पूर्वी रडार विमान कार्यक्रम बंद करण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर पेंटागॉनने E-7 बाबत भूमिका बदलली

पेंटागॉनच्या खरेदी धोरणातील लक्षवेधी वळण

दिलेल्या The War Zone अहवालानुसार, पेंटागॉन आपल्या प्रस्तावित आर्थिक वर्ष 2027 बजेटमध्ये दुरुस्ती करून E-7 Wedgetail airborne early warning and control विमानासाठी नवीन निधी मागणार आहे. मूळ बजेट प्रस्तावात E-7 साठी कोणतेही पैसे नव्हते, त्यामुळे यंदा आधीच काँग्रेसने कार्यक्रम वाचवण्यासाठी हस्तक्षेप केलेला असताना पुन्हा संघर्ष निर्माण होण्याची शक्यता होती.

हा उलटफेर विशेष लक्षवेधी आहे कारण तो कोण सांगत आहे यामुळे. अहवालात पूर्वी कार्यक्रम रद्द करण्याचे समर्थक म्हणून ओळखले गेलेले संरक्षण सचिव पीट हेगसेथ आता म्हणतात की विभागाची “मानसिकता” मूलभूतपणे बदलली आहे.

E-7 अचानक अधिक तातडीचा का वाटू लागला

अमेरिकी हवाई दलाचा E-3 Sentry ताफा जुना, ताणाखाली आणि कमी होत आहे. 2026 च्या मार्चमध्ये सौदी अरेबियातील प्रिन्स सुल्तान एअर बेसवर इराणी हल्ल्यात एक E-3 जमिनीवर नष्ट झाल्यानंतर हा ताण अधिक वाढल्याचे अहवालात म्हटले आहे. हाऊस अॅप्रोप्रिएशन्स कमिटीचे अध्यक्ष टॉम कोल यांनी सुनावणीदरम्यान त्या नुकसानीचा मुद्दा उपस्थित केला आणि FY2027 हवाई दल बजेटमध्ये E-7 निधीचा अभाव पेंटागॉन भरून काढणार का, असा प्रश्न हेगसेथ यांना विचारला.

हा संदर्भ महत्त्वाचा आहे. airborne warning and control विमाने उच्च-स्तरीय संघर्षात ऐच्छिक साधने नाहीत. ती रडार कव्हरेज वाढवतात, command and control ला मदत करतात, आणि मोठ्या क्षेत्रांतील हवाई कारवाया जोडण्यास सहाय्य करतात. E-3 ताफा जुना आणि असुरक्षित असेल, तर त्याच्या बदलाची गरज टाळणे अधिक अवघड होते.

काँग्रेसने हा मुद्दा पुढे ढकलला

दिलेल्या अहवालानुसार, 2026 च्या सुरुवातीला Wedgetail काढून टाकण्याचा पूर्वीचा प्रयत्न विधिमंडळ सदस्यांनी उलथवून लावला होता. त्या इतिहासातून असे दिसते की सध्याची बजेट दुरुस्ती ही केवळ पेंटागॉनमधून आलेली नवी पुढाकार नाही. काँग्रेसने आधीच स्पष्ट केले आहे की ती बदलाच्या प्रयत्नाला अपयशी होऊ देणार नाही, याची ही कबुलीही आहे.

महत्त्वाच्या संरक्षण कार्यक्रमांना जर स्पष्ट कार्यात्मक गरज आणि कॅपिटल हिलवरील समर्थक आघाडीची साथ असेल, तर ते सुरुवातीचा कार्यकारी संशय पार करून टिकून राहतात. E-7 आता त्याच नमुन्यात बसत असल्याचे दिसते.

कार्यक्रमाची सध्याची स्थिती

दिलेल्या मजकुरानुसार, एप्रिलपर्यंत हवाई दलाने Boeing ला एकूण सात विकासाधीन E-7 साठी करार दिले होते. अहवालात असेही नमूद केले आहे की Wedgetail प्रकार आधीच ऑस्ट्रेलिया, दक्षिण कोरिया आणि तुर्की येथे सेवेत आहेत, तर युनायटेड किंगडमही या प्रकाराचा पाठपुरावा करत आहे.

हा आंतरराष्ट्रीय अनुभव प्लॅटफॉर्मच्या बाजूने जाते. E-7 हा केवळ कागदी प्रकल्प नाही. हा विमानांचा असा परिवार आहे ज्याचा ऑपरेशनल दाखला अमेरिकेच्या जवळच्या भागीदारांकडे आधीच आहे, त्यामुळे तातडीच्या परिस्थितीत बदली प्रणाली आणण्याशी संबंधित काही धोका कमी होऊ शकतो.

या उलटफेरीचा धोरणात्मक अर्थ

पेंटागॉनच्या भूमिकेतला बदल एक व्यापक धडा देतो. बजेट चर्चा अनेकदा कार्यक्रमांना अमूर्त आर्थिक चौकटीत मांडते, पण युद्धातील नुकसान आणि सज्जतेवरील ताण गणित पटकन बदलू शकतात. एक E-3 जमिनीवर नष्ट झाल्याच्या घटनेमुळे जुन्या ताफ्यात किती कमी राखीव क्षमता उरली आहे, याकडे लक्ष अधिक तीक्ष्ण झाले असावे.

हेगसेथ यांची भूमिका बदलणे हेही दाखवते की बदलाच्या समस्येचे प्रत्यक्ष समाधान होण्याआधी एखादा प्लॅटफॉर्म कापण्याच्या प्रयत्नांच्या मर्यादा काय आहेत. जर कार्यात्मक गरज कायम असेल आणि जुनी विमाने अधिकच नाजूक होत असतील, तर रद्द करणे मिशन दूर करत नाही. ते फक्त धोका भविष्यात ढकलते.

पुढे काय पाहावे

तातडीचा प्रश्न असा आहे की प्रस्तावित बजेट दुरुस्ती किती लवकर प्रत्यक्षात येते आणि सुधारित निधीच्या मार्गाने काँग्रेस समाधानी आहे का. याचे उत्तर केवळ खरेदी वेळापत्रकांवर नाही, तर हवाई दलाच्या व्यापक airborne battle-management भूमिकेवरही परिणाम करेल.

सध्या संदेश स्पष्ट आहे: एकेकाळी संपवण्यासाठी लक्ष्य केलेला कार्यक्रम पुन्हा पसंतीत आला आहे, कारण मूळ मिशन कधीच गेले नाही, आणि अलीकडील घटनांनी विलंबाचा खर्च दुर्लक्ष करणे अधिक कठीण केले आहे.

हा लेख twz.com च्या अहवालावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.