एक प्रचंड कोरोनल होल या आठवड्याअखेरीस नॉर्दर्न लाइट्स अमेरिकेच्या आतपर्यंत नेऊ शकतो

सौर हालचाल एका दुर्मिळ आठवड्याअखेरीच्या आकाशप्रदर्शनाची मांडणी करत आहे

अमेरिकेच्या काही भागांमध्ये शुक्रवार आणि शनिवारी नॉर्दर्न लाइट्सचे असामान्य दर्शन मिळू शकते, कारण सूर्याच्या वातावरणात एक मोठा कोरोनल होल उघडला आहे. दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, हे उघडलेले क्षेत्र उच्च-वेगाचा सौर वारा सोडत आहे, जो पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्राला इतक्या जोरात धडक देऊ शकतो की ऑरोरल क्रियाशीलता तिच्या नेहमीच्या मर्यादेपेक्षा खूप दक्षिणेकडे जाऊ शकते.

ऑरोरा सामान्यतः उच्च अक्षांशांपुरते मर्यादित असल्याने हा अंदाज विशेष लक्षवेधी आहे. हा प्रकार अनेक उत्तर अमेरिकन राज्यांमधून दिसू शकतो, आणि स्रोत मजकुरात Idaho आणि New York इतक्या दक्षिणेकडेही ते पोहोचू शकतात असे म्हटले आहे. सामान्य प्रेक्षकांसाठी याचा अर्थ असा की Alaska, Canada, किंवा Scandinavia शी संबंधित हा प्रकार नकाशावर बऱ्याच खालच्या भागापर्यंत थोड्यावेळासाठी दिसू शकतो.

कोरोनल होल म्हणजे नेमके काय

नाव असूनही, कोरोनल होल म्हणजे सूर्यावरील भौतिक भोक नाही. तो सौर वातावरणातील असा भाग आहे जिथे चुंबकीय क्षेत्र रेषा पृष्ठभागाकडे परत वळण्याऐवजी अवकाशात खुल्या राहतात. त्या खुल्या रेषांमुळे आवेशित कण अधिक सहज बाहेर पडतात आणि त्यामुळे नेहमीपेक्षा वेगवान सौर वारा तयार होतो.

तो वारा पृथ्वीवर पोहोचल्यावर ग्रहाच्या magnetosphere मध्ये गोंधळ निर्माण करू शकतो. वरच्या वातावरणात निर्देशित झालेले कण आणि ऊर्जा तिथल्या वायूंशी अभिक्रिया करून ऑरोरा म्हणून ओळखले जाणारे प्रकाशाचे पट्टे आणि पडदे तयार करतात. रंग उंची आणि कोणता वायू उत्तेजित होत आहे यावर अवलंबून असतात. पण प्रेक्षकांसाठी मुख्य मुद्दा सोपा आहे: जास्त मजबूत सौर वारा म्हणजे जास्त शक्तिशाली आणि अधिक विस्तृत दर्शनाची शक्यता वाढते.

हा आठवड्याअखेरीस का महत्त्वाचा आहे

सौर वाऱ्याचा प्रत्येक झोत उत्तरेपलीकडे दिसणारे ऑरोरा तयार करत नाही. हा प्रसंग पाहण्याजोगा ठरण्याचे कारण म्हणजे कोरोनल होलचा आकार आणि त्या वाऱ्याचा प्रवाह ऑरोरल oval अधिक दक्षिणेकडे नेण्यासाठी पुरेसा मजबूत असेल अशी अपेक्षा. प्रत्यक्षात, जे लोक स्वतःला ऑरोरा क्षेत्रात समजत नाहीत, त्यांनाही आकाश स्वच्छ आणि स्थानिक प्रकाशप्रदूषण कमी असल्यास संधी मिळू शकते.

हा अंदाज space weather सामान्य रात्रींना अल्पकालीन निरीक्षणाच्या संधींमध्ये कसे बदलू शकते याचीही आठवण करून देतो. eclipse प्रमाणे ऑरोरा अचूक वेळापत्रकात बसवणे कठीण असते. ते सौर उत्पादन आणि पृथ्वीवरील स्थानिक स्थिती, जसे ढग, अंधार, आणि सौर वारा पोहोचल्यावर geomagnetic disturbance किती तीव्र होतो, यावर अवलंबून असतात.

कुठे आणि कसे पाहायचे

स्रोत मजकुरात शुक्रवार आणि शनिवार हे मुख्य पाहण्याचे वेळापत्रक सांगितले आहे. लाइट्स पाहण्याची आशा असलेल्या लोकांसाठी सर्वोत्तम संधी सामान्यतः पूर्ण अंधारानंतर, शहराच्या प्रकाशापासून दूर, आणि उत्तरेकडील क्षितिज स्पष्ट दिसेल अशा ठिकाणी मिळेल. ऑरोरा तांत्रिकदृष्ट्या शक्य असलेल्या राज्यांमध्येही शहरी प्रकाश कमी क्रियेला झाकून टाकू शकतो. त्यामुळे ग्रामीण किंवा अर्ध-ग्रामीण ठिकाणे मोठा फायदा देतात.

प्रेक्षकांनी अपेक्षा देखील नियंत्रित ठेवायला हव्यात. ऑरोरा नेहमी दीर्घ-exposure फोटोंमध्ये दिसणाऱ्या तेजस्वी हिरव्या पडद्यांसारखे दिसतीलच असे नाही. कमकुवत प्रदर्शनात ते फिकट प्रकाश, हलकी कमान, किंवा पांढऱ्या-करड्या लहरी पट्ट्यांसारखे दिसू शकतात. कॅमेरे अनेकदा डोळ्यांना त्वरित दिसत नाही इतका रंग आणि रचना दाखवतात.

तरीही, त्यांना पाहण्याची शक्यता अशीच घटनांना संस्मरणीय बनवते. continental US मधील अनेक लोकांसाठी, मजबूत ऑरोरा इतका दुर्मिळ असतो की तो हंगामी घटना न वाटता एक खगोलशास्त्रीय आश्चर्य वाटते.

सूर्य-भू संबंधाचा दृश्यमान संकेत

ही घटना सूर्य खरोखर किती सक्रिय आणि गतिमान आहे हेही दाखवते. सौरमालेच्या केंद्रातील हा तारा स्थिर दिवा नाही. त्याचे चुंबकीय वर्तन आसपासचे अवकाशीय वातावरण सतत बदलत ठेवते, आणि कधी कधी हे बदल पृथ्वीवर नजरेस भरणाऱ्या वातावरणीय प्रकाशाच्या रूपात दिसतात.

म्हणूनच solar monitoring हे केवळ astronomy उत्साही लोकांपुरते मर्यादित नाही. ऑरोरा निर्माण करणाऱ्या त्याच space weather प्रक्रियांमुळे satellites, communications, navigation systems, आणि power infrastructure यांनाही तीव्रतेनुसार परिणाम होऊ शकतो. या आठवड्याअखेरीचा अंदाज मुख्यतः एक दृश्य कथा आहे, पण तो सूर्यामुळे होणाऱ्या बदलांच्या मोठ्या व्यवस्थेचा भाग आहे.

थोडक्यात संधी

अंदाज खरा ठरला, तर येणाऱ्या रात्री या वसंतात अमेरिकन प्रेक्षकांसाठी उत्तम ऑरोरा संधींपैकी एक देऊ शकतात. ही खिडकी छोटी आहे, आणि निकाल येणाऱ्या सौर वाऱ्याच्या अचूक शक्ती आणि वेळेवर अवलंबून असतील. तरीही, पाहण्यासाठी पुरेशी स्पष्ट मांडणी आहे.

उत्तर राज्यांतील लोकांसाठी, विशेषतः ज्यांच्याकडे अंधारलेले आकाश आणि स्वच्छ हवामान आहे, हा असा प्रकार आहे जो बाहेर एक झटक्यात नजर टाकण्याचे बक्षीस देऊ शकतो. सूर्यावरील एक प्रचंड कोरोनल होल जमिनीवरून कल्पना करणे कठीण आहे. त्याने निर्माण होणारा ऑरोरा मात्र बरेच सोपे आहे.

हा लेख Live Science च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.