दुसरे काम करणारे गुणसूत्र प्रथिन
गुणसूत्रांच्या टोकांचे संरक्षण करण्यासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या TRF2 या प्रथिनाची अनपेक्षित भूमिका University of Pennsylvaniaच्या Perelman School of Medicineमधील संशोधकांनी शोधून काढली. स्नायूंच्या स्टेम पेशींना त्यांची ओळख टिकवून ठेवण्यासाठी आणि खराब झालेले ऊतक पुन्हा तयार करण्यासाठी TRF2 आवश्यक असल्याचे त्यांच्या संशोधनातून सूचित होते.
संशोधकांनी उंदरांमधून TRF2 काढून टाकल्यावर, दुखापत झालेल्या स्नायूंना स्वतःची दुरुस्ती करण्यात अडचण आली आणि निरोगी स्नायू तयार होण्याऐवजी ते चरबी व व्रणयुक्त ऊतकांनी भरले. Science Advancesमध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासात असेही आढळले की हे प्रथिन नसलेल्या उंदरांच्या मॉडेलमध्ये muscular dystrophy अधिक वेगाने वाढला. ScienceDailyने संक्षेपित केलेल्या अहवालानुसार ही माहिती समोर आली.
स्नायूंच्या स्टेम पेशी का महत्त्वाच्या आहेत
कंकालीय स्नायू दुखापतीला प्रतिसाद देण्यासाठी आणि ऊतकांची पुनर्बांधणी करण्यासाठी सामान्यतः विशेषीकृत स्टेम पेशींवर अवलंबून असतात. ही पुनर्निर्मितीची क्षमता पेशींनी स्नायूंच्या स्टेम पेशी म्हणून त्यांची ओळख निश्चित करणारा जनुकीय कार्यक्रम टिकवून ठेवण्यावर अवलंबून असते. TRF2 हा कार्यक्रम कायम ठेवण्यास मदत करते, असे नवीन निष्कर्ष दर्शवतात.
हे प्रथिन नसल्यास दुरुस्तीची यंत्रणा अपयशी ठरू शकते: कार्यक्षम स्नायू पुन्हा तयार होण्याऐवजी खराब झालेल्या भागांत चरबी आणि fibrosis साचू शकते. हे व्रणासारखे ऊतक असून त्यामुळे स्नायूंच्या सामान्य कार्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे गुणसूत्रांच्या टोकांवरील संरक्षणात्मक रचना असलेल्या telomeres येथे TRF2च्या दीर्घकाळापासून ज्ञात भूमिकेपेक्षा वेगळ्या प्रक्रियेच्या केंद्रस्थानी हे प्रथिन आले आहे.
मुख्य लेखिका Foteini Mourkioti यांनी या निष्कर्षामुळे प्रथिनाकडे पाहण्याच्या दृष्टिकोनात बदल होत असल्याचे सांगितले. गुणसूत्रांच्या टोकांना झीज होण्यापासून किंवा खराब झालेले DNA म्हणून चुकीची ओळख होण्यापासून वाचवण्यासाठी TRF2चा पारंपरिकपणे अभ्यास केला जातो. आयुष्यभर स्नायूंची पुनर्निर्मिती टिकवून ठेवण्यासही ते मदत करते, असे हे संशोधन सूचित करते.
Muscular Dystrophy संशोधनावरील परिणाम
स्नायू हळूहळू कमकुवत होऊन झिजत जातात अशा muscular dystrophy या विकारसमूहावरील संशोधनासाठी हा अभ्यास एक संभाव्य नवा मार्ग दाखवतो. स्रोतामध्ये वर्णन केलेल्या उंदरांच्या अभ्यासात TRF2चा अभाव रोगाची प्रगती वेगवान करणारा ठरला. यशस्वी दुरुस्तीमागील जैविक मार्गातील हा प्रथिनाचा महत्त्वाचा भाग असू शकतो.
याचा अर्थ TRF2वर आधारित उपचार तयार आहे किंवा हे निष्कर्ष थेट माणसांमधील उपचाराचा अंदाज देतात, असा नाही. वर्णन केलेले पुरावे उंदरांवरील संशोधनातून आले आहेत. यांत्रिक शोधाचे सुरक्षित उपचारात रूपांतर करण्यासाठी मानवी जीवशास्त्रात हा मार्ग निश्चित करणे, त्यात कसा बदल करता येईल हे ठरवणे आणि संभाव्य जोखमींचे मूल्यमापन करणे आवश्यक आहे.
तरीही, स्नायूंचे कार्य टिकवून ठेवताना किंवा दुखापतीनंतर पुनर्निर्मिती सुधारताना संशोधक तपासू शकतील अशा आण्विक प्रक्रियांची यादी या शोधामुळे अधिक विस्तृत झाली आहे.
पुनर्निर्मिती आणि कर्करोग
या संशोधनामुळे आणखी एका व्यापक जैविक प्रश्नावरही प्रकाश पडू शकतो: कंकालीय स्नायू मोठ्या प्रमाणावर स्वतःची दुरुस्ती करू शकतात, पण स्नायूंमधून उद्भवणारे कर्करोग तुलनेने दुर्मीळ का असतात? स्नायूंची पुनर्निर्मिती आणि कर्करोग यांतील महत्त्वाचे फरक तपासण्यासाठी हे निष्कर्ष शास्त्रज्ञांना मदत करू शकतात, असे स्रोत नमूद करतो.
TRF2चा telomeresशी असलेला संबंध या शोधदिशेला विशेष महत्त्व देतो. Genome stability आणि कर्करोगाच्या अभ्यासात telomere biology दीर्घकाळापासून महत्त्वाची राहिली आहे. TRF2 स्नायूंच्या स्टेम-पेशींची ओळख टिकवून ठेवण्यातही सहभागी आहे, हे दाखवून Pennच्या पथकाने पेशींच्या आरोग्यातील या प्रथिनाच्या भूमिकेला आणखी एक स्तर जोडला आहे.
पुढील अभ्यासासाठी पाया
या कामाचे तात्काळ महत्त्व नवीन clinical interventionमध्ये नसून मूलभूत दुरुस्तीच्या यंत्रणेचे अधिक स्पष्ट वर्णन करण्यात आहे. निरोगी पुनर्निर्मिती म्हणजे नुकसान झाल्यानंतर स्टेम पेशी सक्रिय करणे एवढेच नाही; त्या पेशींनी त्यांचे अपेक्षित स्वरूप टिकवणेही आवश्यक आहे.
स्नायूंच्या जीवशास्त्रासाठी TRF2 त्यामुळे पुढील अभ्यासाचे आकर्षक लक्ष्य ठरते. हे प्रथिन स्टेम-पेशींची ओळख कशी नियंत्रित करते, रोग आणि वृद्धत्वादरम्यान त्याची क्रिया कशी बदलते आणि संबंधित यंत्रणांवर माणसांमध्ये सुरक्षितपणे परिणाम करता येईल का, हे संशोधकांना निश्चित करावे लागेल. या कोड्यातील एका भागाचे प्राथमिक उत्तर हा अभ्यास देतो: अहवालातील उंदरांच्या प्रयोगांत TRF2 नसताना स्नायूंची पुन्हा बांधणी करण्याची सामान्य क्षमता चरबी आणि व्रणयुक्त ऊतकांकडे वळू शकते.
- गुणसूत्रांची टोके किंवा telomeres यांचे संरक्षण करण्यासाठी TRF2 ओळखले जाते.
- ते स्नायूंच्या स्टेम-पेशींची ओळख आणि पुनर्निर्मिती यांनाही आधार देते, असे Pennच्या संशोधकांना आढळले.
- TRF2 नसलेल्या उंदरांमध्ये खराब झालेल्या स्नायूंमध्ये चरबी आणि व्रणयुक्त ऊतक साचले.
- हा शोध muscular dystrophy आणि स्नायूंच्या पुनर्निर्मितीवरील भविष्यातील संशोधनाला दिशा देऊ शकतो.
हा लेख Science Dailyच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on sciencedaily.com



