डेव्ह एगर्स यांची टीका OpenAI च्या आत पोहोचली
लेखक डेव्ह एगर्स यांनी OpenAI मध्ये बोलण्याची निमंत्रणे ही केवळ औपचारिक उद्योगसद्भावना म्हणून वापरली नाहीत. दिलेल्या स्रोत मजकुरात संक्षेपित केलेल्या वृत्तानुसार, सॅम ऑल्टमन यांच्या आमंत्रणानंतर त्यांनी सुमारे 200 कर्मचाऱ्यांना संबोधित केले आणि त्या व्यासपीठाचा उपयोग ChatGPT शिक्षण आणि लेखनावर काय परिणाम करत आहे याबाबत तीव्र इशारा देण्यासाठी केला.
त्यांच्या संदेशाचा गाभा स्पष्ट होता. ChatGPT चा शिक्षकांच्या आयुष्यावर झालेला परिणाम आपत्तीजनक असल्याचे एगर्स म्हणाले, आणि विद्यार्थ्यांनी आपले काम तयार करण्यासाठी या साधनावर अवलंबून राहिले, तर ते कधीच खरे लेखन शिकणार नाहीत, असे त्यांनी मांडले. स्रोतामध्ये वर्णन केल्याप्रमाणे, त्यांची चिंता केवळ वर्गातील सोय किंवा शैक्षणिक प्रामाणिकतेबद्दल नव्हती. ती लेखकत्व, आवाज, आणि एका पिढीने स्वतःचे विचार स्वतःच्या शब्दांत मांडण्याची सवय गमावू शकते का, याबद्दल होती.
ही टीका महत्त्वाची ठरते, कारण ती जिथे मांडली गेली ते स्थान. जनरेटिव्ह AI विरोधातील सार्वजनिक आक्षेप सामान्य आहेत. पण सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या AI लेखन साधनांपैकी एक तयार करणाऱ्या कंपनीसमोर थेट तोच युक्तिवाद मांडणे वेगळेच आहे. यावरून असे सूचित होते की जनरेटिव्ह AI विरुद्धची सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक प्रतिक्रिया आता कंपन्यांनी फक्त दूरून निरीक्षण करण्यासारखा बाह्य आवाज राहिलेला नाही. तो आता त्यांच्यामागे थेट येणारा ठोस आक्षेप झाला आहे.
चिंता केवळ फसवणुकीपुरती नाही
दिलेल्या मजकुरावर आधारित एगर्स यांचा इशारा, विद्यार्थी AI चा वापर करून कामे पटकन उरकतात या परिचित तक्रारीपलीकडे जातो. त्यांचा युक्तिवाद उद्योगासाठी अधिक खोल आणि अस्वस्थ करणारा आहे: जर एखादा विद्यार्थी आपले विचार मांडण्यासाठी, अभिव्यक्तीची रचना करण्यासाठी, आणि परिष्कृत भाषा तयार करण्यासाठी यंत्राकडे वळत असेल, तर तो केवळ काम टाळत नाही. तो खऱ्या लेखनप्रक्रियेचा विकासच थांबवू शकतो.
या मांडणीमुळे चर्चा बदलते. अनेक मुख्य प्रवाहातील चर्चांमध्ये, शिक्षणातील AI हा धोरण, शोध, आणि वर्गातील नियंत्रणांचा प्रश्न मानला जातो. एगर्स मात्र त्याकडे विकासात्मक मुद्दा म्हणून पाहत असल्याचे दिसते. या दृष्टीने, लेखन ही केवळ rubric पूर्ण करणारा मजकूर तयार करण्याची पद्धत नाही. ती निर्णयक्षमता घडवण्याची, स्पष्टता निर्माण करण्याची, आणि वैयक्तिक आवाज शोधण्याची एक प्रक्रिया आहे. ही कामे खूप लवकर किंवा खूप वेळा बाहेर दिली, तर दीर्घकालीन तोटा खराब गृहपाठापेक्षा मोठा असू शकतो.
दिलेल्या अहवालानुसार, AI चा वापर करून मजकूर तयार करणाऱ्या विद्यार्थ्यांकडून त्यांचा आवाज हिरावला जाण्याचा धोका असल्याचा दावा एगर्स यांनी केला. त्या शब्दप्रयोगाशी सहमत असो वा नसो, तो कला आणि शिक्षण क्षेत्रात वाढत असलेली एक भीती अचूक पकडतो: जनरेटिव्ह प्रणाली अभिव्यक्ती अधिक कार्यक्षम करू शकतात, पण स्व-अभिव्यक्ती कमकुवत करू शकतात. AI लेखन साधनांभोवतीचा हा एक निर्णायक वाद आहे.
वक्ता का महत्त्वाचा आहे
एगर्स हे काही निव्वळ अपघाती टीकाकार नाहीत. स्रोत मजकुरात कादंबऱ्या, पटकथा, पत्रकारिता, प्रकाशन, आणि लेखक व कलांसाठी काम करणाऱ्या ना-नफा प्रयत्नांपर्यंत पसरलेल्या त्यांच्या व्यापक कार्याचा उल्लेख आहे. तसेच, त्यांच्या The Circle या कादंबरीत तंत्रज्ञान उद्योगावर कठोर टीका करण्यात आली होती आणि AI-निर्मित लेखनाबद्दल त्यांनी याआधीही अवमानकारक शब्दांत मत व्यक्त केले होते, असेही नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे OpenAI मध्ये त्यांची उपस्थिती, त्यांनी बोलायला सुरुवात करण्यापूर्वीच, प्रतीकात्मक महत्त्व घेऊन आली होती.
हा इतिहासही हा कथित संवाद आणखी एका कारणाने उल्लेखनीय बनवतो. जर सॅम ऑल्टमन यांनी त्यांचा पूर्वइतिहास जाणून त्यांना आमंत्रित केले असेल, तर त्या निमंत्रणाचा अर्थ तंत्रज्ञानावरील प्रमुख टीकाकारांना थेट ऐकण्याची गरज मान्य केली गेली, असा लावता येतो. हेही दाखवते की AI कंपन्यांना आता केवळ नियामक, गुंतवणूकदार, आणि कॉर्पोरेट ग्राहकांकडूनच नव्हे, तर लेखक, शिक्षक, आणि कलाकारांकडूनही वाढता विरोध होत आहे, जे म्हणतात की या साधनांचे सामाजिक खर्च खूप वेगाने सामान्य केले जात आहेत.
एका AI प्रयोगशाळेत अशा आक्षेपांना बदलाला विरोध म्हणून वर्गीकृत करणे सोपे असते. पण एगर्स यांची टीका त्या गटात सहज बसत नाही. ते केवळ तंत्रज्ञान नवीन आहे म्हणून विरोध करत नव्हते. स्रोत मजकुरावरून पाहता, शैक्षणिक पद्धतीत ते जे ठोस बदल पाहतात आणि सर्जनशील विकासाला जो अर्थपूर्ण धोका जाणवतो, त्यामुळे ते विरोध करत होते.
AI आणि मानवी अभिव्यक्ती यांच्यातील व्यापक संघर्ष
दिलेल्या अहवालात OpenAI ने एगर्स यांच्या टीकेला मुद्देसूद प्रत्युत्तर दिले, असा दावा नाही. तरीही हा प्रसंग उद्योगातील व्यापक संघर्ष उघड करतो. जनरेटिव्ह AI कंपन्या लेखन साधनांना मदत म्हणून सादर करतात: कल्पना सुचवण्यासाठी, संक्षेप करण्यासाठी, मसुदा तयार करण्यासाठी, दुरुस्ती करण्यासाठी, किंवा संवादातील अडथळे कमी करण्यासाठी. साहित्य आणि शिक्षण क्षेत्रातील टीकाकार विचारतात की हीच सोय लेखनाला सुरुवातीपासूनच मौल्यवान बनवणाऱ्या सवयी पोकळ करून टाकेल का.
हा मतभेद कमी होणार नाही, उलट वाढेल. शाळा, विद्यापीठे, प्रकाशक, आणि नियोक्ते अजूनही कोणत्या प्रकारचे AI-मध्यस्थ लेखन स्वीकार्य मानायचे ते ठरवत आहेत. दरम्यान, ही साधने अधिक चांगली, शोधायला कठीण, आणि वापरायला सोपी होत आहेत. अशा वातावरणात, धोरणविषयक चर्चा आणि संस्कृतीविषयक चर्चा वेगळ्या करता येत नाहीत. लेखकत्व म्हणजे काय? शिकणे म्हणजे काय? मदत कधी पर्याय बनते?
मूळ मजकुरात उद्धृत एगर्स यांची विधाने त्या प्रश्नांपैकी कोणतेही अंतिमतः सोडवत नाहीत. पण ती वादातील एका बाजूसाठी असलेला दाव स्पष्ट करतात. त्यांच्या सारख्या टीकाकारांसाठी, चिंता AI वाईट लिहिते याची नाही. चिंता अशी आहे की AI पुरेसे चांगले, पुरेसे सोयीस्कर, आणि पुरेसे सर्वव्यापी बनू शकते, आणि मानवी लेखक पूर्णपणे घडण्यापूर्वीच त्यांच्या निर्मितीमध्ये अडथळा आणू शकते.
हीच आता AI कंपन्यांसमोरची ताणाची स्थिती आहे. त्यांचा न्याय आता केवळ क्षमता, स्वीकार, किंवा उत्पादनाच्या गतीवरून केला जात नाही. त्यांच्या साधनांमुळे वापरकर्त्यांनी स्वतःसाठी काय करू नये, हे शिकवले जाते का, यावरूनही त्यांचे मूल्यमापन होत आहे. जेव्हा असा इशारा कंपनीच्या आत, बोलण्यासाठी निमंत्रित केलेल्या एका प्रख्यात लेखकाकडून दिला जातो, तेव्हा तो दूरचा सांस्कृतिक आक्षेप म्हणून नाकारता येत नाही. तो प्रगतीबद्दल उद्योगाच्या गृहितकांना थेट आव्हान देतो.
हा लेख The Verge च्या अहवालावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on theverge.com
