चुंबकीय शुक्राणूंमुळे IVF शरीराच्या आत नेता येऊ शकते

सहाय्यक प्रजननासाठी नवा दृष्टिकोन

लहान मण्यांच्या मदतीने शुक्राणूंना चुंबकीय बनवून संशोधकांनी भ्रूण तयार केले आहेत, ज्यामुळे प्रयोगशाळेतील डिशऐवजी शरीराच्या आतच in vitro fertilization चे अधिक टप्पे पार पाडण्याचा संभाव्य मार्ग खुला झाला आहे. स्पेनमधील CIC nanoGUNE येथे मारियाना मेडिना-सांचेझ यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या संशोधनावर New Scientist ने दिलेल्या वृत्तानुसार, हे काम सध्याच्या IVF प्रक्रियेतील काही आक्रमक टप्पे कमी करण्याच्या उद्देशाने केले गेले आहे.

ही संकल्पना सोपी आहे, पण तांत्रिकदृष्ट्या विलक्षण आहे. शुक्राणूंना सूक्ष्म चुंबकीय मणी जोडून, शास्त्रज्ञांना आशा आहे की कमकुवत बाह्य चुंबकीय क्षेत्रांच्या मदतीने ते या पेशींना स्त्री प्रजननमार्गातून मार्गदर्शित करू शकतील, ज्यामुळे त्या फलोपियन नलिकेत अंड्यापर्यंत पोहोचून अधिक नैसर्गिक परिस्थितीत निषेचन करू शकतील.

संशोधकांना शरीरातील पद्धत का हवी आहे

पारंपरिक IVF मुळे अनेकांना गर्भधारणा शक्य झाली आहे, पण त्यासोबत काही त्रासही आहेत. हार्मोन उत्तेजना, अंडे काढणे आणि भ्रूण हस्तांतरण हे आक्रमक असू शकतात आणि त्यांचे त्रासदायक दुष्परिणामही होऊ शकतात. यशदरही मर्यादित आहेत, कारण निषेचन आणि सुरुवातीचा विकास कृत्रिम वातावरणात होतो आणि त्यासाठी अनेक हाताळणी टप्प्यांची गरज भासते, ज्याचा भ्रूणाच्या टिकण्यावर परिणाम होऊ शकतो.

मेडिना-सांचेझ आणि त्यांची टीम शरीरालाच एक नैसर्गिक इनक्यूबेटर म्हणून वापरू इच्छितात. उद्देश सहाय्यक प्रजनन संपवण्याचा नाही, तर अशी पुनर्रचना करण्याचा आहे की रुग्णाच्या शरीराबाहेर कमी टप्पे घडतील. ते सुरक्षित आणि परिणामकारकपणे साध्य झाले, तर IVF शारीरिकदृष्ट्या कमी कष्टदायक होऊ शकते आणि नैसर्गिक निषेचनातील काही जैविक फायदेही अधिक चांगल्या प्रकारे जपू शकते.

प्रयोग कसा केला गेला

हा दृष्टिकोन तपासण्यासाठी संशोधकांनी गायींच्या शुक्राणूंना लोखंडाच्या ऑक्साईड आणि पॉलिस्टायरीनपासून बनवलेल्या लहान चुंबकीय मण्यांसह इनक्यूबेट केले. प्रत्येक शुक्राणूच्या डोक्याला सुमारे 30 मणी जोडले गेले, ज्यामुळे पेशी चुंबकीय मार्गदर्शनास प्रतिसाद देऊ शकल्या, तर शेपूट मोकळी हालचाल करू शकत होती. दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, चाचण्यांनी दाखवले की या मण्यांमुळे शुक्राणूंच्या पोहण्याच्या वेगावर किंवा एकूण आरोग्यावर परिणाम झाला नाही.

यानंतर टीमने चुंबकीय केलेले गायींचे शुक्राणू अंड्यांसोबत डिशमध्ये मिसळले. निकाल आशादायक होता: नॉन-चुंबकीय शुक्राणूंइतक्याच दराने निरोगी भ्रूण तयार झाले. शुक्राणू अंड्यात प्रवेश करताच मणी वेगळे झाले. हा निष्कर्ष महत्त्वाचा आहे, कारण अतिरिक्त चुंबकीय नियंत्रणाने निषेचनाची मूलभूत जैविक प्रक्रिया अडवली नाही, हे त्यातून दिसते.

या निकालाचा अर्थ काय, आणि काय नाही

हा अजूनही सुरुवातीच्या टप्प्यातील निकाल आहे, आणि इथे दिलेला पुरावा मर्यादित आहे. प्रयोग गायींच्या शुक्राणू आणि अंड्यांसह डिशमध्ये करण्यात आले; माणसांवर नाही आणि जिवंत प्रजननमार्गाच्या आत नाही. त्यामुळे चुंबकीय शुक्राणू अजून क्लिनिकल IVF कमी आक्रमक बनवू शकतात, असे हे काम दाखवत नाही.

जे ते दाखवते, ते म्हणजे महत्त्वाच्या पहिल्या टप्प्यावरची व्यवहार्यता. शुक्राणूंना चुंबकीय बनवता येते, ते गतिमान आणि जिवंत राहतात, आणि in vitro मध्ये निरोगी भ्रूणही तयार करू शकतात. हे संयोजन पुढील संशोधन टप्प्यासाठी पुरेसे आहे, ज्यामध्ये बाह्य क्षेत्रे अधिक वास्तववादी वातावरणात शुक्राणूंना मार्गदर्शित करू शकतात का, प्रजनन ऊतींना हानी न पोहोचवता किंवा यशदर कमी न करता, हे तपासले जाईल.

जर ते यशस्वी झाले, तर एक प्लॅटफॉर्म तंत्रज्ञान

ही संकल्पना अखेर क्लिनिकल वापरात आली, तर तिचे परिणाम लक्षणीय असू शकतात. प्रजनन वैद्यकशास्त्राने यशदर वाढवताना रुग्णांवरील ताण कमी करण्याचे मार्ग शोधले आहेत. शरीरातील निषेचनाची रणनीती आवश्यक प्रक्रियांची संख्या कमी करू शकते आणि भ्रूण विकास सुरू होण्याच्या परिस्थिती अधिक चांगल्या प्रकारे जपू शकते.

तरीही मोठ्या वैज्ञानिक, वैद्यकीय आणि नियामक अडचणी राहतील. अचूक नियंत्रण, सुरक्षितता, पुनरुत्पादकता आणि प्रस्थापित IVF कार्यप्रवाहांपेक्षा अर्थपूर्ण फायदा हे संशोधकांना सिद्ध करावे लागेल. पण हा अभ्यास महत्त्वाचा आहे, कारण तो सहाय्यक प्रजनन संशोधनाला कमी हस्तक्षेपाच्या मॉडेलकडे वळवतो आहे. जीवशास्त्राला यंत्राने बदलण्याऐवजी, ते बाहेरून अधिक सौम्यपणे त्याला दिशा देण्याचा प्रयत्न करते. तांत्रिक महत्त्वाकांक्षा आणि भावनिक दाव्यांनी व्यापलेल्या क्षेत्रासाठी, हा अभ्यास शोधण्यासारखी दिशाच आहे.

हा लेख New Scientist च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.