इराणवरील जवळपासचा प्रहार एक इशारा ठरला आहे
नुकत्याच प्रसारित झालेल्या व्हिडिओमध्ये असे दिसते की चाबहारजवळ, इराणच्या सिस्तान आणि बलुचिस्तान प्रांतातील बंदर शहरात, कमी उंचीच्या मिशनदरम्यान एक अमेरिकन नौदलाचा F/A-18E/F Super Hornet इराणी surface-to-air क्षेपणास्त्राच्या अगदी जवळून वाचला. The War Zone ने 26 मार्च रोजी ज्यावर चर्चा केली, त्या फुटेजने Operation Epic Fury दरम्यान लष्करी विश्लेषकांनी सातत्याने मांडलेल्या मुद्द्याला ठोस उदाहरण दिले: व्यापक हल्ल्यांनंतरही इराणी हवाई संरक्षणाचा धोका नाहीसा झालेला नाही.
रिपोर्टनुसार, हे विमान कमी उंचीवरील strafing run दरम्यान लक्ष्य करण्यात आले. उपलब्ध व्हिडिओ इराणच्या पूर्व किनाऱ्यावर, पाकिस्तान सीमेच्या जवळ असलेल्या चाबहार भागाशी भौगोलिकदृष्ट्या जोडले गेले आहेत, असे प्रकाशन सांगते. हे स्थान महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे तांत्रिक निवड आणि व्यापक जोखमीचे वातावरण दोन्ही समजण्यास मदत होते. किनारी मोहिमा काही फायदे देऊ शकतात, त्यात पाण्याच्या वर किंवा जवळ combat search and rescue साठी सुलभ प्रवेश आणि आतल्या भागांशी तुलना करता कोणती शत्रू हवाई संरक्षण व्यवस्था अजूनही कार्यरत असेल याची चांगली समज यांचा समावेश होतो. पण हे फुटेज “कमी धोका” म्हणजे सुरक्षित असे नाही हेही दाखवते.
या घटनेची नेमकी तारीख स्वतंत्रपणे सिद्ध झालेली नाही, असे रिपोर्टमध्ये म्हटले आहे. ही घटना मागील दिवशी घडल्याचे सांगितले जाते. इराणी दाव्यांनुसार हे लढाऊ विमान हिंदी महासागरात कोसळले, असा उल्लेखही आहे, परंतु प्रकाशित पुराव्यात तो दावा सिद्ध झालेला नाही. दिलेल्या सामग्रीतून अधिक ठोसपणे समर्थित आणि तरीही महत्त्वाचा मुद्दा असा आहे की एक अमेरिकन टॅक्टिकल जेट इराणी भूभागावरच्या कारवाईदरम्यान अतिशय प्रत्यक्ष आणि अतिशय जवळच्या क्षेपणास्त्र धोक्याचा सामना करत असल्याचे दिसते.
चाबहारचे स्थान का महत्त्वाचे आहे
चाबहार हा नकाशावरचा फक्त आणखी एक बिंदू नाही. रिपोर्टमध्ये तो असा किनारी भाग म्हणून मांडला आहे, ज्यावर संघर्षाच्या सुरुवातीपासूनच जोरदार हल्ले झाले होते. हा संदर्भ दिसणारा क्षेपणास्त्र प्रहार अधिक अर्थपूर्ण बनवतो. अशा भागात कमी उंचीवरील उड्डाण प्रोफाइल म्हणजे तिथली उरलेली हवाई संरक्षण स्थिती इराणच्या इतर भागांपेक्षा अधिक व्यवस्थापनीय असल्याचा अंदाज असू शकतो.
तरीही, व्हिडिओत वर्णन केलेली घटना दाखवते की व्यापक suppression प्रयत्नांनंतरही उरलेले धोके किती तीव्र राहू शकतात. Man-portable air defense systems, किंवा MANPADS, अशा परिस्थितीत विशेष धोकादायक असतात. त्यांना मोठ्या, अखंड, स्थिर हवाई संरक्षण नेटवर्कची गरज नसते. ती मोबाइल, विखुरलेली आणि पूर्णपणे नष्ट करणे कठीण असू शकतात. strafing run किंवा इतर कमी उंचीच्या मोहिमेदरम्यान विमान engagement envelope मध्ये खाली आले, की ते सततचा धोका बनतात.
The War Zone या घटनेला “खरी हवाई वर्चस्वता” अजूनही इराणवर वास्तव नाही, असे स्पष्टपणे मांडते. दिलेल्या स्रोत मजकुरावर आधारित पाहता, हे कार्यात्मक जोखमीच्या चित्राचे योग्य वर्णन आहे. प्रत्यक्षात हवाई वर्चस्वता म्हणजे फक्त किती शत्रू रडार्स नष्ट झाले किंवा क्षेपणास्त्र बॅटऱ्या दाबल्या गेल्या यावर मोजली जात नाही. उरलेल्या संरक्षणाकडून विश्वासार्ह गोळीबाराचा धोका न पत्करता पथके कमी उंचीच्या मोहिमा पार पाडू शकतात का, यावरही ती मोजली जाते. त्या निकषावर, धोका अजूनही सक्रिय आहे.
रिपोर्ट काय सिद्ध करतो आणि काय नाही
समर्थित तथ्ये आणि अनिश्चित दावे वेगळे करणे महत्त्वाचे आहे. दिलेल्या स्रोत मजकुरात असे म्हटले आहे की Operation Epic Fury मिशनदरम्यान एका इराणी MANPADS ने लक्ष्य केल्यानंतर एक अमेरिकन नौदलाचा F/A-18E/F जवळपास बचावल्याचे दाखवणारे व्हिडिओ समोर आले आहेत. हे फुटेज चाबहारशी भौगोलिकदृष्ट्या जोडले गेले आहे आणि सामायिक स्थान-संदर्भांपैकी एकाने विमानाला Imam Ali Independent IRGC Naval Base जवळ किंवा त्याच्या वर दाखवले आहे, असेही ते सांगते.
अद्याप अनिश्चित असलेली गोष्ट म्हणजे नेमकी तारीख आणि क्लिपमध्ये दिसणाऱ्या क्षेपणास्त्राच्या अगदी जवळून बचावण्यापलीकडे विमानाला नुकसान झाले का. विमान कोसळल्याचे इराणी सार्वजनिक दावे रिपोर्टमध्ये समाविष्ट आहेत, पण तेथे ते पडताळलेले नाहीत. युद्धकाळातील माहितीचे वातावरण गोंधळाचे असल्याने, दृश्य पुरावे अधिकृत पुष्टीपूर्वी येणे सामान्य आहे; हा फरक महत्त्वाचा आहे.
तरीही, त्या सावधानतांसहही ही घटना धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाची आहे. एक जवळपासचा बचाव एकट्याने मोहीम परिभाषित करत नाही, पण पायलट आणि नियोजक ज्या ऑपरेशनल वास्तवात काम करतात ते उघड करू शकतो. इराणी भूभागावर कमी उंचीच्या उड्डाण प्रोफाइल असलेल्या मोहिमांमध्ये अजूनही उरलेल्या हवाई संरक्षणांपासून लक्षणीय जोखीम आहे, असे ते सूचित करते.
ऑपरेशनल धडा आश्चर्याचा नाही, सातत्याचा आहे
या टप्प्यावर इराणी हवाई संरक्षण धोक्याचे अस्तित्व आश्चर्यकारक नसावे. हा धोका यापूर्वी अनेकदा अधोरेखित केल्याचे रिपोर्टमध्ये नमूद आहे. आधुनिक हवाई मोहीम क्वचितच प्रत्येक धोका पूर्णपणे पुसून टाकतात, विशेषतः जेव्हा बचावकर्त्यांकडे मोबाइल प्रणाली, स्थानिक ज्ञान, आणि भूभाग, शहरी आडोसे, आणि छोट्या engagement windows यांचा फायदा घेण्याची क्षमता असते.
चाबहारचे फुटेज, असे दिसते की, सुरुवातीच्या हल्ल्यांच्या पहिल्या लाटेनंतर उरलेल्या प्रणाली अधिक महत्त्वाच्या ठरतात, त्या लष्करी वास्तवाला पकडते. एखादी मोहीम हवाई संरक्षण नेटवर्कला गंभीरपणे कमकुवत करू शकते, तरीही एअरक्रूला ठार करण्याइतकी क्षमता मागे ठेवू शकते. खरं तर, उरलेले हे तुकडे प्रमाणाबाहेर धोकादायक ठरू शकतात, कारण ऑपरेटर काही क्षेत्रे तुलनेने permissive आहेत असे गृहित धरू शकतात.
हे विशेषतः अशा मोहिमांसाठी महत्त्वाचे आहे ज्यात पायलटांना लक्ष्य थेट ओळखण्यासाठी, हल्ला करण्यासाठी, किंवा दडपण्यासाठी सुरक्षित उंचीवरून खाली यावे लागते. विमान जितके जमिनीजवळ येते, तितके ते लांब पल्ल्याच्या रडार सहाय्याची गरज नसलेल्या पण प्राणघातक ठरू शकणाऱ्या शस्त्रांपुढे अधिक असुरक्षित होते.
लष्करी नियोजकांसाठी धडा फक्त इतकाच नाही की इराणकडे अजून क्षेपणास्त्रे आहेत. उरलेले, स्थानिक, कमी-पल्ल्याचे हवाई संरक्षण धोके sortie design, route selection, altitude choices, rescue planning, आणि battle damage assumptions यांना सतत आकार देत राहू शकतात. एक व्हिडिओ अनेक briefings पेक्षा हे अधिक स्पष्टपणे दाखवू शकतो.
धोरणात्मक परिणाम असलेला एक टॅक्टिकल क्लिप
चाबहारवरील ही जवळपासची चूक एक टॅक्टिकल घटना आहे, पण तिला व्यापक अर्थ आहे, कारण ती attrition-based confidence च्या मर्यादा दाखवते. तुलनेने अधिक समजल्या जाणाऱ्या किनारी भागातही, एका Navy strike fighter ला प्रत्यक्ष आणि धोकादायक क्षेपणास्त्र प्रहाराचा सामना करावा लागला, असे दिसते. याचा अर्थ इराणी भूभागावर किंवा त्याच्या जवळ कार्यरत असलेल्या सर्व कमी उंचीच्या विमानांसाठी सतत सावधगिरी आवश्यक आहे.
हे मिशन करणाऱ्या पथकांवर असलेला भारही यामुळे पुन्हा अधोरेखित होतो. कमी धोका वाटणाऱ्या क्षेत्रात उडवलेली sortie बाहेरून सोशल मीडियावर एक नाट्यमय क्लिप वाटू शकते. पण मोहीमेच्या आत, ही आठवण करून देते की बातम्या पुढे गेल्यानंतरही धोका कायम राहतो.
दिलेल्या स्रोत सामग्रीवरून, सर्वात सुरक्षित आणि स्पष्ट निष्कर्ष असा आहे: चाबहारचे फुटेज दाखवते की कमी उंचीच्या ऑपरेशन्सदरम्यान अमेरिकन विमानांना आव्हान देण्याइतपत इराणी हवाई संरक्षण धोके अजूनही खरे आहेत. इराणच्या व्यापक नेटवर्कला आधीच कितीही नुकसान झाले असले, तरी उरलेली प्रणाली अजूनही लढाईचा प्रवाह ठरवत आहेत.
हा लेख twz.com च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
