ट्रम्प यांनी 2028 पर्यंत क्वांटम सेन्सर्स तैनात करण्याचे पेंटागॉनला आदेश दिले

व्हाइट हाऊस क्वांटम धोरणाला तैनातीकडे वळवत आहे

ट्रम्प प्रशासनाने दोन कार्यकारी आदेश जारी केले आहेत, जे अमेरिकी क्वांटम प्रयत्नांना दीर्घकालीन संशोधनापलीकडे नेऊन निकटकालीन लष्करी आणि औद्योगिक उद्दिष्टांकडे वळवतात. सर्वात तातडीची जबाबदारी पेंटागॉनवर येते: 60 दिवसांच्या आत, संरक्षण विभागाने किमान तीन पुढच्या पिढीच्या क्वांटम सेन्सर प्रकल्पांची ओळख करून त्यांना प्राधान्य द्यावे, आणि 30 सप्टेंबर 2028 पर्यंत त्यांना तैनात करण्याचे उद्दिष्ट असावे.

Breaking Defense च्या कव्हरेजनुसार Executive Order 14411 on quantum innovation चा भाग म्हणून वर्णन केलेला हा निर्देश, क्वांटम तंत्रज्ञानाला केवळ वैज्ञानिक मुद्दा न मानता रणनीतिक स्पर्धेचा विषय मानतो. संगणन, नेटवर्किंग, सुरक्षित संप्रेषण आणि सेन्सिंग यांसह अनेक क्वांटम क्षेत्रांमध्ये अमेरिकेने तांत्रिक आघाडी राखली पाहिजे, असे आदेशात म्हटले आहे.

हे महत्त्वाचे आहे कारण क्वांटम धोरणाची चर्चा अनेकदा भविष्यातील मोठ्या प्रगतींच्या, विशेषतः fault-tolerant quantum computers, संदर्भात केली जाते. या आदेशात मात्र प्रयोगशाळेतील कामातून लवकरच कार्यकारी वापरात जाऊ शकणाऱ्या प्रणालींवर भर आहे. प्रत्यक्ष अर्थाने याचा अर्थ असा की प्रशासनाचा अंदाज आहे की क्वांटम सेन्सर्स, जे आधीच संरक्षणीय वातावरणात तपासले जात आहेत, पूर्ण-स्तरीय क्वांटम संगणनापेक्षा लवकर लष्करी मूल्य देऊ शकतात.

क्वांटम सेन्सिंग आधी का पुढे येत आहे

क्वांटम संगणक लक्ष वेधून घेतात कारण काही समस्या पारंपरिक मशीनच्या आवाक्याबाहेर सोडवण्याची त्यांची सैद्धांतिक क्षमता आहे. पण त्यांना तयार करणे आणि स्थिर ठेवणे अजूनही तांत्रिकदृष्ट्या अवघड आहे. त्याच्या उलट, क्वांटम सेन्सर्स संगणनासाठी तोटा मानल्या जाणाऱ्या वैशिष्ट्यालाच मापनासाठी फायदा बनवतात: क्वांटम कण बाह्य व्यत्ययांना अतिशय संवेदनशील असतात.

ही संवेदनशीलता सेन्सर्सना असे संकेत किंवा पर्यावरणातील बदल ओळखण्यास मदत करू शकते, जे पारंपरिक प्रणाली चुकवतात. स्रोत मजकुरानुसार, सर्वात स्पष्ट लष्करी उपयोगांपैकी एक म्हणजे GPS जॅम किंवा spoof झाल्यावर नेव्हिगेशन. ही समस्या आता काल्पनिक राहिलेली नाही. इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअरमुळे सक्रिय संघर्ष क्षेत्रांमध्ये, युक्रेनच्या आसपास आणि मध्यपूर्वेतील काही भागांसह, उपग्रह नेव्हिगेशन कमी विश्वासार्ह झाले आहे.

जर क्वांटम नेव्हिगेशन प्रणाली कमजोर बाह्य संकेतांवर अवलंबून न राहता टिकाऊ स्थितीनिर्धारण देऊ शकल्या, तर विवादित वातावरणात काम करणाऱ्या विमानांना, जहाजांना, क्षेपणास्त्रांना आणि जमिनीवरील दलांना त्या महत्त्वाच्या ठरू शकतात. स्रोत मजकूर असेही नमूद करतो की संशोधकांनी anti-submarine missions साठी क्वांटम सेन्सिंगचा अभ्यास केला आहे, जिथे सोनारवर अवलंबून न राहता सूक्ष्म व्यत्यय ओळखणे अखेरीस शत्रूच्या पाण्याखालील प्लॅटफॉर्मचा मागोवा घेण्याचा वेगळा मार्ग देऊ शकते.

या आदेशात पेंटागॉन कोणते तीन प्रकल्प निवडेल ते स्पष्ट केलेले नाही. पण मुदत स्वतःच बोलकी आहे. frontier defense technology च्या मानकांनुसार 27 महिने खूप कमी आहेत, विशेषतः अशा हार्डवेअरसाठी ज्याला चाचणी टप्पा ओलांडून कार्यकारी दलांपर्यंत पोहोचावे लागते. यामुळे प्रोटोटाइपपासून खरेदीपर्यंतचा नेहमीचा मार्ग संकुचित होतो आणि प्रशासनाला आणखी एक बहुवर्षीय अभ्यास नको, तर दाखवता येईल अशी तैनात क्षमता हवी आहे, असे सूचित होते.

व्यापक आंतर-एजन्सी क्वांटम पुढाकार

पेंटागॉन हा प्रशासनाच्या क्वांटम अजेंड्याचा फक्त एक भाग आहे. Breaking Defense नुसार, हा कार्यकारी आदेश Commerce, Energy, NASA आणि National Science Foundation यांसह US एजन्सींनाही क्वांटम सेन्सिंग आणि क्वांटम नेटवर्किंगवरील काम वाढवण्याचे निर्देश देतो. आणखी एक प्रमुख घटक म्हणजे Energy Department ला असे कार्यरत क्वांटम संगणक बांधण्यासाठी पाठिंबा देणे, जे पारंपरिक संगणन सहज हाताळू शकत नाही अशा वैज्ञानिक कामाला गती देईल.

एकत्र पाहता, हे आदेश स्वतंत्र लष्करी मोहिमेपेक्षा व्यापक राष्ट्रीय प्रयत्नाचे वर्णन करतात. हा दृष्टिकोन क्वांटम उद्योगाच्या रचनेलाच प्रतिबिंबित करतो. प्रगती materials, cryogenics, photonics, sensing hardware, software, standards आणि specialized manufacturing मधील प्रगतीवर अवलंबून असते. कोणतीही एक एजन्सी हा संपूर्ण stack नियंत्रित करत नाही, आणि कोणतीही एक कंपनी त्यात निर्णायक विजय मिळवलेली नाही.

क्वांटम नेटवर्किंगचा उल्लेखही महत्त्वाचा आहे. सुरक्षित संप्रेषण आणि वितरित क्वांटम प्रणालींच्या भाग म्हणून नेटवर्किंगबद्दल बराच काळ चर्चा होत आहे, पण संगणनाइतके सार्वजनिक लक्ष त्याला मिळालेले नाही. स्रोत मजकूर नमूद करतो की ऐतिहासिकदृष्ट्या हे क्षेत्र चीनच्या मोठ्या लक्षाचे केंद्र राहिले आहे. वॉशिंग्टन अधिक दृश्यमान संगणन माइलस्टोन्सवर लक्ष केंद्रित करत असताना, त्या क्षेत्राचा तो भाग रणनीतिक दरी बनू नये यासाठी अमेरिकी आदेश एक प्रयत्न वाटतो.

आता संरक्षण कार्यक्रमांसाठी काय बदलते

पुढील 60 दिवसांत पेंटागॉन काय निवडते यावर कार्यकारी परिणाम अवलंबून असेल. आदेश विद्यमान प्रकल्पांना प्राधान्य देण्यास सांगत असल्याने, संभाव्य उमेदवार त्या प्रणाली असतील ज्या मूलभूत विज्ञानापलीकडे जाऊन चाचणीयोग्य प्रोटोटाइपपर्यंत पोहोचल्या आहेत. यामुळे नेव्हिगेशन, टाइमिंग आणि पर्यावरणीय सेन्सिंग कार्यक्रमांना फायदा होऊ शकतो, ज्यांचे मूल्यमापन ज्ञात रणभूमीच्या गरजांशी तुलना करून करता येईल.

या निर्णयरचनेतून काही परिणाम पुढे येतात:

• जमिनीवर वापराच्या सर्वात जवळ असलेल्या कार्यक्रमांना सुरुवातीच्या टप्प्यातील संकल्पनांपेक्षा अधिक निधी आणि खरेदी प्राधान्य मिळू शकते.
• लष्करी वापरकर्त्यांना अपेक्षेपेक्षा लवकर prototype quantum sensors सरावांमध्ये समाविष्ट करण्यास सांगितले जाऊ शकते.
• दीर्घकालीन क्वांटम संगणन प्लॅटफॉर्मवर प्रामुख्याने लक्ष देणाऱ्या कंपन्यांपेक्षा कार्यरत हार्डवेअर असलेल्या विक्रेत्यांना अधिक फायदा होऊ शकतो.
• सेन्सिंग, कंप्युट आणि नेटवर्किंग समांतरपणे पुढे नेले जात असल्याने आंतर-एजन्सी समन्वय अधिक महत्त्वाचा होऊ शकतो.

आदेश मानके आणि पडताळणीवरही दबाव आणतो. क्वांटम प्रणाली प्रात्यक्षिकांमध्ये प्रभावी दिसू शकतात, पण प्रत्यक्ष तैनातीसाठी त्यांना कठोर करणे कठीण असू शकते. लष्करी खरेदीदारांना असा पुरावा हवा असेल की सेन्सर काटेकोर नियंत्रणाखालील परिस्थितीच्या बाहेर काम करतो, मैदानी वातावरणात टिकतो आणि परिपक्व पारंपरिक साधनांपेक्षा अर्थपूर्ण फायदा देतो. प्रशासनाची वेळमर्यादा सांगते की हे पुरावे लवकरच यायला हवेत.

उद्योग आणि प्रतिस्पर्ध्यांसाठी धोरणात्मक संदेश

व्हाइट हाऊसची ही कारवाई दोन स्तरांवर संदेश देते. देशांतर्गत, ती कंत्राटदार, स्टार्टअप्स आणि फेडरल लॅब्सना सांगते की क्वांटम सेन्सिंग आता राष्ट्रीय प्राधान्याच्या अधिक तातडीच्या श्रेणीत आले आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, ती सूचित करते की अमेरिका अशा तंत्रज्ञान क्षेत्रात गती दाखवू इच्छिते जे वाढत्या प्रमाणात रणनीतिक स्पर्धेचा भाग मानले जात आहे.

याचा अर्थ असा नाही की मूलभूत तांत्रिक अडथळे नाहीसे झाले आहेत. 2028 च्या अखेरीस थोड्या संख्येने प्रणाली तैनात करणे हे एक महत्त्वपूर्ण टप्पा असेल, पण त्याने हा मोठा प्रश्न सुटणार नाही की क्वांटम सेन्सिंग संपूर्ण दलात व्यापक आणि परवडणाऱ्या पद्धतीने तैनात करता येईल का. तसेच Energy Department द्वारे उपयुक्त क्वांटम संगणक बनवण्याच्या समांतर प्रयत्नाची हमीही हा आदेश देत नाही.

तरीही, निकटकालीन महत्त्व स्पष्ट आहे. वॉशिंग्टनने क्वांटम तंत्रज्ञानाकडे केवळ संशोधन पोर्टफोलिओ म्हणून नव्हे, तर खरेदी आणि सज्जतेचा मुद्दा म्हणून पाहण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयाची सर्वात जलद दृश्यमान चाचणी उन्हाळा संपण्यापूर्वी येईल, तेव्हा पेंटागॉनला अशा प्रकल्पांची नावे द्यावी लागतील, ज्यांना ते आशादायक प्रयोगातून कार्यकारी क्षमतेकडे नेता येईल असे मानते.

दूरवरच्या क्षितिजांनी परिभाषित केलेल्या क्षेत्रासाठी, ही गतीतील लक्षणीय बदल आहे.

हा लेख Breaking Defense च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.