मध्यम वयात वारंवार टीव्ही पाहणे नंतरच्या आयुष्यात लहान मेंदू संरचनांशी जोडलेले आहे

दीर्घकालीन मेंदू प्रतिमांकन अभ्यासात लक्ष ठेवण्यासारखा एक विशिष्ट निष्क्रियतेचा नमुना आढळला

एका नव्या अभ्यासाने मध्यम वयात वारंवार दूरदर्शन पाहणे आणि नंतरच्या आयुष्यात लहान मेंदू संरचना व अधिक व्हाइट मॅटर नुकसान यांच्यात संबंध आढळल्याचे स्पष्ट केले आहे, ज्यामुळे निष्क्रिय वर्तन आणि संज्ञानात्मक वृद्धत्वाविषयीच्या व्यापक चर्चेला सूक्ष्मता मिळते. या निष्कर्षाचा अर्थ असा नाही की दूरदर्शन प्रत्यक्षात मेंदूला "कुजवते", पण सर्व बसून राहणे सारखे नसते आणि निष्क्रिय वर्तनाचा प्रकार महत्त्वाचा ठरू शकतो, असे ते सूचित करते.

दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, हे संशोधन Alzheimer's & Dementia मध्ये प्रकाशित झाले होते आणि Atherosclerosis Risk in Communities, किंवा ARIC, या अभ्यासातील सुमारे 1,700 प्रौढांच्या डेटावर आधारित होते. सहभागी 1987 ते 1989 दरम्यान, सरासरी 53 वर्षांच्या वयात, त्या अभ्यासात सामील झाले. दोन दशकांहून अधिक काळानंतर त्यांनी मेंदूचे MRI स्कॅन करून घेतले, ज्यामुळे संशोधकांना स्व-अहवालित मध्यम वयातील सवयी आणि नंतरच्या आयुष्यातील मेंदू संरचना यांची तुलना करण्याची दुर्मिळ संधी मिळाली.

मुख्य निष्कर्ष साधा होता: मध्यम वयात विरंगुळ्याच्या वेळी "खूप वारंवार" टीव्ही पाहत असल्याचे सांगणाऱ्या लोकांमध्ये नंतर स्मरणशक्तीशी संबंधित मेंदू भागांचा आकार कमी, फ्रंटल आणि ऑक्सिपिटल लोब लहान, आणि व्हाइट मॅटर हायपरइंटेन्सिटीचा आकार अधिक आढळला. हे व्हाइट मॅटर बदल महत्त्वाचे आहेत, कारण ते वृद्धत्व, स्ट्रोकचा धोका, संज्ञानात्मक घट, आणि डिमेन्शियाशी संबंधित आहेत.

हा अभ्यास वेगळा का ठरतो

दिलेला स्रोत मजकूर या अभ्यासातील सर्वात महत्त्वाच्या फरकांपैकी एकाकडे निर्देश करतो: निष्कर्षांचे स्पष्टीकरण केवळ इतक्यामुळे होत नाही की दूरदर्शन पाहणे हे निष्क्रिय काम आहे. संशोधकांनी कामाच्या दिवसात बसून घालवलेल्या वेळेकडेही पाहिले, पण इतर निष्क्रिय क्रियांशी तसाच संबंध आढळला नाही. याचा अर्थ, टीव्ही पाहताना असणारी सामग्री किंवा संज्ञानात्मक पद्धत इतर कारणांसाठी बसण्यापेक्षा वेगळी असू शकते.

दक्षिण कॅलिफोर्निया विद्यापीठातील जैवशास्त्र आणि मानवशास्त्राचे प्राध्यापक आणि या अभ्यासाचे वरिष्ठ लेखक डेव्हिड रायख्लेन यांनी सांगितले की हे क्षेत्र अनेक वर्षे लोक किती वेळ बसतात यावर लक्ष केंद्रित करत आले आहे. स्रोत मजकुरात उद्धृत केलेल्या नव्या निष्कर्षांनुसार, लोक बसून काय करत आहेत याकडे अधिक लक्ष द्यायला हवे.

या अभ्यासाचे अर्थ लावण्यासाठी हा सर्वात उपयुक्त दृष्टिकोन आहे. सार्वजनिक आरोग्य संदेशांनी अनेकदा निष्क्रिय वर्तनाला तासांच्या आधारावर मोजल्या जाणाऱ्या एका एकाच वर्गाप्रमाणे हाताळले आहे. हे संशोधन सूचित करते की कमी हालचालीची सर्व वर्तने मेंदू समान पद्धतीने अनुभवेलच असे नाही. शांत डेस्क काम, वाचन, संवाद, किंवा इतर बसून केलेल्या क्रियांमध्ये पॅसिव्ह स्क्रीन पाहण्यापेक्षा मानसिक सहभागाची पातळी खूप वेगळी असू शकते.

MRI वर संशोधकांना काय आढळले

स्रोत मजकुरानुसार, "कधीच नाही" किंवा "क्वचित" टीव्ही पाहतो असे सांगणाऱ्या लोकांच्या तुलनेत "खूप वारंवार" पाहणाऱ्या सहभागींमध्ये मेंदूभर व्यापक संरचनात्मक फरक आढळले. संशोधकांनी अल्झायमर रोगाच्या सुरुवातीच्या लक्षणांशी संबंधित भागांमध्ये लहान आकार ओळखले. त्यांनी व्हाइट मॅटर हायपरइंटेन्सिटीचे अधिक प्रमाणही आढळले, जे मेंदूतील लहान रक्तवाहिन्यांच्या रोगाचे निदर्शक म्हणून सामान्यतः वापरले जाते.

याशिवाय, वारंवार टीव्ही पाहणाऱ्या गटात ऑक्सिपिटल आणि फ्रंटल लोब लहान होते. हे भाग व्यापकपणे दृश्य प्रक्रिया आणि कार्यकारी कार्याशी संबंधित आहेत. कार्यकारी कार्यामध्ये नियोजन, स्व-नियंत्रण, लक्षाचे नियमन, आणि लवचिक विचार यांसारख्या क्षमतांचा समावेश होतो, ज्या वय वाढताना दैनंदिन स्वावलंबनासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असतात.

स्रोत मजकूर पुढे नमूद करतो की इतर घटकांवर नियंत्रण केल्यानंतरही हे फरक टिकून राहिले. त्या घटकांची संपूर्ण यादी दिलेल्या मजकुरात कापली गेली आहे, त्यामुळे सुधारणा नेमक्या किती व्यापक होत्या हे अतिशयोक्तीने सांगणे योग्य ठरणार नाही. तरीही, सांख्यिकीय नियंत्रणांनंतरही संबंध टिकून राहणे हेच या अभ्यासाला उल्लेखनीय बनवणारे एक कारण आहे.

संबंध म्हणजे कारण नव्हे

या कथनेचा सर्वात मजबूत अवतार दिशाभूल करणारा ठरेल. अभ्यासाने एक संबंध आढळला, पण दूरदर्शन पाहण्यामुळे थेट नंतर दिसलेले मेंदूतील फरक निर्माण झाले, हे सिद्ध केले नाही. निरीक्षणात्मक संशोधन काळानुसार नमुने ओळखू शकते, पण ते एकट्याने प्रत्येक पर्यायी स्पष्टीकरण नाकारू शकत नाही. खूप वारंवार टीव्ही पाहणारे लोक आरोग्य, ताण, व्यायाम, झोप, शिक्षण, आहार, किंवा अंतर्निहित रोगजोखमीच्या बाबतीत इतर सहभागींपेक्षा वेगळे असू शकतात, आणि हे पूर्णपणे पकडणे कठीण असते.

असे असले तरी, दीर्घकालीन निरीक्षणात्मक डेटा अजूनही मौल्यवान आहे, विशेषतः जेव्हा तो दशकांपर्यंत पसरलेला असतो आणि फक्त सर्वेक्षण उत्तरांऐवजी प्रतिमांकन परिणामही समाविष्ट करतो. ARIC कोहोर्ट संशोधकांना मध्यम वयातील वर्तन नंतरच्या आयुष्यातील मेंदू आरोग्याशी कसे जोडले जाऊ शकते याचा दृष्टिकोन देतो, आणि डिमेन्शिया संशोधकांना हेच अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घ्यायचे आहे. लक्षणे दिसेपर्यंत संरचनात्मक बदल बरेच पुढे गेलेले असू शकतात.

हा अभ्यास प्रत्येक तास टीव्ही पाहणे हानिकारक आहे किंवा कोणतीही एकच पाहण्याची सवय व्यक्तीचे संज्ञानात्मक भविष्य ठरवते, असेही सुचवत नाही. स्रोत मजकुरात सर्वेक्षण विभागांपलीकडे डोस मर्यादा दिलेल्या नाहीत, आणि फक्त टीव्ही पाहणेच डिमेन्शियाचे भाकीत करते असा दावा तो करत नाही. तो जे समर्थन करतो ते म्हणजे, मध्यम वयात विश्रांतीच्या वेळी अतिशय वारंवार टीव्ही पाहणे हा नंतरच्या मेंदू कमकुवततेचा संभाव्य अर्थपूर्ण निर्देशक असू शकतो, अशी अधिक केंद्रित चिंता.

निरोगी वृद्धत्वासाठी याचा अर्थ काय असू शकतो

हे निष्कर्ष भविष्यातील कामात टिकून राहिले, तर त्याचा व्यावहारिक अर्थ स्क्रीनवर बंदी घालणे नाही, तर निष्क्रिय वेळेची गुणवत्ता सुधारण्याचा आहे. दिलेल्या मजकुरातून सर्वात योग्य अर्थ असा की मध्यम वयात पॅसिव्ह, वारंवार टीव्ही पाहणे हे इतर बसून केलेल्या क्रियांपेक्षा मेंदूसाठी कमी पूरक असा विरंगुळ्याचा वापर असू शकतो.

यामुळे पुढील संशोधनासाठी अनेक दिशा उघडतात. कार्यक्रमाचा प्रकार, कालावधी, मल्टीटास्किंग सवयी, सामाजिक संदर्भ, किंवा पाहणे शारीरिक हालचाल, झोप, किंवा अधिक संज्ञानात्मक मागणी असलेले छंद यांची जागा घेत आहे का, यानुसार परिणाम वेगळा होतो का, हे शास्त्रज्ञांना जाणून घ्यायचे आहे. तसेच मूळ ARIC सहभागी प्रथम सर्वेक्षणात आले तेव्हापासून प्रमुख ठरलेल्या स्ट्रीमिंग, शॉर्ट-फॉर्म व्हिडिओ, आणि इतर डिजिटल मीडिया वातावरणातही असेच नमुने दिसतात का, हेही ते तपासू इच्छितात.

या अभ्यासाची वेळ आणखी एका कारणासाठी महत्त्वाची आहे. मध्यम वय हे दीर्घकालीन मेंदू आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे कालखंड मानले जात आहे. या काळात रक्तदाब, व्यायाम, झोप, सामाजिक संपर्क, किंवा मानसिक उत्तेजना देणाऱ्या क्रियांवर केंद्रित उपाय, मोठ्या प्रमाणावर घट सुरू झाल्यानंतर केलेल्या बदलांपेक्षा अधिक महत्त्वाचे ठरू शकतात. सामान्य विरंगुळ्याच्या वर्तनाशी विशेषतः जोडलेला निष्कर्ष हा अभ्यास दैनंदिन आरोग्य निर्णयांसाठी अधिक संबंधित बनवतो.

या संशोधनाचे मुख्य योगदान म्हणजे अचूकता. ते जास्त बसण्यावरील सर्वसाधारण इशाऱ्यापलीकडे जाऊन मध्यम वयातील पॅसिव्ह स्क्रीन सवयींबद्दल अधिक विशिष्ट प्रश्नाकडे लक्ष वेधते. हे अंतिम उत्तर नाही, पण अधिक उपयुक्त उत्तर आहे. डॉक्टर, संशोधक, आणि दैनंदिन दिनक्रम वृद्धत्वाला कसा आकार देतात याचा विचार करणाऱ्या प्रौढांसाठी, हा फरक लक्षात घेण्यासारखा आहे.

हा लेख Medical Xpress च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.