पार्किन्सनसाठी कमी-डोस किरणोत्सर्गाची चाचणी Mayo Clinicमध्ये

पार्किन्सन संशोधनासाठी नवे लक्ष्य

सुरुवातीच्या टप्प्यातील पार्किन्सन रोगाशी संबंधित मेंदूतील दाहावर लक्ष्यित, कमी-डोस किरणोत्सर्ग उपचाराचा परिणाम होऊ शकतो का, याचा अभ्यास करणारी क्लिनिकल चाचणी Mayo Clinicच्या संशोधकांनी सुरू केली आहे. या आजाराच्या रुग्णांमध्ये कमी-डोस किरणोत्सर्गाचा दाहविरोधी उपाय म्हणून अभ्यास करणारे हे पहिले संशोधन असल्याचे सांगितले जात आहे.

ही चाचणी किरणोत्सर्ग उपचाराच्या पारंपरिक वापरावर आधारित नाही. किरणोत्सर्गाचा संबंध प्रामुख्याने कर्करोग उपचाराशी जोडला जातो, जिथे जास्त डोसचा उद्देश ट्यूमर पेशींना नुकसान करून त्यांची वाढ रोखणे असतो. या अभ्यासात संशोधक खूप कमी, लक्ष्यित डोसचा वेगळा प्रस्तावित उपयोग—मेंदूच्या प्रभावित भागांतील दाह कमी करणे—तपासत आहेत.

हा फरक महत्त्वाचा आहे, कारण पार्किन्सन रोगावर सध्या कोणताही इलाज नाही. उपलब्ध उपचार औषधांनी लक्षणे नियंत्रित करण्यावर आणि काही रुग्णांसाठी focused ultrasound किंवा deep brain stimulationसारख्या प्रक्रियांवर भर देतात. लक्षणे दिसल्यानंतर त्यांना प्रतिसाद देण्याऐवजी, रोगाच्या प्रगतीशी संबंधित जैविक प्रक्रियेवर एखाद्या हस्तक्षेपाचा परिणाम होऊ शकतो का, हे Mayoचा अभ्यास तपासत आहे.

दाहाचा अभ्यास का केला जात आहे

पार्किन्सन रोग हा कालांतराने बळावणारा मज्जासंस्थेचा हालचालींशी संबंधित विकार आहे. त्यामुळे हालचाली मंदावणे, थरथर, स्नायू आखडणे आणि संतुलन व देहबोलीशी संबंधित अडचणी येऊ शकतात. पार्किन्सन असलेल्या व्यक्तींना संज्ञानात्मक बदल, थकवा, नैराश्य आणि चिंता यांचाही अनुभव येऊ शकतो.

हालचाली नियंत्रित करण्यात सहभागी असलेल्या dopamine या रसायनाची निर्मिती करणाऱ्या मेंदूतील पेशी हळूहळू नष्ट होण्याशी हा रोग संबंधित आहे. मेंदूच्या पेशींमध्ये आणि त्यांच्या आसपास असामान्य प्रथिने साचण्याशीही तो संबंधित आहे. पार्किन्सनची कारणे आणि त्याची प्रगती घडवून आणणारे घटक यांचा संशोधक अजूनही अभ्यास करत आहेत.

या रोगप्रक्रियेत दाहाची महत्त्वाची भूमिका असल्याचे मानले जाते. Mayo Clinicच्या radiation oncologist आणि चाचणीच्या principal investigator Yasamin Sharifzadeh यांनी सांगितले की, कमी-डोस किरणोत्सर्ग पार्किन्सनशी संबंधित अंतर्निहित जैविक प्रक्रियेवर परिणाम करून लक्षणांची वाढ मंदावू शकतो का, याचा अभ्यास केला जात आहे.

येथे शब्दांची निवड महत्त्वाची आहे: चाचणी एका शक्यतेचा अभ्यास करत आहे, सिद्ध झालेल्या उपचारफायद्याची घोषणा करत नाही. किरणोत्सर्गामुळे रुग्णांमध्ये दाह सुरक्षितपणे आणि अर्थपूर्ण पद्धतीने बदलू शकतो का, तसेच असा बदल क्लिनिकल प्रगतीवर परिणाम करतो का, हे या अभ्यासाचे प्रश्न आहेत.

किरणोत्सर्गाचा जाणीवपूर्वक वेगळा वापर

हा प्रकल्प परिचित वैद्यकीय तंत्रज्ञानाला नव्या क्लिनिकल संदर्भात वापरतो. कर्करोग उपचारात किरणोत्सर्ग उपचार सामान्यतः कर्करोगाच्या पेशींना इजा करण्यासाठी असलेले डोस वापरतो. Mayoची चाचणी त्याऐवजी कमी, लक्ष्यित डोस आणि त्यांच्या संभाव्य दाहविरोधी परिणामावर लक्ष केंद्रित करते.

त्यामुळे हा अभ्यास रोगाची दिशा बदलू शकणाऱ्या एका गृहितकाची चाचणी करण्याचा प्रयत्न ठरतो. थरथर किंवा आखडलेपणा नियंत्रित करणारा उपचार उपयुक्त ठरू शकतो; मात्र तो रोगाच्या प्रगतीशी संबंधित प्रक्रिया बदलेलच असे नाही. प्रभावित मेंदूच्या भागांतील दाह कमी केल्याने त्या प्रक्रियांपैकी एखादीवर परिणाम होऊ शकतो का, असा प्रश्न संशोधक विचारत आहेत.

ही चाचणी सुरुवातीच्या टप्प्यातील पार्किन्सन रुग्णांवर केंद्रित आहे. हा भर अभ्यासाचा प्रश्न दर्शवतो; या टप्प्यावर ही पद्धत प्रभावी आहे, असा दावा करत नाही. अभ्यासातील लोकांमध्ये प्रायोगिक हस्तक्षेप कसा काम करतो हे निश्चित करण्यासाठी क्लिनिकल संशोधन आवश्यक आहे.

पार्किन्सन हा एकसारखा आजार नाही

Mayo Clinicचे neurologist आणि study investigator Rodolfo Savica यांनी नमूद केले की पार्किन्सन रोग ही एकसंध स्थिती नाही. हा परस्पर संबंधित रोग-उपप्रकारांचा समूह आहे, जे जैविकदृष्ट्या वेगळे असू शकतात. या विविधतेमुळे सर्वांसाठी एकच उपचार शोधण्याचे प्रयत्न गुंतागुंतीचे होतात.

संशोधकांसाठी हे एक मध्यवर्ती आव्हान आहे. रुग्णांच्या एका गटात महत्त्वाचा असलेला जैविक मार्ग दुसऱ्या गटात तितकाच प्रभावी नसेल. त्यामुळे नवी चाचणी पार्किन्सनच्या यंत्रणा आणि निदान झालेल्या व्यक्तींमधील फरक अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा भाग आहे.

या क्षेत्रात विचारल्या जाणाऱ्या प्रश्नांमधील बदलही यातून दिसतो. पार्किन्सनकडे केवळ हालचालींच्या लक्षणांचा समूह म्हणून न पाहता, संशोधक मेंदूतील पेशींची हानी, असामान्य प्रथिने आणि दाहाशी संबंधित प्रक्रियांचा अभ्यास करत आहेत. या प्रक्रिया एकमेकांशी जोडलेल्या असू शकतात; मात्र किरणोत्सर्गाने दाहाला लक्ष्य केल्याने त्या सुटतील, असे स्रोतसामग्री सिद्ध करत नाही.

चाचणी काय सिद्ध करू शकते आणि काय नाही

क्लिनिकल चाचणी म्हणजे तपासणी; उपचाराची शिफारस नव्हे. कमी-डोस किरणोत्सर्ग दाह कमी करू शकतो का आणि दाहावर उपाय केल्याने लक्षणांची वाढ मंदावू शकते का, हे Mayoचे संशोधक तपासत आहेत. किरणोत्सर्ग उपचार पार्किन्सनसाठी प्रमाणित उपचार ठरला आहे, असा या अभ्यासाचा अर्थ नाही.

ही चाचणी क्लिनिकल पातळीवर तपासत असलेल्या गृहितकात तिचे महत्त्व आहे. दाह हा पार्किन्सनच्या जैविक प्रक्रियेतील महत्त्वाचा भाग असल्यास, लक्ष्यित दाहविरोधी रणनीतीने त्या जैविक प्रक्रियेवर परिणाम करता येतो का, हे तपासण्याचा मार्ग मिळू शकतो. अपेक्षित परिणाम दिसला नाही तरी, या रणनीतीच्या मर्यादा स्पष्ट करण्यात निष्कर्ष मदत करतील.

सध्या, कर्करोग उपचारासाठी परिचित असलेल्या तंत्रज्ञानाचा अत्यंत कमी डोस वापरून मेंदूतील दाहाचा अभ्यास करण्याची असामान्य आणि काळजीपूर्वक आखलेली संशोधनदिशा ही चाचणी पार्किन्सन संशोधनात जोडते. निकाल केवळ तर्कावर नव्हे, तर अभ्यासातून मिळणाऱ्या पुराव्यावर अवलंबून असेल.

हा लेख Medical Xpressच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.