मातांच्या मिश्र भावनिक संकेतांचा मुलांच्या मानसिक आरोग्याशी संबंध: अभ्यास

भावनिक संकेत, भावनिक शब्दांइतकेच महत्त्वाचे असू शकतात

मुले भावना केवळ मोठी माणसे काय म्हणतात यावरून शिकत नाहीत. ते आवाजाचा सूर, चेहऱ्यावरील भाव आणि या दोन्हीतील सुसंगतताही पाहतात. Cardiff Universityच्या School of Psychologyच्या अभ्यासानुसार, भावनिक, वर्तनात्मक किंवा संज्ञानात्मक अडचणींसाठी संदर्भित मुलांमध्ये मातांनी निर्माण केलेले भावनिक वातावरण त्या अडचणींच्या तीव्रतेशी आणि स्वरूपाशी संबंधित आहे.

Scientific Reportsमध्ये प्रकाशित या अभ्यासात 4 ते 8 वर्षे वयोगटातील 134 मुले आणि त्यांच्या मातांचा समावेश होता. शाळेतील अडचणींमुळे मुलांना मूल्यांकनासाठी पाठवण्यात आले होते. संशोधकांनी मातांनी स्वतः सांगितलेले मानसिक आरोग्य, मौखिक भावनिक संवाद आणि स्वयंचलित विश्लेषणातून मिळालेली चेहऱ्यावरील भावांची माहिती तपासली.

हे निष्कर्ष संबंध दर्शवतात; पालकांच्या भावांमुळे मुलांच्या मानसिक आरोग्याच्या समस्या निर्माण होतात, असे ते सिद्ध करत नाहीत. तरीही घरातील स्पष्ट आणि सुसंगत संवादाचे महत्त्व हा अभ्यास अधोरेखित करतो.

चिंता आणि नैराश्य वेगवेगळ्या अडचणींशी संबंधित

मातृ चिंता आणि नैराश्याचे वेगवेगळे नमुने आढळले. अधिक प्रमाणात नोंदवलेली मातृ चिंता मुलांमधील चिंता, दुःख आणि अलिप्तता यांसारख्या अंतर्मुख समस्यांच्या तीव्रतेशी संबंधित होती. मातृ नैराश्य आक्रमकता, विरोधी वर्तन आणि आचारविषयक समस्यांसारख्या बहिर्मुख अडचणींशी संबंधित होते.

फार थोड्या मातांना चिंता किंवा नैराश्याचे औपचारिक निदान झाले होते. त्यामुळे निष्कर्ष निदान झालेल्या आणि न झालेल्या गटांची तुलना नसून, नोंदवलेल्या लक्षणांच्या पातळीचा आणि मुलांच्या मूल्यांकनातील अडचणींचा संबंध दर्शवतात.

मुलाकडे व्यक्त केलेली नकारात्मक किंवा कमी प्रेमळ वृत्तीही अधिक गंभीर वर्तनात्मक अडचणींसोबत दिसली.

चेहऱ्यावरील भाव आणि बोलणे वेगवेगळे संकेत देतात तेव्हा

अभ्यासातील सर्वात वैशिष्ट्यपूर्ण निरीक्षण विसंगतीचे होते. मातांनी मुलांबद्दल नकारात्मक टिप्पणी केली, पण चेहऱ्यावर फार कमी किंवा अजिबात राग दाखवला नाही, तेव्हा मुलांच्या भावनिक आणि वर्तनात्मक अडचणी सर्वाधिक गंभीर होत्या. शब्द आणि चेहऱ्यावरील संकेत यांची अस्पष्ट जुळवाजुळव मुलांना भावना ओळखण्यासाठी व त्यांना प्रतिसाद देण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सुसंगत माहितीपासून दूर ठेवू शकते, असे संशोधकांचे मत आहे.

याचा अर्थ पालकांनी मोकळेपणाने राग दाखवावा असा नाही. चेहऱ्यावरील भाव स्वभाव, संस्कृती, ताण आणि संदर्भानुसार बदलतात. एका निरीक्षणात्मक अभ्यासातून प्रभावाची दिशा निश्चित करणेही कठीण आहे.

या निष्कर्षातून भावनिक सुसंगततेचे संभाव्य महत्त्व दिसते. टीका ऐकताना वेगळा संदेश देणारा चेहरा दिसल्यास, मोठी व्यक्ती काय अनुभवत आहे आणि आपल्याकडून कोणती प्रतिक्रिया अपेक्षित आहे हे मुलाला अंदाजाने ठरवावे लागू शकते.

हा दृष्टिकोन महत्त्वाचा का आहे

मागील संशोधनाने बालपणीच्या भावनिक आणि वर्तनात्मक समस्यांचा संबंध मातृ चिंता, नैराश्य, व्यक्त केलेल्या भावनांशी आणि चेहऱ्यावरील अभिव्यक्तीशी जोडला आहे. Cardiffच्या संशोधक Ellie Dorrans यांनी सांगितले की, नवीन अभ्यासात हे घटक एकत्रितपणे पाहण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

स्वयंचलित चेहरा-अभिव्यक्ती विश्लेषणही उल्लेखनीय आहे. अशी साधने वर्तनात्मक संकेतांचा पद्धतशीर अभ्यास सुलभ करू शकतात, पण गुंतागुंतीच्या मानवी संवादाचे निश्चित निदानात रूपांतर करू शकत नाहीत.

लवकर आणि कुटुंबकेंद्रित मदतीची गरज

हा अभ्यास मातांना दोष देत नाही. मुलाच्या भावनिक वातावरणाबद्दल चिकित्सक आणि संशोधकांना अधिक चांगले प्रश्न विचारण्यास मदत करणारे संबंध ओळखणे, हे त्याचे महत्त्व आहे.

सध्याचा मुख्य संदेश संतुलित पण उपयुक्त आहे: मुले भावनिक संकेत बारकाईने वाचतात, आणि मोठी माणसे जे बोलतात व जे दिसून व्यक्त करतात यातील सुसंगतता मुलांना भावना शिकण्याच्या वातावरणाचा महत्त्वाचा भाग असू शकते.

हा लेख Medical Xpressच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.