मोझांबिकने 30-मेगावॉट सौर निविदा पुन्हा उघडली, कारण आधीचा पुरस्कार रखडला होता

मोझांबिक एका अशा सौर प्रकल्पावर पुन्हा प्रयत्न करत आहे, जो व्यापक नवीकरणीय पाइपलाइन सुरू करण्यास मदत करणार होता

मोझांबिकच्या Energy Regulatory Authority, ARENE ने, सोफाला प्रांतातील Dondo जिल्ह्यात 30-मेगावॉट सौर प्रकल्प विकसित, वित्तपुरवठा, बांधकाम, संचालन, आणि देखभाल करण्यासाठी independent power producer साठी प्री-qualification पुन्हा उघडली आहे. ही पायरी देशाच्या Renewable Energy Auctions Promotion Programme, म्हणजे PROLER, अंतर्गत आधी एकदा टेंडर झालेल्या प्रकल्पालाच पुन्हा जिवंत करते.

ही निविदा एक relaunch आहे. तीच site 2020 मध्ये देण्यात आली होती आणि एप्रिल 2022 मध्ये Total Eren ला देण्यात आली होती. आधीचा पुरस्कार पुढे का गेला नाही याचे सार्वजनिक स्पष्टीकरण न देता ARENE ने प्रक्रिया पुन्हा सुरू केली आहे. प्री-qualification साठी expressions of interest 22 जूनपर्यंत द्यायचे आहेत, आणि पूर्ण proposals 2026 च्या दुसऱ्या सहामाहीत अपेक्षित आहेत.

घोषणा आणि प्रत्यक्ष अंमलबजावणी यांतील हा फरकच या कहाणीचा सर्वात उघड करणारा भाग आहे. मोझांबिकमध्ये नवीकरणीय ऊर्जेची महत्त्वाकांक्षा कमी नाही. ती महत्त्वाकांक्षा प्रत्यक्षात financial close आणि बांधकामापर्यंत नेणाऱ्या प्रकल्पांमध्ये रूपांतरित करणे हेच खरे आव्हान आहे.

हा प्रकल्प 30 मेगावॉटपेक्षा पुढे का महत्त्वाचा आहे

कागदावर पाहिले तर 30 MW सौर प्रकल्प जागतिक निकषांनुसार लहान आहे. मात्र मोझांबिकच्या संदर्भात या प्रकल्पाचे व्यापक महत्त्व आहे, कारण तो PROLER चा भाग आहे; हा कार्यक्रम सप्टेंबर 2020 मध्ये Ministry of Mineral Resources and Energy ने, European Union आणि France च्या Agence Francaise de Developpement च्या पाठबळाने सुरू केला होता.

PROLER चार प्रकल्पांद्वारे स्पर्धात्मक लिलावांमधून सुमारे 120 MW सौर आणि वाऱ्याची क्षमता टेंडर करण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे. त्यामुळे प्रत्येक स्वतंत्र प्रकल्प हा मोठ्या चाचणीचा भाग ठरतो: मोझांबिक असा पुनरावृत्तीयोग्य framework तयार करू शकतो का, जो नवीकरणीय निर्मितीमध्ये खासगी भांडवल आकर्षित करेल?

आतापर्यंत उत्तर अनिश्चितच आहे. source text नुसार, कोणत्याही PROLER प्रकल्पाने अजून financial close गाठलेले नाही. हे developers, lenders, आणि policymakers साठी गंभीर संकेत आहे, कारण लिलाव केवळ तेव्हाच विश्वासार्ह ठरतात जेव्हा ते bankable outcomes देतात.

वचन आणि bottleneck

पुन्हा सुरू केलेल्या Dondo निविदेची रचना परिचित आहे. एक private developer त्या प्रकल्पाचे वित्तपुरवठा, बांधकाम, संचालन, आणि देखभाल करेल. तत्त्वतः, यामुळे project risk वाटून घेतला जातो आणि बाह्य भांडवल व कौशल्याचा उपयोग होतो. प्रत्यक्षात, आसपासच्या अटींनी lender confidence ला आधार द्यावा लागतो.

पुरस्कार आणि close यांच्यामधील विलंब tariff uncertainty, grid-संबंधित प्रश्न, भूविषयक मुद्दे, contract finalization, आणि macroeconomic risk अशा अनेक कारणांमुळे होऊ शकतो. आधीची प्रक्रिया नेमकी कशामुळे अडली हे source text स्पष्ट करत नाही, त्यामुळे तात्काळ महत्त्व diagnosis पेक्षा implication मध्ये अधिक आहे: मूळ मार्गातील किमान एक महत्त्वाचा घटक टिकला नाही.

मोझांबिकसाठी हे महत्त्वाचे आहे, कारण स्पर्धात्मक नवीकरणीय लिलावांचे मूल्यमापन केवळ bids मिळाल्या का यावर होत नाही; ते प्रकल्प कार्यरत assets बनून प्रणालीमध्ये वीज जोडतात का यावरही केले जाते.

ही निविदा गुंतवणूकदार लक्षपूर्वक का पाहतील

ही relaunch एकाच वेळी दोन संदेश देते. सकारात्मक संदेश म्हणजे सातत्य. मोझांबिक आणि त्याचे development partners site सोडून न देता प्रकल्प पुढे नेण्याचा प्रयत्न करत आहेत. कमी सोयीचा संदेश म्हणजे execution risk अजूनही इतका आहे की reset करावा लागला.

म्हणूनच investors आणि developers हे पाहतील की नवीन प्रक्रियेत सुधारित terms, अधिक स्पष्ट timelines, किंवा निवडीनंतर वित्तपुरवठ्याकडे प्रकल्प नेण्याचा अधिक विश्वास आहे का. ARENE च्या औपचारिक स्पष्टीकरणाशिवायही बाजार हे गृहित धरेल की पहिल्या अपयशी प्रयत्नातून मिळालेले धडे relaunch मध्ये कुठेतरी प्रतिबिंबित झाले पाहिजेत.

हा प्रकल्प अशा वेळी येतो आहे, जेव्हा अनेक emerging markets स्वच्छ ऊर्जा विस्ताराला affordability, grid integration, आणि sovereign risk यावरील चिंता यांच्याशी तोलण्याचा प्रयत्न करत आहेत. योग्यरित्या चालवलेला auction programme पारदर्शक स्पर्धा निर्माण करून ही समस्या सोडविण्यात मदत करू शकतो. रखडलेला कार्यक्रम उलट परिणाम करू शकतो, भविष्यातील bids अधिक सावध आणि महागड्या बनवू शकतो.

यश कसे दिसेल

मोझांबिकसाठी यश म्हणजे केवळ नवीन preferred bidder निवडणे नाही. यश म्हणजे देश pre-qualification, bidding, contractual closure, financing, आणि delivery या टप्प्यांमधून utility-scale renewable प्रकल्प पुढे नेऊ शकतो हे दाखवणे. Dondo त्या टप्प्यापर्यंत पोहोचला, तर PROLER pipeline च्या उर्वरित भागांवर विश्वास वाढेल आणि donor-backed auction frameworks कार्यक्षम investment channels मध्ये परिपक्व होऊ शकतात हे दिसेल.

जर तो पुन्हा रखडला, तर नुकसान एका siteपुरते राहणार नाही. त्यामुळे देशाची renewable procurement architecture वारंवार private-sector participation ला आधार देण्याइतकी मजबूत आहे का, हा कठीण प्रश्न उभा राहील.

म्हणूनच 30 MW relaunch लक्ष देण्यासारखा आहे. हा लहान प्रकल्प आहे, पण त्याचा signaling power मोठा आहे. मोझांबिक प्रत्यक्षात केवळ एक सौर निविदा नव्हे, तर auction-backed clean-energy strategy policy design मधून financed infrastructure कडे जाऊ शकते का याची चाचणी पुन्हा उघडत आहे.

पुढील काही महिने दुसरा प्रयत्न नव्या deadline पेक्षा अधिक काही आणतो का ते दाखवतील.

हा लेख PV Magazine च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.