NASA च्या X-59 ने शांत सुपरसोनिक उड्डाणांसाठी महत्त्वाचे चाचणी टप्पे गाठले

X-59 संकल्पनेपासून सार्वजनिक चाचणीकडे जात आहे

NASA च्या X-59 प्रायोगिक विमानाने भूमीवरील सुपरसोनिक उड्डाणाचा पुनर्विचार करण्याच्या आपल्या दीर्घ प्रवासात आणखी एक मोठा टप्पा गाठला आहे. अलीकडील चाचणीत विमानाने Mach 1.4 वेग आणि 55,000 फूट उंची गाठली, जी NASA च्या मते भविष्यातील चाचण्यांत वापरल्या जाणाऱ्या मिशन प्रोफाइलसाठी आवश्यक वेग आणि उंचीच्या अटी आहेत.

हे आकडे केवळ नवा कामगिरीचा विक्रम प्रस्थापित करतात म्हणून महत्त्वाचे नाहीत; तर ते विमानाला त्याच्या मुख्य उद्दिष्टाच्या अधिक जवळ नेतात: विमान ध्वनी-अडथळा तोडू शकते, पण लोकवस्तीच्या भागांवर दीर्घकाळ मर्यादा घालणारा विघातक sonic boom निर्माण न करता, हे सिद्ध करणे. NASA चे लक्ष्य अधिक मृदू acoustic footprint आहे, ज्याचे वर्णन जुन्या सुपरसोनिक जेट्सशी जोडल्या गेलेल्या कडक गर्जनेसारख्या बूमऐवजी quiet sonic thump असे केले जाते.

हे उद्दिष्ट NASA च्या सर्वात बारकाईने पाहिल्या जाणाऱ्या aeronautics कार्यक्रमांपैकी एक असलेल्या Quesst mission च्या केंद्रस्थानी आहे. विमानाचे काम फक्त वेगाने उडणे नाही. शांत सुपरसोनिक रचना विश्वासार्हपणे कार्य करू शकते याचा प्रत्यक्ष पुरावा निर्माण करणे, जेणेकरून भविष्यातील नियम आणि संभाव्य नव्या व्यावसायिक बाजारपेठेला दिशा मिळू शकेल, हे त्याचे काम आहे.

ही उड्डाण चाचणी का अर्थपूर्ण होती

मूळ मजकुरात नमूद आहे की X-59 ने यापूर्वी जूनच्या सुरुवातीला आपले पहिले सुपरसोनिक उड्डाण पूर्ण केले होते, 5 जून रोजी Mach 1.1 गाठले होते. नवी चाचणी अक्षरशः आणि कार्यक्रमात्मक दोन्ही अर्थांनी पुढे गेली. NASA ने तिला अधिक महत्त्वाचा टप्पा म्हटले कारण विमानाला येणाऱ्या मिशन टप्प्यांमध्ये आवश्यक असणाऱ्या परिस्थितींची पुनरावृत्ती तिने केली.

प्रायोगिक विमानांच्या चाचणी मोहिमा बहुतेक वेळा अरुंद टप्प्यांत पुढे जातात. काही मर्यादा गाठणे हे प्रसिद्धीपेक्षा पुढील टप्प्यापूर्वी अनिश्चितता कमी करण्याशी अधिक संबंधित असते. येथे विमानाने त्या flight envelope मध्ये सातत्याने काम करू शकते हे दाखवणे गरजेचे आहे, जिथे उर्वरित कार्यक्रमासाठी आवश्यक acoustic data NASA गोळा करू इच्छिते.

तो डेटा विशेषतः संवेदनशील आहे, कारण X-59 ची किंमत जमिनीवरील लोकांना काय ऐकू येते यावर अवलंबून आहे. विमान इच्छित sound signature विश्वासार्हपणे निर्माण करू शकत नसेल, तर community-response testing चे मोठे उद्दिष्ट फारसे अर्थपूर्ण राहणार नाही.

NASA कोणती आवाजाची समस्या सोडवू इच्छिते

सुपरसोनिक उड्डाण नेहमीच एका तडजोडीसह आले आहे. ध्वनीपेक्षा वेगाने प्रवास केल्याने लांब पल्ल्याच्या प्रवासाचा वेळ कमी होतो, पण विमानांनी निर्माण केलेल्या shock waves मुळे ऐतिहासिकदृष्ट्या मोठे sonic boom तयार होतात, जे खिडक्या हलवू शकतात, समुदायांना त्रास देऊ शकतात, आणि कठोर नियामक मर्यादा लादू शकतात. अमेरिका आणि इतर देशांमध्ये, या परिणामांमुळे नियमित भूमीवरील सुपरसोनिक प्रवास व्यावसायिकदृष्ट्या अव्यवहार्य झाला.

X-59 हा वायुगतिकीय रचनेद्वारे त्या जुन्या निर्बंधाला आव्हान देण्याच्या प्रयत्नाचा भाग आहे. shock waves एका स्फोटक बूममध्ये एकत्र येऊ न देता, विमान असा आकार दिला आहे की दाबातील बदल जमिनीवर कमी त्रासदायक आवाज-घटना निर्माण करतील.

जर ते कार्यपरीक्षणात यशस्वी झाले, तर त्याचे परिणाम एका संशोधन विमानापुरते मर्यादित राहणार नाहीत. भूमीवरील सुपरसोनिक ऑपरेशन्सवर सध्या घातलेले नियम पुनर्विचार करण्यासाठी नियामकांकडे अधिक चांगला पुरावा उपलब्ध होऊ शकतो. त्या बदल्यात, शांत सुपरसोनिक प्रवासासाठी डिझाइन केलेल्या भविष्यातील विमानांसाठी उत्पादकांकडे अधिक भक्कम आधार राहील.

ते समुदायांवर उडण्यापूर्वी काय घडते

हा टप्पा म्हणजे सार्वजनिक चाचणी तात्काळ सुरू होईल असे नाही. NASA जेव्हा X-59 ला लोकवस्तीच्या भागांवर उडवायला सुरुवात करेल, तेव्हा विमान acoustic validation stage मधून जाईल. त्या टप्प्यात पथक विमानाचे सुपरसोनिक acoustic signature मोजून ते पारंपरिक sonic boom तयार न करता ध्वनी-अडथळा तोडत आहे याची खात्री करेल.

हा टप्पा अत्यावश्यक आहे, कारण समुदाय-प्रतिसाद अभ्यास तेव्हाच महत्त्वाचा ठरतो जेव्हा test aircraft मिशन ज्या sound profile चा अभ्यास करणार आहे तेच देत आहे. चालू चाचण्यांदरम्यान X-59 सोबत आणखी एक research aircraft उडत असल्याचेही स्रोत मजकुरात म्हटले आहे; तो विमान प्रत्यक्ष sonic boom निर्माण करतो, ज्यामुळे चाचणी सुरू असताना X-59 चा स्वतःचा आवाज झाकला जातो. ही मांडणी प्रक्रिया अजूनही किती नियंत्रित आणि टप्प्याटप्प्याने सुरू आहे हे अधोरेखित करते.

स्रोताच्या मते Quesst mission अजून काही महिने दूर आहे. ते सुरू झाल्यावर NASA विमान US communities वर उडवेल आणि लोकांना जमिनीवरून प्रत्यक्षात काय ऐकू येते याबाबत सार्वजनिक अभिप्राय गोळा करेल. हा social-response घटक असामान्य आणि रणनीतिकदृष्ट्या महत्त्वाचा आहे. संस्था केवळ तांत्रिक अर्थाने आवाज मोजत नाही; तर तो आवाज सार्वजनिक दृष्टीने कितपत स्वीकारार्ह ठरू शकतो याचा पुरावा आधारही तयार करत आहे.

एरोस्पेस क्षेत्र याकडे लक्ष का ठेवून आहे

X-59 कार्यक्रम महत्त्वाचा आहे कारण तो संशोधन, नियमन, आणि बाजार-शक्यता यांना थेट जोडतो. यशस्वी विमान-प्रदर्शन एकट्याने व्यावसायिक सुपरसोनिक प्रवास परत आणणार नाही, पण ते या क्षेत्रावर दशकांपासून असलेल्या सर्वात मोठ्या धोरणात्मक अडथळ्यांपैकी एक दूर करू शकते.

म्हणूनच तुलनेने लहान वाटणारे चाचणी अद्यतनही बारकाईने पाहिले जातात. विमान त्याच्या अपेक्षित flight envelope चा नवा भाग सिद्ध करत गेले की, Concorde-युगाच्या महत्त्वाकांक्षा संपल्यानंतर टिकून असलेल्या प्रश्नाच्या उत्तराच्या NASA अधिक जवळ पोहोचते: सुपरसोनिक विमानचालन जमिनीवरील सामान्य जीवनाशी सुसंगत अशा स्वरूपात परत येऊ शकते का?

त्याचे उत्तर फक्त ध्वनिशास्त्रावर अवलंबून नसणार. अर्थशास्त्र, उत्सर्जन, certification, आणि मागणी हे सर्व घटक समीकरणात राहतील. पण भूमीवरील वापरासाठी आवाज हा नेहमीच सर्वात कठीण नियामक अडथळा राहिला आहे. NASA जर दाखवू शकले की ध्वनीजन्य त्रास मोठ्या प्रमाणावर कमी केला जाऊ शकतो, तर चर्चा सुपरसोनिक उड्डाण सहन करण्याजोगे आहे का यापासून ते कुठे आणि कसे परवानगी देता येईल याकडे वळते.

धोरणपर परिणाम असलेले संशोधन विमान

X-59 ला तांत्रिक कुतूहल म्हणून पाहणे सोपे आहे, पण या प्रकल्पाचे खरे महत्त्व संस्थात्मक आहे. NASA भविष्यातील नियमरचनेसाठी आवश्यक पुरावे तयार करू इच्छिते, केवळ एकदाच होणारी अभियांत्रिकी कामगिरी नव्हे. त्या अर्थाने, हे विमान अर्धे testbed, अर्धे policy instrument आहे.

त्या दृष्टीने, अलीकडचा टप्पा वेगापेक्षा विश्वासार्हतेशी अधिक संबंधित आहे. Mach 1.4 आणि 55,000 फूट दाखवतात की विमान मूल्यांकनाच्या पुढील टप्प्यांसाठी आवश्यक स्थिती गाठत आहे. त्यामुळे हा कार्यक्रम तयार केलेले acoustic measurements आणि community data देऊ शकेल, हा मुद्दा अधिक भक्कम होतो.

सध्या X-59 अजून validation stage मध्ये आहे, public-proof stage मध्ये नाही. पण त्याची प्रगती ठोस आहे. विमान आता सैद्धांतिक आश्वासनापुढे जाऊन अशा मोजमाप केलेल्या चाचणी टप्प्यात आले आहे, जे अखेरीस वेगवान विमानांच्या नव्या पिढीचे डिझाइन, certification, आणि स्वीकारार्हता ठरवू शकते. NASA चा शांत-सुपरसोनिक दांव यशस्वी ठरल्यास, नियमित भूमीवरील सुपरसोनिक प्रवासाकडे परत जाण्याचा मार्ग नाट्यमय बूमने नव्हे, तर समुदायांसोबत जगता येईल इतक्या शांत आवाजाने सुरू होऊ शकतो.

हा लेख Engadget च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.