Webb अभ्यासाने brown dwarf च्या हवामानात शिस्तबद्धता शोधली

पृथ्वीपासून सुमारे 20 प्रकाशवर्षे दूर असलेल्या अशांत, जगासारख्या वस्तूचे वातावरण त्याच्या बदलत्या रूपापेक्षा अधिक शिस्तबद्ध असू शकते. James Webb Space Telescope वापरणाऱ्या शास्त्रज्ञांनी शोधले की brown dwarf SIMP 0136 च्या वातावरणातील बहुतांश बदल तापमानातील फरक आणि ढगांची उभी रचना यांमुळे स्पष्ट होतात.

यामुळे त्या वस्तूचे हवामान सोपे होत नाही. SIMP 0136 हे अजूनही दूरचे, गतिशील वातावरण आहे; त्याच्या प्रकाशातील सूक्ष्म बदलांद्वारेच त्याचा अभ्यास करता येतो.

घूर्णनातून हवामान वाचणे

SIMP 0136 हा brown dwarf असून तो तारे आणि ग्रहांच्या पारंपरिक वर्गीकरणाबाहेर येतो. Trinity College Dublinच्या संशोधकांनी Webb निरीक्षणांचा वापर करून वस्तू फिरताना तिचा प्रकाश कसा बदलतो याचा अभ्यास केला.

वेगवेगळे प्रदेश दृश्यात येताना चमकण्यातील छोटे फरक तापमान आणि ढगांबद्दल माहिती देतात. Webbच्या संवेदनशीलतेमुळे हे सूक्ष्म बदल नोंदवणे शक्य झाले.

डेटामधून मजबूत नमुने समोर आणणे

संशोधकांनी principal component analysis किंवा PCA वापरले. मोठ्या आणि गुंतागुंतीच्या डेटामधील सर्वात मजबूत नमुने ओळखण्यासाठी ही गणिती पद्धत उपयुक्त आहे. विश्लेषणातून SIMP 0136चे बहुतांश वर्तन तापमान आणि ढगांच्या उभ्या मांडणीमुळे नियंत्रित होत असल्याचे दिसले.

गुंतागुंतीचे वातावरण, मर्यादित चालक

तापमानातील बदलांमुळे वातावरणातील वेगवेगळे भाग किती प्रकाश उत्सर्जित करतात ते बदलते. ढगांची रचना प्रकाश बाहेर कसा येतो यावर परिणाम करते, विशेषतः ढग वेगवेगळ्या उंचीवर असतील तेव्हा.

SIMP 0136मधील प्रत्येक वातावरणीय वैशिष्ट्य उलगडले गेले आहे असा अभ्यासाचा दावा नाही. निरीक्षणातील बहुतांश गुंतागुंत काही प्रमुख घटकांभोवती मांडता येते, हा अधिक अचूक निष्कर्ष आहे.

सौरमालेपलीकडील जगांसाठी पद्धत

दूरच्या जगांचे हवामान आणि सौरमालेबाहेरील वातावरणाचा अभ्यास करण्यासाठी हे काम नवी पद्धत देते. Brown dwarfs फिरताना त्यांच्या वातावरणाचे निरीक्षण करता येत असल्याने ते उपयुक्त लक्ष्य आहेत.

Webbची उपकरणे प्रकाशातील अत्यंत सूक्ष्म बदल नोंदवू शकतात. त्यामुळे खगोलशास्त्रज्ञ आवाज आणि लहान चढ-उतारांमधून प्रमुख वातावरणीय संकेत वेगळे करू शकतात.

अतिसुलभीकरण न करता शिस्त

SIMP 0136चे वातावरण सक्रिय आणि बदलते आहे. मात्र त्याचे बदलते रूप मनमानी नाही. काही प्रमुख भौतिक घटक Webbला दिसणाऱ्या बहुतांश बदलांना आकार देतात.

• SIMP 0136 फिरताना प्रकाशातील छोटे बदल Webbने नोंदवले.
• डेटामधील मजबूत नमुने ओळखण्यासाठी principal component analysis वापरले गेले.
• तापमानातील बदल आणि ढगांची उभी रचना बहुतांश वातावरणीय बदल स्पष्ट करतात.

हा लेख Science Dailyच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.