एका प्राचीन धडकेमुळे बुधाचे ध्रुवीय बर्फ आले असावे, असे सिम्युलेशन सूचित करते

बुधाच्या सर्वात मोठ्या कोड्यांपैकी एकासाठी नवे मॉडेल

बुध हा सूर्यमालेतील सूर्यास सर्वात जवळचा ग्रह आहे, तरीही त्याच्या ध्रुवांवरील कायम सावलीत असलेल्या विवरांमध्ये जाड पाण्याच्या बर्फाचे साठे आढळतात. आता नवे सिम्युलेशन सूचित करते की त्या बर्फाचा मोठा भाग सुमारे 100 दशलक्ष वर्षांपूर्वी झालेल्या एका मोठ्या धडकेत आला असावा.

दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, हे काम Johns Hopkins Applied Physics Laboratory मधील Parvathy Prem आणि सहकाऱ्यांचे आहे. त्यांच्या मॉडेलनुसार एका मोठ्या, तुलनेने मंद गतीच्या आघातकाने बुधावर प्रहार केला, Hokusai विवर तयार केले, आणि काही काळासाठी ग्रहाभोवती अल्पजीवी पण पाण्याने समृद्ध वातावरण ठेवले.

ही कल्पना वेगळी का वाटते

पूर्वीच्या संशोधनानेही धूमकेतूसदृश आघातकाने बुधावर पाणी आणले असावे, अशी शक्यता मांडली होती. मात्र नवे काम तपशीलांमध्ये वेगळे आहे. लहान आणि अतिवेगवान वस्तूऐवजी संशोधकांनी मोठा, हळू धडका असलेला collision मॉडेल केला आणि धडकेपासून वातावरणाच्या उत्क्रांतीपर्यंत आणि ध्रुवांवरील अडकण्यापर्यंतची प्रक्रिया सखोलपणे पाहिली.

स्रोत मजकुरात Prem यांनी सांगितले की, टीमने धडक झालेल्या क्षणापासून वाष्पाच्या पुनर्वितरणापर्यंतची संपूर्ण शृंखला कशी घडली असावी, याचे दृश्यीकरण केले. इतक्या तपशीलाचे मॉडेलिंग महत्त्वाचे आहे, कारण मूलभूत कोडे हे कधीच केवळ पाणी बुधावर येऊ शकते का इतके नव्हते, तर दिवसा पृष्ठभागाचे तापमान 430 अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त जाऊ शकते अशा जगावर ते कसे टिकू शकते हे होते.

सिम्युलेशन काय सूचित करतात

हा परिदृश्य एका मोठ्या बर्फाळ आणि खडकाळ वस्तूने बुधावर आदळून जवळजवळ पूर्णपणे वाष्पीकृत होण्यापासून सुरू होतो. त्या घटनेमुळे पाण्याच्या वाफेने समृद्ध असा विरळ वातावरणीय थर तयार झाला असता. स्रोत म्हणतो की त्या वाफेचा बहुतांश भाग सौर विकिरणाने झटपट उडून गेला असता. मात्र एक-पंचमांशापेक्षा थोडी अधिक वाफ ध्रुवांकडे स्थलांतरित होऊन कायम सावली असलेल्या, सूर्यप्रकाश कधीच न मिळणाऱ्या प्रदेशांमध्ये अडकली असती.

ही थंड सापळेच किल्ली आहेत. 2011 ते 2015 दरम्यान बुधाभोवती फिरलेल्या NASA च्या Messenger यानाने काही ध्रुवीय विवरांमध्ये अनेक मीटर जाडीचे बर्फ साठे असल्याचे पुष्टी केले. नवे मॉडेल मोठ्या प्रमाणात पाणी कसे पोहोचले आणि अत्यंत उष्ण व कोरड्या ग्रहावर ते कसे जपले गेले, याचे स्पष्टीकरण देणारा यंत्रणा मार्ग सुचवते.

एका Mercurian दिवसात झालेला ग्रहबदल

स्रोत मजकुरातील सर्वात उठून दिसणाऱ्या तपशीलांपैकी एक म्हणजे कालमर्यादा. संशोधकांच्या मते, तुलनेने कोरड्या आणि बर्फविरहित पृष्ठभागापासून प्रमुख ध्रुवीय साठे असलेल्या अवस्थेपर्यंतचे रूपांतर एका Mercurian दिवसात घडले असावे. याचा अर्थ बर्फ सर्वत्र कायम सुरक्षित होता असा नाही, पण महत्त्वाची delivery-and-trapping घटना भूवैज्ञानिक दृष्ट्या खूप अचानक घडली असावी, असे ते सूचित करते.

हे काम हेही दाखवते की हिंसक धडका ग्रहांच्या पृष्ठभागांना अशा प्रकारे बदलू शकतात की घटना घडवणारे वातावरण नाहीसे झाल्यानंतरही तो बदल दीर्घकाळ दिसत राहतो. येथे क्षणभंगुर पाण्याने समृद्ध वातावरणाने लाखो वर्षे टिकून राहिलेल्या स्थिर बर्फ साठ्यांना मागे सोडले असावे.

यामुळे काय बदलते

हा अभ्यास बुधाच्या इतिहासाभोवतीची अनिश्चितता पूर्णपणे दूर करत नाही, पण एक महत्त्वाचा प्रश्न कमी करतो: ग्रहावरील अनपेक्षित बर्फासाठी हळूहळू साचणारी प्रक्रिया आवश्यक आहे का, की एका नाट्यमय घटनेने त्याचे स्पष्टीकरण देता येईल? स्रोत मजकुराच्या आधारे, नवे सिम्युलेशन दुसऱ्या शक्यतेला बळकटी देतात.

त्यामुळे बुधाचे ध्रुव हे विरोधाभासापेक्षा आघात इतिहास, तापमानाचे टोकाचे बदल आणि कायम सावलीतील विलक्षण भौतिकी यांची नोंद वाटू लागतात. सूर्यप्रकाशाने परिभाषित केलेल्या जगात, सर्वात बोलकी ठिकाणे कदाचित तीच असतील जिथे प्रकाश कधीच पोहोचत नाही.

• नवीन सिम्युलेशननुसार बुधावरील ध्रुवीय बर्फ एका मोठ्या धडकेमुळे आला असावा.
• ही घटना सुमारे 100 दशलक्ष वर्षांपूर्वी Hokusai विवर तयार करून गेली असावी.
• संशोधकांचे म्हणणे आहे की पाण्याच्या वाफेचा एक-पंचमांशाहून थोडा अधिक भाग ध्रुवीय थंड सापळ्यांपर्यंत पोहोचू शकला असता.
• Messenger ने यापूर्वी कायम सावलीत असलेल्या विवरांमध्ये जाड बर्फ साठे असल्याची पुष्टी केली होती.

This article is based on reporting by New Scientist. Read the original article.