा अवलंब करण्यात मागे राहू शकतात. ग्रीड मर्यादा आणि पवन आणि सौर ऊर्जेची मधूनमधून येणारी उपलब्धता देखील अडथळे निर्माण करतात, जरी बॅटरी स्टोरेज आणि ग्रीड अपग्रेड या समस्या कमी करण्यास मदत करत आहेत.

आणखी एक घटक म्हणजे कोळसा-अवलंबित क्षेत्रांमध्ये नवीन स्मेल्टिंग क्षमता सुरू होण्याची शक्यता, ज्यामुळे उत्सर्जन तीव्रता वाढू शकते. या संदर्भात अकार्यक्षम क्षमतेचे अपग्रेड किंवा निवृत्ती करण्याची सरकारची योजना महत्त्वाची आहे, परंतु अंमलबजावणी आणि अनुपालन महत्त्वाचे असेल.

जागतिक हवामान उद्दिष्टांसाठी परिणाम

चीनचा ॲल्युमिनियम क्षेत्र जागतिक औद्योगिक उत्सर्जनात महत्त्वपूर्ण योगदान देतो, म्हणून त्याचा मार्ग आंतरराष्ट्रीय हवामान लक्ष्यांवर महत्त्वपूर्ण परिणाम करतो. जर चीन हे दाखवू शकले की उत्पादन वाढत असताना उत्सर्जन शिखरावर जाऊ शकते, तर ते इतर औद्योगिक क्षेत्रांसाठी आणि देशांसाठी एक मॉडेल प्रदान करेल. तसेच आर्थिक वाढ आणि उत्सर्जन कमी करण्याचे साधन म्हणून स्वच्छ ऊर्जा आणि कार्यक्षमतेत गुंतवणुकीच्या बाजूने युक्तिवाद मजबूत करेल.

आतापर्यंतचा डेटा सूचित करतो की शिखर अद्याप साध्य होऊ शकते, परंतु ते निश्चित नाही. चीनचा ॲल्युमिनियम उद्योग त्याच्या उत्सर्जन तीव्रतेत सुधारणा टिकवू शकतो आणि शेवटी एकूण उत्सर्जन कमी करू शकतो की नाही हे ठरवण्यासाठी पुढील काही वर्षे महत्त्वपूर्ण असतील.

निष्कर्ष

चीनचे वाढते ॲल्युमिनियम उत्पादन म्हणजे त्याचे उत्सर्जन अद्याप वाढत आहे असे आवश्यक नाही. स्वच्छ ऊर्जा आता क्षेत्राच्या वीजेचा चतुर्थांश पुरवत आहे आणि कार्यक्षमतेतील वाढीमुळे वापर कमी होत असल्याने, उद्योग असा मार्गावर आहे ज्यामुळे उत्पादन नवीन उंची गाठत असतानाही उत्सर्जन शिखरावर जाऊन कमी होऊ शकते. सरकारचे धोरण समर्थन आणि अक्षय ऊर्जेची कमी होणारी किंमत हे परिवर्तन घडवत आहेत. आव्हाने कायम असली तरी, उत्पादन आणि उत्सर्जन यांच्यातील दुवा तोडण्याची क्षमता आवाक्यात आहे, जी जगभरातील औद्योगिक डीकार्बोनायझेशनसाठी आशादायक चिन्ह आहे.

हा लेख CleanTechnica च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.