अत्यावश्यक आदेश आणि विलंबांमुळे 2025 मध्ये अमेरिकेतील कोळसा निवृत्ती मोठ्या प्रमाणात मंदावली

कोळशाची घसरण थांबली नाही, पण मंदावली

दिलेल्या Energy Information Administration सामग्रीनुसार, 2025 मध्ये अमेरिकेतील कोळसा-आधारित वीज प्रकल्प निवृत्ती 15 वर्षांतील सर्वात कमी वार्षिक पातळीवर घसरली. त्या वर्षी केवळ 2.6 गिगावॅट कोळसा-निर्मिती क्षमता निवृत्त झाली, जी चार वीजप्रकल्पांमध्ये पसरलेली होती. हा 2010 नंतरचा सर्वात लहान वार्षिक निवृत्ती आकडा होता आणि काही वर्षांपूर्वी दिसलेल्या अधिक मोठ्या कपातींपेक्षा स्पष्ट मंदी होती.

हा आकडा महत्त्वाचा आहे, कारण अमेरिकेच्या वीज प्रणालीतील कोळशाचा वाटा दशकाच्या सुरुवातीला दिसलेल्या वेगाने कमी होत राहील या अपेक्षेविरुद्ध तो जातो. त्याऐवजी, 2025 हे पुढे ढकलणे आणि उलटफेर यांचे वर्ष ठरले. ऑपरेटरांनी 4.8 गिगावॅट नियोजित निवृत्त्या पुढील वर्षांत ढकलल्या, 1.1 गिगावॅटच्या दोन कोळसा प्रकल्पांच्या निवृत्ती योजना रद्द केल्या, आणि 1.2 गिगावॅटच्या 2027 निवृत्त्याही रद्द केल्या. 2026 मध्ये बंद होणारी अपेक्षित असलेली एक वेगळी सुविधा 2029 पर्यंत ढकलली गेली.

या एकत्रित परिणामामुळे कोळशाच्या दीर्घकालीन वाढीच्या शक्यता पुन्हा जिवंत झाल्या नाहीत, पण खाली जाणारा मार्ग इतका अपरिहार्य नसतो हे स्पष्ट झाले. ग्रीड विश्वसनीयतेच्या चिंता, पर्यायी क्षमतेचा वेळ, आणि धोरणात्मक हस्तक्षेप यांनी जुन्या कोळसा युनिट्सना अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ उपलब्ध ठेवण्यात भूमिका बजावली.

प्रत्यक्ष निवृत्त झालेली प्रकल्पे

दिलेल्या मजकुरात 2025 मधील चार निवृत्ती घटना ओळखल्या आहेत. डेलावेरमधील Indian River Unit 4, 410 मेगावॅट क्षमतेसह, फेब्रुवारीत निवृत्त झाला. अ‍ॅरिझोनातील Cholla Units 1 आणि 3, एकूण 383 मेगावॅट, मार्चमध्ये निवृत्त झाले. सर्वात मोठी निवृत्ती वर्षाच्या शेवटी झाली, जेव्हा उटाहमधील Intermountain Power Project च्या Units 1 आणि 2, एकूण 1,800 मेगावॅट, ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरमध्ये निवृत्त झाले. आयोवामधील Prairie Creek Unit 1, केवळ 15 मेगावॅटची लहान यंत्रणा, डिसेंबरमध्ये निवृत्त झाली.

या मर्यादित गटातही बदलाचा पर्याय महत्त्वाचा आहे. Intermountain निवृत्त्यांची काही भरपाई त्याच ठिकाणी 2025 च्या उत्तरार्धात सुरू झालेल्या 1,017 मेगावॅट रेटेड नवीन नैसर्गिक वायू combined-cycle प्रकल्पाने केली. हे ऊर्जा संक्रमणातील एक महत्त्वाचे वास्तव दर्शवते. कोळसा बाहेर पडणे म्हणजे आपोआप नवीकरणीय पर्याय येणे असे नाही. अनेक प्रकरणांमध्ये, जवळचा पर्याय म्हणजे वायू, विशेषतः जिथे ग्रिड ऑपरेटर आणि युटिलिटीज dispatchable क्षमतेला प्राधान्य देतात.

म्हणून, वार्षिक निवृत्ती आकडा कमी असला तरी, बदलत्या क्षमतेची रचना तितकीच महत्त्वाची आहे. व्यवस्था बदलत आहे, पण नेहमीच कोळशापासून शून्य-कार्बन विजेपर्यंत सरळ रेषेत नाही.

अत्यावश्यक संघीय आदेशांनी वेळापत्रक बदलले

2025 मध्ये अधिक कोळसा प्रकल्प निवृत्त न होण्याचे एक मोठे कारण संघीय हस्तक्षेप होते. U.S. Department of Energy ने Federal Power Act च्या Section 202(c) अंतर्गत आपत्कालीन आदेश जारी करून, ग्रिड विश्वसनीयतेच्या नावाखाली काही कोळसा प्रकल्प तात्पुरते उपलब्ध ठेवण्याचे निर्देश दिले. दिलेल्या EIA मजकुरात मिशिगन, वॉशिंग्टन, इंडियाना, आणि कोलोरॅडोमधील प्रकल्पांचा उल्लेख आहे जे प्रभावित झाले.

या विलंबित निवृत्त्यांपैकी बहुतेक, ऑपरेटरांनी EIA ला दिलेल्या अहवालांनुसार, नियोजित 2025 बंदीपासून 2026 च्या सुरुवातीला किंवा मध्यावर ढकलल्या गेल्या. प्रत्यक्षात, या अत्यावश्यक आदेशांनी सेवा सोडण्याच्या मार्गावर दिसणाऱ्या वृद्ध यंत्रणांना वेळ दिला. हे दीर्घकालीन संचालनाची हमी देत नाही, पण विश्वसनीयतेच्या चिंता डीकार्बोनायझेशनच्या वेळापत्रकात अडथळा आणू शकतात हे दाखवते.

निवृत्ती वेळापत्रके ऊर्जा-परिवर्तन कथांमध्ये निश्चित टप्पे मानली जातात, त्यामुळे हे महत्त्वाचे आहे. 2025 चा डेटा सूचित करतो की ग्रीडची परिस्थिती घट्ट झाल्यास किंवा पर्यायी संसाधने मागे पडल्यास त्यांना सुधारता येणारी उद्दिष्टे समजणे अधिक योग्य ठरेल. विद्युत मागणीचा अंदाज बांधणे कठीण होत असताना आणि क्षमता गरजा अधिक तीव्र होत असताना, धोरणकर्ते बंद होणाऱ्या प्रकल्पांना जपण्यासाठी अधिक वेळा हस्तक्षेप करू शकतात.

अलीकडील कोळसा निवृत्ती प्रवृत्ती मंदावली आहे

दिलेल्या डेटाने 2025 च्या आकड्याला संदर्भातही ठेवले. 2022 पासून कोळसा निवृत्त्या सामान्यतः कमी झाल्या आहेत; त्या वर्षी ऑपरेटरांनी 13.7 गिगावॅट निवृत्त केले होते, जे 2021 च्या अखेरीस कार्यरत ताफ्याच्या सुमारे 6.5% होते. त्याच्या तुलनेत, 2025 मधील 2.6-गिगावॅट एकूण 2024 अखेरच्या कोळसा क्षमतेच्या फक्त 1.5% होता.

ही मंदी कोळसा ताफ्याच्या दीर्घकालीन घसरणीला नाकारत नाही, पण उरलेल्या सर्वात सोप्या निवृत्त्या आधीच झाल्या असाव्यात असे सूचित करते. जे उरते ते प्रादेशिक विश्वसनीयता, स्थानिक राजकारण, किंवा बदल्या-संसाधनांच्या मर्यादांशी अधिक गुंतलेले असू शकते. प्रणाली कठीण प्रकरणांच्या जवळ जात गेली की वेळापत्रके पुढे ढकलली जाण्याची शक्यता वाढते.

इथे आणखी एक व्यापक धोरणात्मक धडा आहे. कोळशापासून दूर जाणे केवळ अर्थशास्त्र आणि उत्सर्जन धोरणावर नाही, तर पायाभूत सुविधांच्या क्रमावरही अवलंबून असते. नवीन निर्मिती, ट्रान्समिशन, साठवण, किंवा वायू क्षमता वेळेवर तयार नसेल, तर जुन्या प्रकल्पांना तात्पुरती सुट्टी मिळू शकते. यामुळे अशी व्यवस्था तयार होते जिथे जाहीर केलेल्या निवृत्त्या वास्तविक संकेत असतात, पण अंतिम हमी नसतात.

2025 चे आकडे खरोखर काय दाखवतात

15 वर्षांतील सर्वात कमी निवृत्ती हा मथळा कोळशाच्या पुनरागमनासारखा चुकीचा वाचला जाऊ शकतो. दिलेली माहिती त्या निष्कर्षाला पाठिंबा देत नाही. ती अधिक मर्यादित पण तरीही महत्त्वाची गोष्ट सांगते: ग्रिड ऑपरेटर आणि संघीय अधिकारी विश्वसनीयतेसाठी अधिक वेळ आवश्यक आहे असे ठरवतात, तेव्हा कोळशाची घसरण थांबू शकते.

ऊर्जा नियोजनासाठी ही सूक्ष्मता महत्त्वाची आहे. धोरणकर्ते, युटिलिटीज, आणि गुंतवणूकदार निवृत्तीच्या योजना अगदी वेळापत्रकानुसारच चालतील असे गृहीत धरू शकत नाहीत. तसेच प्रत्येक कोळसा निवृत्तीसोबत नवीकरणीय उत्पादन येईल असेही मानू शकत नाहीत. किमान काही प्रकरणांमध्ये, वायू हेच आधी येणारे ब्रिज तंत्रज्ञान राहते.

म्हणून 2025 चा अनुभव अतिशय रेषीय संक्रमण मॉडेल्सविरुद्ध इशारा देतो. कोळसा अजूनही अमेरिकेच्या व्यवस्थेतून बाहेर जात आहे, पण त्याचा वेग आता अधिक सक्रिय हस्तक्षेप आणि अधिक स्पष्ट तडजोडींनी ठरतो आहे.

पुढील वर्ष

EIA ने ओळखलेल्या पुढे ढकललेल्या बंद्या 2026 मध्ये पुढे गेल्यास, गेल्या वर्षीचा असामान्यतः कमी निवृत्ती आकडा तात्पुरता ठरू शकतो. पण अतिरिक्त विश्वसनीयता चिंता निर्माण झाल्यास, अधिक विलंब शक्य आहे. कोणत्याही परिस्थितीत, 2025 चे डेटा स्वरातील स्पष्ट बदल दर्शवतात. आता मुख्य प्रश्न कोळसा निवृत्त होतो आहे का हा नाही. तो किती वेगाने, आणि कोणत्या परिस्थितींमध्ये संघीय सरकार ही प्रक्रिया मंदावण्यास तयार आहे, हा आहे.

हा लेख CleanTechnica च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.