अभ्यासात आढळले की हेम्प-उत्पन्न कॅनाबिनॉइड ब्रँड्स युवक-कोडित सोशल मीडिया आकर्षणांचा वापर करतात

रटगर्स अभ्यासाने नशा आणणाऱ्या हेम्प उत्पादनांच्या सोशल मीडिया विपणनावर प्रकाश टाकला

रटगर्स हेल्थमधील संशोधकांचे म्हणणे आहे की हेम्प-उत्पन्न नशा आणणारी कॅनाबिनॉइड उत्पादने विकणारे आघाडीचे ब्रँड सोशल मीडियाचा वापर अशा प्रकारे करत आहेत की ज्यात जीवनशैली, विरंगुळा आणि युवक-कोडित प्रतिमांना प्राधान्य दिले जाते, तर तुलनेने फारच कमी सुरक्षा माहिती दिली जाते. हे निष्कर्ष अमेरिकेत या उत्पादनांचे विपणन कसे केले जाते आणि वेगाने वाढणाऱ्या या श्रेणीवर सध्याचे निरीक्षण किती वेगाने जुळवून घेत आहे, या वाढत्या वादात भर घालतात.

Addiction या जर्नलमध्ये प्रकाशित अभ्यासात डेल्टा-8 THC, HHC आणि THC-P असू शकणाऱ्या उत्पादनांचे विपणन करणाऱ्या प्रमुख ब्रँड्सच्या इंस्टाग्राम पोस्टचा अभ्यास करण्यात आला. स्रोत मजकुरानुसार, ही उत्पादने एडिबल्स, पेये, वेप्स, कॉन्सन्ट्रेट्स आणि एक्स्ट्रॅक्ट्स अशा स्वरूपात विकली जातात, आणि 2018 U.S. Farm Bill मंजूर झाल्यानंतर त्यांचा वापर वाढला आहे.

संशोधकांचे म्हणणे आहे की सोशल मीडिया हे त्या विस्तारासाठी एक महत्त्वाचे माध्यम बनले आहे. प्लॅटफॉर्मची देखरेख मर्यादित असल्याने आणि नियम अनेकदा असमानपणे अंमलात येत असल्याने, ब्रँड खाती नशा आणणारे पदार्थ अशा पद्धतीने सादर करू शकतात की ज्यामुळे ग्राहकांच्या धारणा आकार घेऊ शकतात, विशेषतः तरुण प्रेक्षकांमध्ये.

संशोधकांनी काय विश्लेषण केले

रटगर्स टीमने फेब्रुवारी 2024 ते फेब्रुवारी 2025 दरम्यान नऊ आघाडीच्या ब्रँड्सचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या खात्यांनी प्रकाशित केलेल्या 837 इंस्टाग्राम पोस्टचे विश्लेषण केले. वारंवार दिसणाऱ्या विपणन थीम्स ओळखणे आणि त्या पोस्टमध्ये उत्पादन वर्णने, विरंगुळ्याचा संदर्भ, युवकाभिमुख प्रतिमा, आरोग्य दावे आणि सुरक्षा चेतावण्या किती वेळा होत्या हे मोजणे हा उद्देश होता.

स्रोत मजकुरात दिलेल्या अभ्यास सारांशानुसार, 75 टक्के पोस्टमध्ये उत्पादन वर्णने आणि प्रतिमा दिसल्या. 52 टक्के पोस्टमध्ये विरंगुळ्याच्या प्रतिमा होत्या, ज्यात उत्पादनांना दैनंदिन दिनक्रम, मोकळा वेळ किंवा सामाजिक परिस्थितींचा भाग म्हणून दाखवले गेले. जवळपास निम्म्या पोस्टमध्ये मीम्स, कार्टून्स किंवा पॉप-संस्कृती संदर्भांसारख्या युवकाभिमुख प्रतिमा होत्या.

हा नमुना महत्त्वाचा आहे, कारण तो सूचित करतो की ही उत्पादने केवळ विशिष्ट प्रौढ वस्तू म्हणून सादर केली जात नाहीत. त्याऐवजी, विपणन अनेकदा त्यांना व्यापक जीवनशैली चौकटीत ठेवते, ज्यामुळे ती सामान्य, परिचित आणि सामाजिकरीत्या मिसळलेली वाटतात.

जीवनशैलीवर भर सुरक्षा संदेशांवर भारी पडला

अभ्यासातील सर्वात स्पष्ट निष्कर्षांपैकी एक म्हणजे प्रचारात्मक सामग्री आणि ग्राहक संरक्षण संदेशांमधील असमतोल. संशोधकांना ब्रँडिंग, उत्पादन दृश्ये आणि विरंगुळ्याच्या आकर्षणावर जोर दिसला, पण सुरक्षा चेतावण्यांकडे फारच कमी लक्ष दिले गेले.

याचा अर्थ विपणन अल्पवयीनांसाठीच आहे असे आपोआप सिद्ध होत नाही, पण या उत्पादनांभोवतीची माहितीची चौकट सावधगिरीपेक्षा आकर्षणाकडे झुकलेली आहे, हे मात्र दाखवते. सार्वजनिक आरोग्य संशोधकांसाठी हे महत्त्वाचे आहे, कारण उत्पादनाचा धोका केवळ लेबल्स किंवा औपचारिक नियमांद्वारेच कळतो असे नाही. जाहिरातीत वापरलेला सूर, प्रतिमा आणि संदर्भ देखील तो घडवतात.

अभ्यास सारांशात नमूद केले आहे की युवकाभिमुख थीम्स इतक्या सामान्य होत्या की त्या एखाद्या अपवादात्मक सर्जनशील निवडीपेक्षा एक प्रणालीगत वैशिष्ट्य वाटत होत्या. मीम्स, कार्टून्स आणि अशा संदर्भांमुळे नशा आणणाऱ्या उत्पादनांची कथित गंभीरता कमी होते आणि ती युवक संस्कृतीत सहज मिसळू शकतात, जरी कंपन्या स्पष्टपणे तरुणांनाच लक्ष्य प्रेक्षक म्हणत नसल्या तरी.

वेगवेगळ्या उत्पादन श्रेणी, समान चिंता

उत्पादनाच्या प्रकारानुसार विपणन पद्धत बदलली, पण व्यापक नमुना कायम राहिला. नमुन्यात कॅनाबिस पेये ही सर्वाधिक प्रचारित श्रेणी होती. त्या पोस्टपैकी 97 टक्क्यांमध्ये उत्पादन प्रतिमा होत्या, 84 टक्क्यांमध्ये विरंगुळ्याच्या थीम्सवर भर होता, 57 टक्क्यांमध्ये युवकाभिमुख आकर्षण होते आणि 40 टक्क्यांमध्ये ब्रँड पोझिशनिंगवर लक्ष केंद्रित केले गेले.

हे आकडे सूचित करतात की पेये ही सामान्य ग्राहक वस्तूसारखी दिसणाऱ्या स्वरूपात मांडता येतात, म्हणून ती सामान्यीकरणासाठी विशेषतः प्रभावी माध्यम ठरू शकतात. एक पेय सोशल-मीडिया फीडमध्ये परिचित वाटू शकते, ज्यामुळे त्यात नशा आणणारे कॅनाबिनॉइड आहे ही वस्तुस्थिती झाकली जाऊ शकते.

स्रोत मजकूर असेही सूचित करतो की इतर उत्पादन प्रकारांवरील पोस्टमध्येही युवक-केंद्रित थीम्स ठळकपणे दिसल्या. ही सुसंगतता अभ्यासाच्या व्यापक निष्कर्षाला बळ देते की सध्याच्या डिजिटल विपणन पद्धतींवर नियामक, प्लॅटफॉर्म आणि सार्वजनिक आरोग्य अधिकाऱ्यांनी अधिक काटेकोर लक्ष देणे आवश्यक आहे.

हेम्प-उत्पन्न नशा आणणारे पदार्थ नियामकीय ग्रे झोनमध्ये का आहेत

संशोधन समजून घेण्यासाठी धोरणात्मक पार्श्वभूमी महत्त्वाची आहे. 2018 Farm Bill नंतर हेम्प-उत्पन्न उत्पादने संपूर्ण अमेरिकेत पसरली, ज्यात नशा आणणारे परिणाम देऊ शकणारी रूपेही समाविष्ट आहेत. हा विस्तार अनेकदा विपणन, लेबलिंग आणि प्लॅटफॉर्म मॉडरेशनसाठी स्पष्ट नियमांपेक्षा पुढे गेला आहे.

पारंपरिक कॅनाबिस जाहिरात निर्बंध नेहमीच हेम्प-उत्पन्न उत्पादनांवर नीट लागू होत नाहीत, विशेषतः जेव्हा कंपन्या राज्यसीमा ओलांडून काम करतात आणि स्वतःच्या विस्कळीत अंमलबजावणी प्रणाली असलेल्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर अवलंबून असतात. परिणामी असा बाजार तयार होतो ज्यात नशा आणणाऱ्या पदार्थांचा प्रचार जीवनशैली ब्रँडिंगसह करता येतो, जो नियंत्रित पदार्थांच्या संदेशांपेक्षा मुख्य प्रवाहातील ग्राहक विपणनासारखा अधिक दिसतो.

म्हणूनच रटगर्स संशोधक आपले काम केवळ शैक्षणिक अभ्यास म्हणून नव्हे, तर ग्राहक संरक्षण, युवक प्रतिबंध रणनीती आणि सार्वजनिक आरोग्य धोरणात योगदान म्हणून मांडतात. चिंता केवळ उत्पादन उपलब्ध आहेत इतकीच नाही. त्यांच्याभोवतीची संवादपरिस्थिती दिशाभूल करणारी, परवानगी देणारी किंवा संभाव्य हानींबाबत पुरेशी पारदर्शक नसू शकते, हीही चिंता आहे.

कठोर मानकांची मागणी

रटगर्स स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थच्या सहाय्यक प्राध्यापिका जुलिया चेन-सॅन्की यांनी सांगितले की दिशाभूल करणारे किंवा युवकांना उद्दिष्ट करणारे असू शकणारे आशय मर्यादित करण्यासाठी अधिक कठोर मानकांची गरज आहे. नशा आणणारे पदार्थ विपणन करणाऱ्या व्यावसायिक ब्रँडना सोशल मीडिया खाती ठेवण्याची परवानगी द्यावी का, याचा धोरणकर्त्यांनी पुनर्विचार करावा, असेही त्या म्हणाल्या.

ही व्यापक सूचना आहे, पण काही सार्वजनिक आरोग्य तज्ज्ञ हा प्रश्न किती गंभीरतेने पाहतात हे त्यातून दिसते. सध्याच्या विपणन पद्धतींच्या टीकाकारांसाठी, जर मुख्य व्यवसाय मॉडेल खूप शेअर करता येणाऱ्या, सांस्कृतिकदृष्ट्या सहज समजणाऱ्या मजकुरावर अवलंबून असेल आणि नशा आणणारी उत्पादने सामान्य वाटावीत असा प्रयत्न करत असेल, तर प्रकटीकरण नियम आणि स्वैच्छिक प्लॅटफॉर्म धोरणे पुरेशी नसू शकतात.

पुरवलेल्या स्रोत मजकुरावर आधारित, या अभ्यासाने विशिष्ट पोस्टचा तरुणांवर थेट वर्तनात्मक परिणाम मोजण्याचा प्रयत्न केलेला नाही. पण संशोधकांना हस्तक्षेप आवश्यक वाटणाऱ्या थीम्सची व्यापकता तो दस्तऐवजीकरण करतो.

आत्ताचा अर्थ

हे नवे संशोधन अशा वेळी आले आहे जेव्हा हेम्प-उत्पन्न नशा आणणारे पदार्थ अमेरिकेतील किरकोळ आणि ऑनलाइन बाजारपेठांमध्ये सतत पसरत आहेत. नियामकांसाठी, या निष्कर्षांमुळे देशातील सर्वात प्रभावशाली जाहिरात वातावरणांपैकी एका ठिकाणी प्रमुख ब्रँड ही उत्पादने कशी सादर करत आहेत याचे अधिक ठोस चित्र मिळते. पालक, शिक्षक आणि सार्वजनिक आरोग्य संस्थांसाठी, ही एक चेतावणी आहे की ऑनलाइन प्रचार विनोद, जीवनशैली प्रतिमा आणि युवक-कोडित डिझाइन संकेतांद्वारे नशा आणणाऱ्या पदार्थांना सामान्य करत असू शकतो.

अभ्यासाचा मुख्य संदेश स्पष्ट आहे: सध्याचा विपणन परिदृश्य जोखीम सांगण्यापेक्षा आकर्षण विकण्यावर अधिक केंद्रित दिसतो. कायदेकर्ते आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म कठोर नियमांसह प्रतिसाद देतील का, हे अद्याप पाहायचे आहे, पण रटगर्स टीमने संक्षेपित केलेले पुरावे अधिक मजबूत धोरणात्मक प्रतिसादासाठी दबाव वाढवण्याची शक्यता आहे.

हेम्प-उत्पन्न कॅनाबिनॉइड उत्पादने अधिक दृश्यमान होत असताना, ते विपणन कोण पाहते, ते कसे मांडले जाते आणि कोणती संरक्षणे लागू होतात, हा संघर्ष अधिक निर्णायक होण्याची शक्यता आहे.

हा लेख Medical Xpress च्या बातमीवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.