अधिक वापरण्यायोग्य विजेचा दुर्लक्षित मार्ग
वीजव्यवस्थेवरील ताणाकडे सामान्यतः नवीन पुरवठा उभारण्याची शर्यत म्हणून पाहिले जाते. मात्र तेच औद्योगिक काम करण्यासाठी लागणारी वीज कमी करणेही महत्त्वाचे आहे.
व्हेरिएबल-फ्रिक्वेन्सी ड्राइव्ह, किंवा VFDs, कामानुसार मोटरचा वेग बदलतात. त्यामुळे वीजवापर कमी होऊन ग्रिडची क्षमता मोकळी होऊ शकते.
पंप, पंखे आणि इतर मोटरचालित उपकरणे उद्योगांमध्ये सर्वत्र आहेत. लहान कार्यक्षमतेतील सुधारणा मोठ्या प्रमाणावर महत्त्वपूर्ण ठरू शकतात.
व्हेरिएबल-फ्रिक्वेन्सी ड्राइव्ह काय करते
VFD हा मोटरला पुरवल्या जाणाऱ्या विजेची वारंवारता बदलणारा इलेक्ट्रॉनिक नियंत्रक आहे. त्यामुळे मोटरचा वेग गरजेनुसार बदलता येतो.
प्रक्रियेला सतत पूर्ण उत्पादनाची गरज नसताना याचा फायदा स्पष्ट होतो. मोटरचा वेग कमी करणे, वाल्व किंवा डॅम्परने प्रवाह कमी करण्यापेक्षा कमी वीज वापरू शकते.
हे तंत्रज्ञान नवीन नाही आणि प्रत्येक ग्रिड गुंतवणुकीचा पर्यायही नाही. तरीही मागणी व्यवस्थापनाचे महत्त्व वाढत आहे.
ग्रिड क्षमता का महत्त्वाची आहे
उद्योग, डेटा सेंटर आणि विद्युतीकरणामुळे विद्यमान वीजव्यवस्थांवर ताण वाढतो. नवीन पायाभूत सुविधा उभारण्यासाठी वेळ लागतो.
कार्यक्षमता तंत्रज्ञान वेगळा मार्ग देते. उपयुक्त उत्पादन कमी न करता मोटरची मागणी घटवता आली, तर वाचलेली वीज त्या क्षणी उपलब्ध क्षमतेत बदलते.
म्हणून VFDs कडे केवळ कारखाना उपकरणे म्हणून नव्हे, तर ग्रिड पायाभूत सुविधांचा भाग म्हणूनही पाहिले पाहिजे.
औद्योगिक कार्यक्षमता एक धोरणात्मक संसाधन
मोटर्सचा मोठ्या प्रमाणातील वापर ही शक्यता महत्त्वाची बनवतो. एक ड्राइव्ह ग्रिड बदलतो का हा प्रश्न नसून, अनेक स्थापना मिळून मोजता येण्याजोगे संसाधन तयार करतात का हा प्रश्न आहे.
VFDs गरज असलेल्या ठिकाणी बसवता येतात. मात्र त्यांचा लाभ योग्य निवड, अभियांत्रिकी आणि संचालनावर अवलंबून असतो.
IEEE Spectrum च्या अहवालात ABBचा अनेक VFD उत्पादकांपैकी एक म्हणून उल्लेख आहे. व्यापक महत्त्व संपूर्ण तंत्रज्ञान श्रेणीचे आहे.
ग्रिड उभारणीचा पर्याय नाही
मागणी-पक्षाची कार्यक्षमता स्वच्छ उत्पादन किंवा प्रसारणातील गुंतवणुकीविरुद्धचा युक्तिवाद नाही. क्षमता एकाच वेळी अनेक मार्गांनी वाढवता येते, हे VFDs दाखवतात.
नवीन वीजकेंद्र पुरवठा वाढवते; ड्राइव्ह अनावश्यक मोटरवापर कमी करते. दोन्ही मर्यादा कमी करू शकतात.
धोरणकर्ते आणि उद्योगांनी कोणते मोटर लोड बदलता येतील आणि बचत कुठे सर्वाधिक असेल हे ओळखले पाहिजे.
लहान उपकरण, प्रणाली-स्तरीय परिणाम
VFDs हे प्रसिद्ध हवामान तंत्रज्ञान नाही. मात्र यंत्रसामग्रीला प्रत्यक्ष कामाशी जुळवून चालवणे हे त्यांचे सामर्थ्य आहे.
लाखो मोटर्समधील अपव्यय कमी केल्यास अधिक सक्षम ग्रिडसाठी त्याचे मोठे योगदान होऊ शकते.
हा लेख IEEE Spectrum च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on spectrum.ieee.org
