2016 नंतर अंटार्क्टिकामधील दीर्घकाळ चाललेला नमुना अचानक तुटला

वर्षानुवर्षे अंटार्क्टिका साध्या हवामान कथांसाठी एक अवघड आव्हान ठरत होते. संपूर्ण पृथ्वी तापत असताना, अनेक मॉडेल्सना अपेक्षित असलेल्या हळूहळू होणाऱ्या घटेच्या ऐवजी अंटार्क्टिक समुद्री बर्फ सुमारे 2015 पर्यंत विस्तारत राहिला. मग तो नमुना तुटला. 2016 नंतर समुद्री बर्फात अचानक घट झाली आणि ती कमी पातळीवरच टिकून राहिली. दिलेल्या स्रोतसामग्रीत संक्षेपित केलेले नवे संशोधन याचे उत्तर बर्फात नाही, तर त्याखालील महासागराच्या रचनेत शोधते.

23 मार्च 2026 रोजी Proceedings of the National Academy of Sciences मध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासात जवळपास दोन दशकांचा under-ice Argo float डेटा वापरण्यात आला आहे. ही स्वायत्त उपकरणे पृष्ठभागाखालील तापमान आणि क्षारता माहिती गोळा करतात आणि पुन्हा वर आल्यावर ती उपग्रहाद्वारे पाठवतात. दिलेल्या मजकुरातील पेपरच्या सारांशानुसार, पूर्वीचा समुद्री बर्फ विस्तार काही अंशी वाढलेल्या पर्जन्यामुळे पृष्ठजलाच्या ताजेपणामुळे झाला. तो तुलनेने ताजा थर खोलवरील अधिक उष्ण, अधिक खारट पाण्याच्या वर राहिला, ज्यामुळे उष्णता खालीच अडकून राहिली आणि पृष्ठभाग सहज गोठू शकला.

2015 नंतर ती रचना बदलली. तीव्र झालेल्या वाऱ्याने चालवलेल्या upwelling ने ताजेपणाचा कल उलटवला आणि अधिक उष्ण, अधिक खारट पाणी वर आणले. अभ्यासाच्या मांडणीनुसार, त्या प्रक्रियेमुळे वर्षानुवर्षे साचलेली उपपृष्ठीय उष्णता मुक्त झाली, ज्यामुळे अभूतपूर्व समुद्री बर्फ हानी झाली. मुख्य लेखक अर्ल विल्सन यांनी याला खाली दडपून राहिलेल्या उष्णतेचा हिंसक विस्फोट असे वर्णन केले. हे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे 2016 नंतरची घट ही केवळ अनियमित चढउतार नसून, वर्षानुवर्षे अस्थिरता साठवत गेलेल्या प्रणालीचा परिणाम म्हणून दिसते.

फक्त हवा नाही, महासागरानेही निकाल ठरवला

स्रोतसामग्रीमधील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे समुद्री बर्फाचे वर्षागणिक आणि दशकागणिक नियमन करण्यात महासागराची मोठी भूमिका असते. हे सहज वाटू शकते, पण त्याला विश्लेषणात्मक वजन आहे. ध्रुवीय बदलांवरील सार्वजनिक चर्चेत अनेकदा फक्त हवेच्या तापमानावर भर दिला जातो. हा अभ्यास सूचित करतो की दक्षिणी महासागराची उभी स्तररचना, आणि ती बिघडवणाऱ्या वारा प्रवाह, तितकेच निर्णायक ठरू शकतात.

विस्ताराच्या काळात वाढलेल्या पर्जन्यामुळे पृष्ठजल ताजे झाले. ताजे पाणी खाऱ्या पाण्यापेक्षा कमी घन असते, त्यामुळे ते पृष्ठभागाजवळ राहिले आणि स्तररचना टिकविण्यास मदत झाली. त्या थरांनी प्रत्यक्षात खालील उष्ण पाण्यावर झाकण ठेवले. अशा परिस्थितीत, पृष्ठभाग गोठणे सुरू राहू शकले, जरी खाली उष्णता साचत होती. जेव्हा जोरदार वाऱ्यांनी पृष्ठजल अंटार्क्टिकापासून दूर ढकलले आणि upwelling तीव्र होऊ दिले, तेव्हा प्रणाली उलटली. साठलेली उष्णता पृष्ठीय वातावरणासाठी उपलब्ध झाली, ज्यामुळे समुद्री बर्फ तयार होणे आणि टिकणे दोन्ही बाधित झाले.

हा एक सूक्ष्म पण महत्त्वाचा मुद्दा आहे. या अभ्यासात पूर्वीचा विस्तार हवामान धोका खोटा ठरवतो असे म्हटलेले नाही. उलट, गुंतागुंतीच्या महासागरी गतिशीलतेमुळे उष्णतेच्या संकेताचा काही भाग तात्पुरता लपला किंवा वळवला गेला, हे यातून दिसते. महासागराची स्थिती बदलताच, अंतर्निहित असुरक्षितता अतिशय वेगाने उघड झाली.