एंडोमेट्रियोसिस अभ्यासात आढळले की मानसिक आरोग्याचा ताण निदानाच्या अनेक वर्षे आधी सुरू होतो

एंडोमेट्रियोसिस अभ्यासात निदानापूर्वीच मानसिक ताण दिसून आला

डेन्मार्कमधील एका मोठ्या अभ्यासामुळे रुग्ण आणि चिकित्सक वर्षांपासून सांगत असलेल्या समस्येला अधिक बळ मिळत आहे: एंडोमेट्रियोसिसचा भार वेदना आणि प्रजननक्षमतेच्या अडचणींपलीकडे जात असल्याचे दिसते, आणि ही अवस्था औपचारिकरीत्या ओळखली जाण्याच्या खूप आधी मानसिक आरोग्य नोंदींमध्ये दिसू शकते.

Aarhus University येथील नवीन रजिस्ट्र्री-आधारित संशोधन, जे Human Reproduction मध्ये प्रकाशित झाले, त्यात 136,842 महिलांच्या डेटाचे विश्लेषण करण्यात आले. Medical Xpress ने दिलेल्या अभ्यास सारांशानुसार, नंतर ज्यांना एंडोमेट्रियोसिसचे निदान झाले अशा महिलांमध्ये अँटीडिप्रेसंट आणि चिंता-औषधांचा वापर लक्षणीयरीत्या जास्त होता, तसेच रोग नसलेल्या महिलांच्या तुलनेत मानसोपचार रुग्णालय विभागांशी अधिक संपर्क होता. हा नमुना केवळ निदानानंतरच्या काळापुरता मर्यादित नव्हता. निदानाच्या 10 वर्षे आधीपर्यंतही संशोधकांना मानसिक आरोग्य ताणाची चिन्हे आढळली.

ही कालरेषा महत्त्वाची आहे. एंडोमेट्रियोसिस ही एक दीर्घकालीन अवस्था आहे, ज्यात गर्भाशयाच्या आतील आवरणासारखे ऊतक गर्भाशयाबाहेर वाढते, आणि त्यामुळे अनेकदा तीव्र वेदना होतात आणि काही रुग्णांमध्ये वंध्यत्वही येते. निदान अनेकदा उशिरा होते. नवीन निष्कर्ष सूचित करतात की निदानापर्यंतचा दीर्घ प्रवास स्वतःही दीर्घकाळ चाललेल्या मानसिक ताणाच्या कालखंडाशी जुळून येऊ शकतो, कारण उपचार न झालेली लक्षणे, अनिश्चितता, दैनंदिन आयुष्यातील व्यत्यय किंवा यांचे मिश्रण असू शकते.

अभ्यासात काय आढळले

अभ्यासातील प्रमुख आकडे एंडोमेट्रियोसिस असलेल्या आणि नसलेल्या महिलांमध्ये सातत्यपूर्ण व मोजता येण्याजोग्या अंतराकडे निर्देश करतात. निदानापूर्वी, एंडोमेट्रियोसिस असलेल्या महिलांनी तुलना गटातील महिलांच्या तुलनेत अँटीडिप्रेसंटच्या 29% अधिक प्रिस्क्रिप्शन आणि चिंता-औषधांच्या 16% अधिक प्रिस्क्रिप्शन रिडीम केले. निदानानंतर, हा फरक अँटीडिप्रेसंटसाठी 40% आणि चिंता-औषधांसाठी 46% पर्यंत वाढला.

संशोधकांना केवळ फरकाच्या आकारानेच नव्हे, तर काळानुसार त्याच्या टिकावूपणानेही आश्चर्य वाटले. स्रोत मजकुरात दिल्याप्रमाणे, सार्वजनिक आरोग्य विभागातील Ph.D. विद्यार्थिनी आणि या कामामागील संशोधकांपैकी एक असलेल्या Marie Josiasen यांनी सांगितले की, संघाला हा नमुना किती स्पष्ट आणि सातत्यपूर्ण होता आणि तो काळानुसार कसा कमी झाला नाही, याचे आश्चर्य वाटले. एंडोमेट्रियोसिस असलेल्या महिलांनी निदानाच्या 10 वर्षे आधीपासून 10 वर्षे नंतरपर्यंत सातत्याने अधिक अँटीडिप्रेसंट प्रिस्क्रिप्शन रिडीम केले.

ही सातत्यपूर्णता असा साधा विचार आव्हानित करते की निदान झाल्यामुळेच अंतर्गत मानसिक ताण दूर होतो. वर्षानुवर्षांच्या लक्षणांना स्पष्टीकरण मिळणे मान्यता देऊ शकते, पण दीर्घकालीन आजारासह जगण्याचे वास्तव नाहीसे करत नाही. प्रत्यक्षात, या अभ्यासानुसार मानसिक भार निदानानंतरही वाढू शकतो, जरी कारणे रुग्णानुसार वेगळी असली तरी.

निदानाने ताण का संपत नाही

औषधांचा वाढलेला वापर आणि मानसोपचार संपर्क यांचे एकमेव कारण काय आहे, हे हा अभ्यास ठरवत नाही. पण संशोधकांनी मांडलेली स्पष्टीकरणे वैद्यकीयदृष्ट्या शक्य आणि सामाजिकदृष्ट्या महत्त्वाची आहेत. दीर्घकाळ चालणारी वेदना मनःस्थिती आणि सहनशक्ती कमी करू शकते. लक्षणांच्या कारणाबद्दलची अनिश्चितता स्वतःच त्रास निर्माण करू शकते. काम, नाती, निकटता, झोप आणि दैनंदिन कार्यांतील वारंवार व्यत्यय वर्षानुवर्षे साचू शकतात. काही महिलांसाठी प्रजनन समस्यांमुळे आणखी ताण आणि दु:ख जोडले जाते.

Josiasen यांनी नमूद केले की निदान हा एकाच वेळी दिलासा आणि कठीण जाणीव असू शकते. शरीरात काय चालले आहे याबद्दलची अनिश्चितता संपवू शकते, पण मान्यताप्राप्त दीर्घकालीन अवस्थेसह आयुष्याची सुरुवातही दर्शवू शकते. शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य वेगवेगळ्या सेवावाटांमध्ये विभागून पाहण्याची सवय असलेल्या आरोग्य व्यवस्थांसाठी हा फरक महत्त्वाचा आहे.

जर माहिती निदानापूर्वी मानसिक ताण आणि निदानानंतरही सुरू असलेला भार दाखवत असेल, तर त्याचा अर्थ असा की आधार केवळ तज्ञ उपचाराच्या टप्प्यावर नव्हे, तर संपूर्ण रुग्ण प्रवासात उपलब्ध असला पाहिजे. चिंता, नैराश्य आणि संबंधित ताण यांसाठी तपासणी एंडोमेट्रियोसिस सेवेचा अधिक नियमित भाग बनण्याची गरज आहे.

याचा उपचारासाठी काय अर्थ आहे

लवकर निदान केल्यास मानसिक आरोग्याचा भार कमी होईल का, याचे उत्तर हा अभ्यास देत नाही. हा प्रश्न अजूनही खुला आहे, आणि स्रोत मजकुरात नमूद केले आहे की Josiasen आपल्या Ph.D. प्रकल्पाचा भाग म्हणून हार्मोनल गर्भनिरोधकांच्या भूमिकेचा अभ्यास करणार आहेत. तरीही, हे निष्कर्ष लक्षणे लवकर ओळखण्याची आणि अधिक एकत्रित उपचार मार्गांची गरज अधोरेखित करतात.

चिकित्सकांसाठी संदेश फक्त एवढाच नाही की एंडोमेट्रियोसिस आणि मानसिक आरोग्य समस्या एकत्र अस्तित्वात राहू शकतात. संदेश असा आहे की मानसिक ताण हा रोगाच्या अनुभवात वैद्यकीय नोंदीत नाव येण्याच्या खूप आधीपासून विणलेला असू शकतो. सातत्याने होणारी श्रोणीवेदना, वारंवार उपचार भेटी, किंवा अस्पष्ट ताणासह येणाऱ्या रुग्णाला केवळ लक्षणानुसार उपचारांपेक्षा व्यापक मूल्यमापनाची गरज असू शकते.

आरोग्य व्यवस्थांसाठी, हा अभ्यास उशिराने निदान होण्याने केवळ शारीरिक वेदनांपेक्षा अधिक खर्च येतो याचा आणखी पुरावा देतो. औषधांचा अधिक वापर आणि मानसोपचार सेवांवरील वाढलेली अवलंबित्व सेवा नियोजन, रुग्ण परिणाम, आणि जीवनमान यांवर वर्षानुवर्षे परिणाम करणाऱ्या व्यापक भाराकडे निर्देश करतात.

रुग्ण आणि समर्थकांसाठी, हा अभ्यास अनुभवजन्यरीत्या वारंवार सांगितल्या जाणाऱ्या गोष्टीला सांख्यिक पुष्टी देतो: या अवस्थेचा परिणाम केवळ स्त्रीरोगीय लक्षणांपुरता मर्यादित नाही. ती भावनिक स्वास्थ्य, उपचार अनुभव, आणि दीर्घकालीन आरोग्य प्रवास घडवू शकते.

दीर्घकालीन आजार समजून घेण्यात मोठा बदल

एंडोमेट्रियोसिसबद्दल अनेकदा वेदना व्यवस्थापन, शस्त्रक्रिया, प्रजनन आरोग्य, आणि निदानातील विलंब यांच्या चौकटीत चर्चा झाली आहे. हे अजूनही केंद्रस्थानी मुद्दे आहेत. पण हा अभ्यास मानसिक आरोग्याचा पैलू गौण नाही हे दाखवून चर्चा पुढे नेतो. तो लवकर दिसतो, वर्षानुवर्षे टिकतो, आणि निदानानंतर अधिक ठळक होऊ शकतो.

त्याचा अर्थ असा नाही की एंडोमेट्रियोसिस यांत्रिकरीत्या प्रत्येक रुग्णात नैराश्य किंवा चिंता निर्माण करते, आणि अभ्यास असा दावा करत नाही. तो जे दाखवतो, ते मोठ्या डेटासेटमध्ये लोकसंख्या पातळीवरील मजबूत संबंध आहे. प्रत्यक्षात, प्राथमिक आणि तज्ञ या दोन्ही सेवांमध्ये मानसिक आरोग्याकडे अधिक लक्ष देण्यासाठी ते पुरेसे आहे.

संशोधन पुढे जात असताना, कोणते हस्तक्षेप खरोखर हा प्रवास बदलू शकतात, हा एक महत्त्वाचा प्रश्न असेल. लवकर निदान मदत करू शकते. चांगले वेदना नियंत्रण मदत करू शकते. मजबूत समुपदेशन आणि मानसोपचार आधार मदत करू शकतो. अधिक समन्वित प्रजनन आणि दीर्घकालीन काळजी नियोजनही मदत करू शकते. अभ्यासाने यांची क्रमवारी लावलेली नाही, पण कृतीची गरज अंतिम निदानाच्या क्षणापेक्षा खूप आधी सुरू होते, हे तो स्पष्ट करतो.

त्या अर्थाने, सर्वात महत्त्वाचा निष्कर्ष कालसापेक्ष असू शकतो. एंडोमेट्रियोसिस ही केवळ निदानास वेळ लागणारी अवस्था नाही. अनेक महिलांसाठी, आरोग्य व्यवस्था तिला नाव देते त्या दशकाभर आधीपासूनच तिचा मानसिक आरोग्यावर परिणाम तयार होत असलेली अवस्था देखील आहे.

हा लेख Medical Xpress च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.