ప్లాస్మా ప్రయోగాల్లో పునరావృతత సమస్య తరచుగా ఎదురవుతుంది: పరిశోధకులు అధ్యయనం చేయాలనుకునే పరిణామాలు ఒక shot నుంచి తదుపరి shot వరకు గణనీయంగా మారవచ్చు. దీనివల్ల వేర్వేరు ప్రమాణాల్లో వేర్వేరు కొలతలు తీసుకొని instabilities మరియు turbulence ఎలా అభివృద్ధి చెందుతాయో పునర్నిర్మించడం కష్టమవుతుంది. తాజాగా నివేదించిన X-ray విధానం ఒకే కొలతలో విస్తృత శ్రేణి ప్లాస్మా నిర్మాణాలను నమోదు చేయడం ద్వారా ఈ పరిమితిని పరిష్కరించేందుకు రూపొందించబడింది.

Japan’s National Institute for Fusion Science‌కు అనుబంధమైన పరిశోధకుల నేతృత్వంలోని అంతర్జాతీయ బృందం, కొత్తగా అభివృద్ధి చేసిన beamstop-free small-angle X-ray scattering పద్ధతిని X-ray free-electron laser మరియు microscale rod-assembly target‌తో కలిపింది. అధిక-తీవ్రత femtosecond laser‌తో target‌ను నడిపిన తర్వాత ప్లాస్మా ఏర్పాటుకు సంబంధించిన dynamics‌ను పరిశీలించడం లక్ష్యం.

ప్లాస్మా నిర్మాణాన్ని కొలవడం ఎందుకు కష్టం

Fusion research నుంచి astrophysics మరియు laser–plasma physics వరకు అనేక సందర్భాల్లో ప్లాస్మాలు కనిపిస్తాయి. ఈ ionized gases‌లో చిన్న perturbations instabilities‌గా పెరగవచ్చు; turbulence వేర్వేరు పరిమాణాల నిర్మాణాల మధ్య energy‌ను బదిలీ చేస్తుంది. ఫలితంగా ఏర్పడే లక్షణాలు చాలా చిన్నవి నుంచి చాలా పెద్ద నిర్మాణాల వరకు ఉండవచ్చు. ఇవి ప్లాస్మాలో energy మరియు motion ఎలా పరిణమిస్తాయో ప్రభావితం చేస్తాయి.

High-energy-density plasmas‌లో ఈ నిర్మాణాలను అధ్యయనం చేయడం ప్రత్యేకంగా సవాలుగా ఉంటుంది. Instabilities అత్యంత తక్కువ timescales‌లో పెరగవచ్చు. అందువల్ల పరికరం high temporal resolution‌తో పాటు, విస్తృత పరిమాణాల లక్షణాలను వేరు చేయడానికి తగిన spatial reach‌ను అందించాలి. ప్రయోగాన్ని పునరావృతం చేయడం తప్పనిసరిగా సమస్యను పరిష్కరించదు, ఎందుకంటే పరిస్థితుల్లోని స్వల్ప మార్పులు ప్లాస్మా స్థితిని మార్చవచ్చు.

అందుకే spatially multiscale, single-shot measurements అవసరమని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు: వేర్వేరు ప్రయోగాల పరిశీలనలను కలపడం కాకుండా, అదే సంఘటనలో అనేక సంబంధిత ప్రమాణాలను నమోదు చేసే మార్గం.

World's first simultaneous measurement of nanometer- to submicrometer-scale structures with a single camera using a single X-ray pulse
అధిక-తీవ్రత femtosecond laser కింద microscale rod assembly target యొక్క plasma formation dynamics‌ను అధ్యయనం చేయడానికి X-ray free-electron laser ఉపయోగించిన observational experiment యొక్క schematic. Credit: National Institute for Fusion Science

సాధారణ కేంద్ర అవరోధం లేని scattering పద్ధతి

ఈ ప్రయోగంలో small-angle X-ray scattering ఉపయోగించారు. X-rays target‌తో పరస్పర చర్య చేసినప్పుడు ఏర్పడే pattern ద్వారా నిర్మాణాన్ని వెల్లడించగల పద్ధతి ఇది. Conventional setups‌లో intense direct beam‌ను అడ్డుకుని detector‌ను రక్షించడానికి సాధారణంగా beamstop‌ను ఉపయోగిస్తారు. అయితే ఈ కేంద్ర అవరోధం beam direction‌కు దగ్గరగా లభించే scattering information పరిధిని పరిమితం చేయవచ్చు.

నివేదించిన పద్ధతిని beamstop-freeగా పేర్కొన్నారు. Conventional central block‌పై ఆధారపడటానికి బదులుగా, triangular metal foils‌తో తయారు చేసిన attenuation filter‌ను setup‌లో ఉపయోగించారు. వాటి effective thickness కేంద్రం వైపు పెరిగేలా foils‌ను stack చేశారు. ప్రయోగ వివరణ ప్రకారం, stacking position‌ను మార్చడం ద్వారా attenuation region‌ను సూక్ష్మంగా సర్దుబాటు చేయవచ్చు.

ఒకే cameraపై అనేక diffraction orders‌లో విస్తరించిన signals‌ను నమోదు చేయడమే ఆచరణాత్మక లక్ష్యం. ప్రయోగ schematic‌లో detected signals‌ను diffraction order ఆధారంగా గుర్తించారు; filter pattern కేంద్రానికి సమీపంలోని high intensity‌ను నియంత్రిస్తుంది. ఒకే X-ray pulseలో విస్తృత spatial scales నుంచి information‌కు ప్రాప్యతను కాపాడటమే ఈ design ఉద్దేశం.

ఈ ప్రయోగం చేర్చే అంశాలు

ఈ విధానం మూడు అంశాలను కలుపుతుంది: X-ray free-electron laser, tailored microscale target మరియు beamstop-free scattering system. Free-electron laser ultrashort X-ray probe‌ను అందిస్తుంది; laser-driven target అధ్యయనం చేస్తున్న ప్లాస్మాను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

World's first simultaneous measurement of nanometer- to submicrometer-scale structures with a single camera using a single X-ray pulse
Beam-stop-free small-angle X-ray scattering యొక్క schematic. Detected signal‌కు ఎడమవైపు ఉన్న "m" diffraction order‌ను సూచిస్తుంది. ఈ ప్రయోగంలో ఉపయోగించిన attenuation filter uniform thickness కలిగిన triangular metal foils‌ను stack చేయడం ద్వారా రూపొందించబడింది; thickness కేంద్రం వైపు పెరుగుతుంది. Triangular filters‌ను ఉపయోగించడం ద్వారా stacking position‌ను బట్టి attenuation region‌ను సూక్ష్మంగా సర్దుబాటు చేయవచ్చు. Credit: National Institute for Fusion Science

ఒక plasma shot‌ను పెద్ద reconstructed sequence‌లో కేవలం ఒక point‌గా పరిగణించటానికి బదులుగా, ఆ individual event నుంచి multiscale structural information‌ను సేకరించడానికి ఈ విధానం ప్రయత్నిస్తుంది. Plasma formation ప్రారంభ దశ వేగంగా ఉండి experimental variations‌కు సున్నితంగా ఉన్నప్పుడు ఇది ముఖ్యమైనది.

ఒక cameraతో scales across plasma nanostructures‌ను capture చేసే మార్గంగా source ఈ work‌ను వివరిస్తుంది. Experimental plasma research‌లో detector protection, time resolution మరియు విభిన్న structural scales coverage మధ్య సమతుల్యత అవసరం కాబట్టి ఈ framing ముఖ్యమైనది. ఒకేసారి ఎక్కువ information‌ను నిలుపుకునే measurement, observed plasma behavior‌ను instability growth మరియు turbulent energy transfer models‌తో పోల్చడాన్ని సులభతరం చేయవచ్చు.

ఒక ప్రయోగానికి మించిన సంభావ్య ప్రాధాన్యత

Turbulent plasmas‌ను అంచనా వేయడంలోని విస్తృత సవాలును ఈ research ఒక్కటే పరిష్కరించదు. అయితే ఇది అనేక రంగాలను ప్రభావితం చేసే measurement bottleneck‌ను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. Plasma conditions ఎలా మారుతాయి, వాటి ద్వారా energy ఎలా ప్రవహిస్తుంది అనే విషయాలను fusion researchers అర్థం చేసుకోవాలి. Astrophysical plasma processes‌లో కూడా విస్తృత scale ranges‌లో instabilities మరియు turbulence ఉంటాయి. Laser–plasma experiments high energy density వద్ద సంబంధిత physics‌ను పరిశీలించగల controlled environments‌ను సృష్టిస్తాయి.

అందువల్ల report‌లో పేర్కొన్న ప్రధాన పురోగతి methodological: spatial scales అంతటా మరింత informative‌గా ఉండే single, temporally sharp probe‌ను రూపొందించడం. ఈ technique‌ను విస్తృతంగా అమలు చేయగలిగితే, nominally similar కానీ పూర్తిగా ఒకేలా లేని shots‌ను కలిపి ఒక చిత్రాన్ని రూపొందించాల్సిన ఆధారపడటం తగ్గవచ్చు.

ప్రస్తుతం, ఈ ఫలితాన్ని experimental imaging మరియు diagnostics development‌గా అర్థం చేసుకోవడం సముచితం. laser-produced plasma యొక్క తాత్కాలిక, multiscale structure మారకముందే దాన్ని చూడే ప్రయత్నాన్ని ఇది చూపిస్తుంది—అదీ ఒక X-ray pulse మరియు ఒక cameraతో.

ఈ వ్యాసం Phys.org reporting ఆధారంగా రూపొందించబడింది. అసలు వ్యాసాన్ని చదవండి.

Originally published on phys.org