छोटा नियंत्रित अभ्यास, वैद्यकीय निष्कर्ष नाही
म्युनिक येथे झालेल्या European College of Neuropsychopharmacology काँग्रेसमध्ये सादर केलेल्या पायलट अभ्यासात दीर्घकाळ टिकणाऱ्या लक्षाच्या एका मापावर कमी-डोस LSDला महिला आणि पुरुषांनी दिलेल्या प्रतिसादांत संभाव्य फरक आढळला. हा निष्कर्ष प्राथमिक आहे; मात्र लोकप्रिय दावे पुराव्यांपेक्षा पुढे गेलेल्या क्षेत्रात तो नियंत्रित डेटाचा आणखी एक मुद्दा जोडतो.
मायक्रोडोसिंग म्हणजे पूर्ण सायकेडेलिक अनुभवाशी सामान्यतः संबंधित प्रमाणापेक्षा कमी प्रमाणात सायकेडेलिक पदार्थ घेणे. लक्ष, एकाग्रता, उत्पादकता किंवा मनःस्थिती सुधारण्याच्या आशेने काही लोक मायक्रोडोसिंग करतात. मात्र नियंत्रित अभ्यासांचे निष्कर्ष मिश्र आहेत, त्यामुळे काळजीपूर्वक चाचण्या महत्त्वाच्या आहेत.
University of Maastrichtच्या संशोधकांनी 24 महिलांसह 48 निरोगी स्वयंसेवकांची चाचणी घेतली. त्यांचे सरासरी वय 36.9 वर्षे होते. दोन आठवड्यांत सहभागींना प्लेसीबो किंवा LSDचे चार कमी डोस देण्यात आले. प्रत्येक LSD डोसमध्ये 15 मायक्रोग्रॅम होते; सामान्य सायकेडेलिक परिणाम 60 मायक्रोग्रॅमपेक्षा अधिक डोसमध्ये दिसतात, असे स्रोत अहवालात नमूद आहे.
अभ्यासाची रचना कशी होती
अभ्यास यादृच्छिक आणि नियंत्रित होता. काम पूर्ण होईपर्यंत कोणाला LSD किंवा प्लेसीबो मिळाले हे सहभागी किंवा संशोधकांना माहीत नव्हते. मोजलेल्या किंवा नोंदवलेल्या परिणामांचे मूल्यमापन करताना अपेक्षेचा प्रभाव कमी करण्यास ही रचना मदत करते.
संशोधकांनी मानसिक कामगिरीच्या तीन क्षेत्रांचे मूल्यमापन केले: दीर्घकाळ टिकणारे लक्ष, माहिती प्रक्रिया आणि कार्यरत स्मृती. सहभागींनी अभ्यासापूर्वी, पहिल्या डोसनंतर, चौथ्या डोसनंतर आणि फॉलो-अपमध्ये चाचण्या पूर्ण केल्या.
सर्वात उल्लेखनीय निष्कर्ष दीर्घकाळ टिकणाऱ्या लक्षाच्या कार्यातून मिळाला. सहभागींना स्क्रीनकडे पाहून संकेत दिसताच शक्य तितक्या लवकर प्रतिक्रिया द्यायची होती. प्लेसीबो स्थितीत महिलांचा प्रतिक्रिया वेळ पुरुषांपेक्षा मंद आणि लक्षातील चुका अधिक होत्या.
महिलांमध्ये संकेत, पुरुषांमध्ये नाही
कमी-डोस LSD घेतलेल्या महिलांमध्ये लक्षाच्या उत्तेजनावरील प्रतिक्रिया प्लेसीबोच्या तुलनेत सुमारे 8% जलद होत्या: LSDमध्ये 308 मिलिसेकंद, तर प्लेसीबोमध्ये 335 मिलिसेकंद. कमी-डोस LSDमध्ये दीर्घकाळ टिकणाऱ्या लक्षातील सरासरी 2.3 चुका असल्याचेही अहवालात नमूद आहे; मात्र उपलब्ध निष्कर्ष व्यापक वैद्यकीय फायदा सिद्ध करत नाहीत.
हा परिणाम पुरुषांमध्ये दिसला नाही. त्यामुळे मायक्रोडोसिंगमुळे सर्वसाधारणपणे लक्ष सुधारते हा अभ्यासाचा मुख्य निष्कर्ष नाही; विशिष्ट दीर्घकाळ टिकणाऱ्या लक्षाच्या मापावर या छोट्या प्रयोगात लिंगाशी संबंधित नमुना दिसला, एवढाच निष्कर्ष आहे.
हा फरक महत्त्वाचा आहे. सहभागी निरोगी स्वयंसेवक होते, नमुना लहान होता आणि निष्कर्ष वैज्ञानिक काँग्रेसमध्ये सादर झाले. पायलट निष्कर्ष मोठ्या संशोधनात तपासण्याजोगे प्रश्न ओळखण्यास मदत करू शकतो; परंतु कमी-डोस LSD हे लक्षाच्या समस्यांवरील प्रभावी उपचार आहे की नाही किंवा हा परिणाम इतर गटांत दिसेल का, हे तो ठरवत नाही.
या निष्कर्षाचा काळजीपूर्वक अर्थ लावणे का आवश्यक आहे
अधिक तीव्र लक्ष किंवा चांगली मनःस्थिती याबद्दलच्या वैयक्तिक अनुभवांमुळे सायकेडेलिक मायक्रोडोसिंगमध्ये रस वाढला आहे. अशा अहवालांमुळे गृहीतके ओळखता येतात; पण ते औषधाचा परिणाम अपेक्षा, संदर्भ किंवा कामगिरीतील नैसर्गिक बदलांपासून वेगळा करू शकत नाहीत. म्हणून यादृच्छिक, ब्लाइंड आणि प्लेसीबो-नियंत्रित रचना दाव्यांची चाचणी घेण्यातील महत्त्वाचे पाऊल आहे.
तरीही, प्रयोगशाळेतील एका लक्षाच्या कार्यात मोजलेला बदल दैनंदिन कार्यक्षमतेतील टिकाऊ सुधारणेसमान नाही. या अभ्यासात माहिती प्रक्रिया आणि कार्यरत स्मृतीचेही मूल्यमापन झाले; मात्र ठळक निष्कर्ष महिलांमधील दीर्घकाळ टिकणाऱ्या लक्षाशी संबंधित आहे. मायक्रोडोसिंगमुळे ज्ञान, उत्पादकता किंवा मानसिक आरोग्यात व्यापक फायदा होतो, असा पुरावा म्हणून याकडे पाहू नये.
महिला आणि पुरुषांच्या निकालांतील फरक हा व्यापक संशोधनाचा मुद्दाही अधोरेखित करतो: उपचार किंवा हस्तक्षेप प्रत्येक गटावर सारखा परिणाम करेलच असे नाही. एका लोकसंख्येतील निकाल सर्वांना समान लागू होतात असे गृहीत न धरता, संभाव्य लिंगभेदांचा अधिक बारकाईने अभ्यास करण्याचे प्रारंभिक कारण हा अभ्यास देतो.
पुढे काय
मोठ्या नमुन्यांमध्ये हा निष्कर्ष निश्चित करणे आणि अभ्यासाच्या कालावधीनंतरही तो टिकतो का हे तपासणे आवश्यक आहे. वेगवेगळ्या लक्षाच्या मापांमध्ये, सहभागी गटांमध्ये आणि डोसिंग वेळापत्रकांमध्ये परिणाम किती ठोस आहे, हेही संशोधकांनी तपासावे.
आतासाठी, नियंत्रित परिस्थितीत दिसलेल्या संभाव्य विशिष्ट परिणामाचा प्राथमिक पुरावा म्हणून या अभ्यासाकडे पाहणे योग्य आहे. तो मायक्रोडोसिंगविषयीच्या मिश्र पुराव्यांना बदलत नाही आणि कमी-डोस LSDला लक्षाच्या अडचणींवरील उपचार म्हणून स्थापित करत नाही. त्याचे योगदान मर्यादित आहे: सायकेडेलिक मायक्रोडोसिंगच्या संज्ञानात्मक परिणामांची चाचणी करताना लिंग महत्त्वाचा घटक असू शकतो, असे तो सुचवतो.
हा लेख Medical Xpressच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on medicalxpress.com
