लष्कराने उच्च-उंचीवरील फुग्यांना गेम-चेंजिंग क्षमता मानले

संशयापासून कार्यान्वित वापरापर्यंत

आर्मी स्पेस अँड मिसाइल डिफेन्स कमांडच्या प्रमुखांच्या मते, उच्च-उंचीवरील फुगे प्रायोगिक कल्पनेपासून पुढे जाऊन अमेरिकी लष्कर प्रत्यक्ष कारवायांमध्ये वापरत असलेल्या क्षमतेत रूपांतरित झाले आहेत.

Association of the U.S. Armyच्या वार्षिक अधिवेशनासोबत आयोजित मीडिया राउंडटेबलमध्ये Lt. Gen. John Rafferty यांनी या प्रणालींना “game-changing” असे म्हटले. प्रशांत क्षेत्रातील swarm test साठी नियोजित balloon systems मध्य पूर्वेतील कारवायांना मदत करण्यासाठी वळवण्यात आल्याचे स्वतंत्रपणे उघड झाल्यानंतर त्यांचे हे मूल्यांकन समोर आले.

हा बदल महत्त्वाचा आहे, कारण लष्कर balloon-based systemsकडे दूरची तंत्रज्ञान-प्रात्यक्षिके म्हणून पाहत नसल्याचे यातून दिसते. उपकरणे नियोजित सरावापुरती मर्यादित न ठेवता, लष्कराने ती operational settingमध्ये पाठवली. उपलब्ध स्रोतांमध्ये अचूक मोहिमा, ठिकाणे किंवा कामगिरीचे निष्कर्ष नमूद केलेले नाहीत; मात्र या निर्णयातून या क्षमतेची तातडीची गरज सूचित होते.

विमाने आणि उपग्रहांच्या मधील एक प्लॅटफॉर्म

उच्च-उंचीवरील फुगे लष्कराच्या sensing आणि communications toolsच्या संग्रहात एक वेगळे स्थान राखतात. हे lighter-than-air platforms असून ते उंचीवर sensors आणि इतर payloads वाहून नेऊ शकतात. The War Zoneने intelligence gathering, संभाव्य drone-launch platforms आणि इतर मोहिमांसाठी जगभरात त्यांच्या वाढत्या वापराचा मागोवा घेतला आहे.

ही लवचिकता लष्कराची उत्सुकता समजावून सांगण्यास मदत करते. इतर प्रणालींशी संबंधित runway, aircraft किंवा orbital infrastructureची गरज न पडता फुगा payloadला उंचावरील स्थान देऊ शकतो. त्याचे मूल्य payload, हवामान, survivability, endurance, launch arrangements आणि त्याचा वापर करणाऱ्या दलाच्या गरजांवर अवलंबून असेल. तरीही, जमिनीवरील उपकरणांपेक्षा व्यापक माहितीची गरज असलेल्या कमांडरांसाठी elevated sensor platform उपयुक्त ठरू शकतो.

Rafferty यांच्या टिप्पण्या संस्थात्मक दृष्टिकोनातील बदलाकडे निर्देश करतात. Army Futures Commandमध्ये पूर्वी सेवा बजावताना उच्च-उंचीवरील फुग्यांवरील चर्चा ऐकली तेव्हा ही संकल्पना सुरुवातीला त्यांना अविश्वसनीय वाटली, असे त्यांनी सांगितले. नंतर Moroccoमध्ये 2nd Multi-Domain Task Forceसोबत training आणि experimentationदरम्यान त्यांनी फुगे प्रत्यक्ष कार्यरत पाहिले आणि त्यांच्या मूल्याबाबत त्यांची खात्री पटली.

हा प्रवास महत्त्वाचा आहे. लष्करी स्वीकार केवळ एखाद्या तंत्रज्ञानाच्या सैद्धांतिक क्षमतेवर अवलंबून नसतो; operational leadersना ते वास्तववादी परिस्थितीत काम करताना दिसते का, यावरही तो अवलंबून असतो. Rafferty यांचा अनुभव सूचित करतो की demonstrationsमुळे अपरिचित कल्पनेचे रूपांतर अशा क्षमतेत झाले, जिला senior leaders आता operationally relevant मानतात.

मध्य पूर्वेतील तैनातीचे महत्त्व

प्रशांत क्षेत्रातील नियोजित balloon-swarm test रद्द करून systems मध्य पूर्वेकडे वळवण्याचा reported decision संरक्षण तंत्रज्ञानातील एक सामान्य तणाव दर्शवतो: controlled experiment सुरू ठेवायचा की नजीकच्या operational requirementसाठी promising system वापरायची.

Testing अत्यावश्यकच राहते, विशेषतः severe weather, contested airspace आणि sophisticated adversary sensors किंवा defensesच्या संपर्कात येऊ शकणाऱ्या प्रणालीसाठी. मात्र deployment वेगळ्या प्रकारचे evidence देऊ शकते. यामुळे उपकरण actual command structures, logistical chains आणि mission rhythmsमध्ये काम करते आणि कमी अंदाज करता येणाऱ्या परिस्थितीत एखादी संकल्पना टिकवून प्रभावीपणे वापरता येते का, हे स्पष्ट होते.

उपलब्ध माहितीवरून balloons satellites, aircraft किंवा unmanned aerial vehiclesची जागा घेऊ शकतात, असे सिद्ध होत नाही. मात्र लष्कर त्यांना complementary option मानत असल्याचे दिसते. एखाद्या दलाला adaptable, sensor-carrying platformची गरज असेल आणि माहिती गोळा करण्याच्या किंवा operations supportच्या पद्धतींमध्ये विविधता आणायची असेल, तेव्हा त्यांचे आकर्षण सर्वाधिक असू शकते.

हवा-पेक्षा हलक्या प्रणालींची वाढती भूमिका

उच्च-उंचीवरील फुगे आणि इतर lighter-than-air platformsकडे व्यापक लक्ष वेधले जात असताना लष्कराची ही रुची समोर आली आहे. त्यांचा संभाव्य वापर intelligence, surveillance and reconnaissanceपासून इतर systemsना सक्षम करणारे platforms म्हणून काम करण्यापर्यंत आहे. ही तंत्रज्ञानश्रेणी विशेष लक्ष वेधून घेते, कारण ती परिचित वर्गीकरणांच्या मधोमध येते: ती satellite नाही, conventional aircraft नाही आणि केवळ ground sensorही नाही.

यामुळे या systems सोप्या होत नाहीत. High-altitude platformsमुळे operational, legal, safety आणि escalationविषयक प्रश्न निर्माण होऊ शकतात, विशेषतः sensitive airspaceजवळ किंवा adversaries त्यांच्या उपस्थितीला आव्हान देऊ शकतील अशा प्रदेशांत. त्यांची व्यावहारिक उपयुक्तता त्यांना किती सहज launch, control, recover आणि protect करता येते, तसेच ते वाहून नेत असलेल्या payloadsच्या गुणवत्तेवर अवलंबून असेल.

सध्या सर्वात स्पष्ट संकेत संघटनात्मक आहे. Army Space and Missile Defense Commandच्या प्रमुखांनी experimentationमध्ये हे पाहिल्यानंतर आणि मध्य पूर्वेतील operationsना मदत करण्यासाठी लष्कराने संबंधित systems वापरल्यानंतर high-altitude balloonsना सार्वजनिक पाठिंबा दिला आहे. Senior advocacy आणि operational demand यांचा हा संगम या तंत्रज्ञानाला लष्कराच्या agendaवर कायम ठेवण्याची शक्यता आहे.

पुढे काय पाहावे

भविष्यातील disclosuresमधून हा विकास किती consequential ठरतो हे स्पष्ट होईल. लष्कर कोणते payloads fielding करत आहे, operational conditionsमध्ये systems किती काळ उपयुक्त राहू शकतात, ते इतर sensing networksसोबत कसे integrate होतात आणि service स्थगित केलेल्या Pacific swarm conceptकडे परतते का, हे महत्त्वाचे प्रश्न आहेत.

Defense plannersसाठी तातडीचा धडा असा आहे की एकेकाळी unconventional वाटणाऱ्या platformsमधूनही उपयुक्त क्षमता विकसित होऊ शकते. Rafferty यांचे मतपरिवर्तन हा बदल स्पष्ट करते: Army discussionsमध्ये high-altitude balloons आता केवळ experimental curiosity राहिलेली नाहीत. Forceच्या evolving toolkitचा व्यावहारिक भाग म्हणून त्यांचा विचार केला जात आहे.

हा लेख twz.comच्या reportingवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.