EPA च्या कोळसा राख शिथिलीकरणाला पर्यावरणीय गटांचा तीव्र विरोध

विषारी कोळसा राख नियमनावरचा संघर्ष सार्वजनिक चर्चेत येत आहे

अमेरिकेत कोळसा राखेचे निरीक्षण आणि अंमलबजावणी कशी केली जाते, हे कमकुवत करू शकणाऱ्या प्रस्तावित फेडरल बदलांना पर्यावरणीय समर्थक जोरदार विरोध करत आहेत. पर्यावरण संरक्षण संस्थेने आयोजित केलेल्या आभासी सार्वजनिक टिप्पणी सुनावणीत, टीकाकारांनी असा युक्तिवाद केला की ट्रम्प प्रशासनाची योजना दीर्घकाळ भूगर्भजल दूषिती आणि सार्वजनिक आरोग्य धोक्याशी संबंधित असलेल्या एका कचरा प्रवाहाभोवतीची राष्ट्रीय सुरक्षा कमी करेल.

पुरवलेल्या अहवालानुसार, हा प्रस्ताव 2024 च्या बायडेन काळातील त्या अटीला रद्द करेल, ज्यामध्ये निष्क्रिय कोळसा विद्युत केंद्रांवरील कोळसा राख स्थळांचे निरीक्षण युटिलिटीजने करणे आवश्यक होते. तो भूगर्भजल संरक्षणाच्या अटीही शिथिल करेल आणि निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्यांवर अधिक अवलंबून राहील, काही प्रकरणांमध्ये त्यांना राष्ट्रीय मानके टाळण्याचीही मुभा देईल.

पणाला काय लागले आहे

कोळसा राख, किंवा coal combustion residuals, म्हणजे वीज निर्मितीसाठी कोळसा जाळल्यानंतर उरलेला खनिज अवशेष. स्रोत मजकुरानुसार, यामध्ये पारा, आर्सेनिक आणि शिसे यांसारख्या संभाव्यतः विषारी पातळ्या असू शकतात; या पदार्थांचा कर्करोगासह गंभीर आरोग्य हानींशी संबंध आहे. त्यामुळे नियमन एका मूलभूत प्रश्नाभोवती फिरते: वीज प्रकल्प बंद झाल्यावर किंवा जुन्या ठिकाणी राख साठवून राहिल्यावर ही सामग्री कोण ट्रॅक करतो, रोखतो आणि पुनर्वसन करतो?

प्रकल्प निष्क्रिय झाला तरी दूषिती नाहीशी होत नाही, म्हणून उत्तर महत्त्वाचे ठरते. कचरा वर्षानुवर्षे तिथेच राहू शकतो, आणि वीज निर्मिती थांबल्यानंतरही भूगर्भजलाचा धोका दीर्घकाळ टिकू शकतो. म्हणूनच टीकाकार लक्ष विशेषतः त्या निष्क्रिय-स्थळ तरतुदीवर केंद्रित करत आहेत, जी या शिथिलीकरणाचे लक्ष्य आहे.

पर्यावरणीय गट का आक्षेप घेत आहेत

जबाबदारी अधिक प्रमाणात राज्यांकडे ढकलणे आणि फेडरल अटी शिथिल करणे यामुळे अंमलबजावणीत असमानता निर्माण होईल आणि साफसफाईतील मोठी पोकळी वाढेल, असा विरोधकांचा युक्तिवाद आहे. अहवालात उद्धृत Earthjustice मधील लिसा इव्हन्स यांनी सांगितले की प्रशासनाने प्रदूषकांच्या बाजूने उभे राहत पिण्याच्या पाण्याच्या पुरवठ्याला धोका दिला आहे. व्यापक अर्थाने, हा नियम प्रकल्पमालकांना त्यांच्या सुविधांवरील कोळसा राख कमी दाखवणे, विलंब करणे किंवा त्यावर कारवाई टाळणे शक्य करेल, असा इशारा पर्यावरणीय समर्थक देत आहेत.

ही चिंता केवळ सैद्धांतिक नाही. स्रोत मजकुरात Earthjustice आणि इतर गटांच्या 2022 मधील एका अभ्यासाचा उल्लेख आहे, ज्यात अमेरिकेतील 90% हून अधिक कोळसा वीज प्रकल्प कोळसा राखेच्या अवशेषांमुळे भूगर्भजल दूषित करत असल्याचे आढळले. ही आकडेवारी किमान दिशात्मकदृष्ट्या प्रतिनिधिक असेल, तर कमकुवत देखरेख ही केवळ तांत्रिक सुधारणा नाही, असा टीकाकारांचा युक्तिवाद आहे. त्यामुळे व्यापक दूषितीचा प्रश्न प्रभावित होईल.

प्रशासनाची बाजू

अहवालानुसार, EPA प्रशासक ली झेल्डिन यांनी एप्रिलमध्ये या प्रस्तावित बदलांचे वर्णन “commonsense” असे केले आणि ते अमेरिकेच्या ऊर्जा वर्चस्वाला पुन्हा बळ देतील, सहकारी संघराज्यवाद मजबूत करतील आणि काही सुविधांमधील विशिष्ट परिस्थितींशी जुळवून घेतील, असे सांगितले. हे शब्दांकन शिथिलीकरणाला पर्यावरणीय माघार म्हणून नव्हे, तर नियामक लवचिकता म्हणून मांडते.

सार्वजनिक सुनावणीत उपस्थित समर्थकांनीही हीच भूमिका मांडली. अहवालात नमूद आहे की American Coal Ash Association च्या प्रवक्त्याने प्रस्तावित बदलांचे योग्य पाऊल म्हणून कौतुक केले. मुख्य युक्तिवाद असा की फेडरल नियम खूप कठोर आहेत आणि स्थळविशिष्ट वास्तव हाताळण्यासाठी राज्यांना अधिक वाव असावा.

उच्च आरोग्यधोक्यांसह ओळखीचा फेडरलिझम वाद

एका अर्थाने, हा राष्ट्रीय मानके विरुद्ध राज्य स्वायत्तता असा पर्यावरणीय धोरणातील पारंपरिक संघर्ष आहे. दुसऱ्या अर्थाने, तो अधिक विशिष्ट आहे: संबंधित पदार्थ विषारी आहेत, दूषितीचा मार्ग बहुतेक वेळा भूगर्भजल असतो, आणि प्रभावित स्थळे बराच काळ धोकादायक राहू शकतात. त्यामुळे कोणतीही अंमलबजावणीतील दरी अधिक गंभीर बनते.

ही सुनावणी दाखवते की मुद्दा आता जोखीम, जबाबदारी आणि साफसफाईच्या वेळेबाबत सार्वजनिक संघर्षात रूपांतरित होत आहे. युटिलिटीजसाठी, सैल नियम म्हणजे तातडीचा अनुपालन भार कमी होणे. मात्र कोळसा राख स्थळांजवळील समुदायांसाठी, विलंब आणि सूट यांचा अर्थ दीर्घकाळ संपर्क आणि कमकुवत उपाय असा होऊ शकतो.

हा प्रस्ताव अद्याप अंतिम धोरण झालेला नाही. पण EPA सुनावणीत मिळालेल्या प्रतिसादावरून स्पष्ट होते की कोणत्याही शिथिलीकरणावर सातत्याने लक्ष ठेवले जाईल. कोळसा राख हा जुन्या ऊर्जा व्यवस्थेचा उपउत्पाद असू शकतो, पण ती कोण स्वच्छ करेल आणि किती काटेकोरपणे, हा संघर्ष अजूनही अत्यंत सध्याचा आहे.

हा लेख Ars Technica च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.