शरीराच्या तापमानातील सूक्ष्म पण सातत्यपूर्ण बदल
पुरवलेल्या स्रोत-लेखात अधोरेखित केलेल्या ऐतिहासिक तापमान डेटाच्या विश्लेषणानुसार, महिला तरुण वयापासून मध्यम वयापर्यंत सरासरीने किंचित अधिक उष्ण दिसतात. हा बदल लहान आहे, पण इतका सातत्यपूर्ण आहे की संशोधकांच्या मते तो भविष्यात वृद्धत्व, प्रजनन संक्रमण आणि कदाचित इतर आरोग्य स्थितींसाठी उपयुक्त निर्देशक ओळखण्यास मदत करू शकतो.
या अभ्यासाने १९९०च्या दशकातील एका प्रकल्पातील डेटाचे पुनर्विश्लेषण केले, ज्यामध्ये १८ ते ४२ वयाच्या ७५० हून अधिक महिलांनी दररोज सकाळी उठताच आपले तोंडी किंवा मलद्वारातील तापमान मोजले होते. त्या डेटासेटमध्ये आधीच ओव्ह्युलेशननंतर शरीराच्या तापमानात होणारी सुप्रसिद्ध चक्रीय वाढ नोंदलेली होती, जी अनेक प्रजनन-ट्रॅकिंग पद्धती वापरतात. नवे योगदान मासिक पाळीच्या चक्रादरम्यान वयानुसार तापमान कसे बदलते याकडे अधिक बारकाईने पाहण्यातून आले.
पुरवलेल्या स्रोत-लेखानुसार, निकाल प्रौढ वयभर वर्षानुवर्षे हळूहळू वाढ दर्शवणारा होता. ३५ वर्षे आणि त्यापुढील वयाच्या महिलांचे तापमान चक्राच्या दोन्ही टप्प्यांत तरुण सहभागींपेक्षा सरासरी सुमारे ०.०५ डिग्री सेल्सियस जास्त होते.
हा निष्कर्ष महत्त्वाचा का आहे
शरीराचे तापमान हा शरीर निर्माण करणाऱ्या सर्वात साध्या शारीरिक संकेतांपैकी एक आहे, पण मानक वैद्यकीय वापरापेक्षा त्यात अधिक माहिती असू शकते असा संशोधकांचा वाढता संशय आहे. तापमानाच्या नमुन्यांत आरोग्यविषयक बरीच माहिती दडलेली असू शकते आणि वेअरेबल्स ती नमुने उपयुक्त निर्देशकांत रूपांतरित करण्यात मदत करू शकतात, असे अभ्यासक पथकाचे मत असल्याचे स्रोत-लेखात उद्धृत केले आहे.
स्मार्ट रिंग्ज, घड्याळे आणि इतर उपकरणांद्वारे सातत्यपूर्ण मोजमाप अधिक सामान्य होत असल्याने ही शक्यता महत्त्वाची ठरते. जर तापमानातील बदल प्रजनन-वृद्धत्वाचा अर्थपूर्ण मागोवा घेत असतील, तर निष्क्रिय निरीक्षण भविष्यात पेरिमेनोपॉज, हार्मोनल बदल किंवा अपेक्षित शरीरक्रियेतून होणाऱ्या इतर विचलनांची ओळख करण्यात मदत करू शकते.
स्रोत-लेखात असेही नमूद आहे की संशोधकांच्या आधीच्या कामात ४२ ते ५५ वयोगटातील महिलांमध्ये १८ ते ३५ वयोगटातील महिलांच्या तुलनेत सरासरी बोटांच्या त्वचेचे तापमान अधिक आढळले होते. त्यामुळे हा नवा विश्लेषणस्तर महिलांच्या वृद्धत्वाच्या टप्प्यांशी तापमान संकेत जोडण्याच्या व्यापक प्रयत्नाचा भाग आहे.
वाढीमागे काय कारण असू शकते
यंत्रणा अद्याप स्पष्ट नाही. पुरवलेल्या स्रोत-लेखात सर्वात संभाव्य स्पष्टीकरण हार्मोनल बदलांशी संबंधित असल्याचे म्हटले आहे, विशेषतः प्रजनन वर्षांच्या शेवटच्या टप्प्याकडे. हे संभवनीय आहे, कारण मासिक पाळी, ओव्ह्युलेशन आणि पेरिमेनोपॉज या सगळ्यांत तापमान-नियमनावर परिणाम करणारे हार्मोनल बदल होतात.
पण हा अभ्यास हा प्रश्न निश्चित करत नाही. तो एका नमुन्याची ओळख करून देतो आणि पुढे कुठे पाहावे याची दिशा दाखवतो. ही हळूहळू वाढणारी तापमान प्रवृत्ती एकाच प्रक्रियेचा परिणाम आहे, अनेक प्रक्रियांचे संयोजन आहे, की व्यक्तीनुसार अर्थपूर्णरीत्या बदलणारी तापमान-स्वाक्षरी आहे, हे संशोधकांना अजून ठरवायचे आहे.
ही अनिश्चितता महत्त्वाची आहे, कारण पेरिमेनोपॉजची सुरुवात अनेकदा हॉट फ्लशेस आणि रात्री घाम येणे यांसारख्या लक्षणांपासून होते, जी येथे वर्णन केलेल्या सूक्ष्म दीर्घकालीन प्रवृत्तीपेक्षा कितीतरी अधिक अचानक तापमान-संबंधित अनुभव असतात. ही दोन्ही लक्षणे एकाच मूलभूत जीवशास्त्राशी जोडलेली आहेत का, हे अद्याप स्पष्ट नाही.
वेअरेबल्सची संभाव्य भूमिका
सर्वात व्यावहारिक परिणामांपैकी एक पूर्णपणे क्लिनिकल नसून तांत्रिक आहे. जर तापमान हे आधी समजल्या गेले त्यापेक्षा अधिक समृद्ध आरोग्य-संकेतक असेल, तर वेअरेबल उपकरणे ते सातत्याने आणि नॉन-इनवेसिव्ह पद्धतीने ट्रॅक करण्यासाठी महत्त्वाची साधने ठरू शकतात. कधीकधी वापरल्या जाणाऱ्या थर्मामीटरऐवजी, संशोधक वय, चक्राचा टप्पा, झोप, लक्षणे आणि आरोग्य परिणामांशी जोडलेले तापमान डेटाचे मोठे दीर्घकालीन प्रवाह वापरू शकतात.
ज्या क्षेत्रांत जैविक संक्रमण सामान्य आहेत पण पुरेशा प्रमाणात मोजले जात नाहीत, तिथे हे विशेष उपयुक्त ठरेल. पेरिमेनोपॉज हे त्याचे चांगले उदाहरण आहे. अनेक महिला सुरुवातीला स्पष्ट वैद्यकीय चिन्हांशिवाय हा टप्पा अनुभवतात, आणि लक्षणांचे नमुने अत्यंत वैयक्तिक असू शकतात. वैध तापमान-स्वाक्षरी निदानाची जागा घेणार नाही, पण ती अतिरिक्त पुराव्याचा एक स्तर देऊ शकते.
लहान निष्कर्ष, व्यापक परिणाम
पुरवलेल्या स्रोत-लेखात वर्णन केलेली तापमान वाढ माफक आहे, आणि अभ्यासातील लोकसंख्या १८ ते ४२ वयाच्या महिलांपुरती मर्यादित होती. त्यामुळे निष्कर्षांना अतिरंजित करणे योग्य नाही. तरीही, हा निष्कर्ष मौल्यवान आहे, कारण तो एका दैनंदिन शारीरिक मोजमापाला वृद्धत्व आणि आरोग्यावरील नव्या संशोधनाचा मार्ग देतो.
मुख्य अंतर्दृष्टी अशी नाही की महिला मध्यम वयात अचानक अधिक गरम होतात. उलट, प्रजनन वर्षांमध्ये तापमान हळूहळू, मोजता येण्याजोगे आणि पद्धतशीरपणे बदलू शकते. हा नमुना व्यापक डेटासेटमध्ये पुष्टी झाला आणि हार्मोनल किंवा क्लिनिकल बदलांशी जोडला गेला, तर तो महिलांच्या आरोग्याचे निरीक्षण करण्यासाठी अधिक चांगली साधने तयार करण्यास संशोधकांना मदत करू शकतो.
त्या अर्थाने, हा अभ्यास एक दार उघडतो; खटला बंद करत नाही. तो सूचित करतो की शरीराचे तापमान, विशेषतः सातत्याने मोजले गेले असता, वैद्यकाने अद्याप पूर्णपणे न वापरलेले संकेत ठेवू शकते. प्रजनन-वृद्धत्व संशोधनासाठी, तेच स्वतः एक अर्थपूर्ण प्रगती आहे.
हा लेख New Scientist च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on newscientist.com