गोदामाच्या मर्यादांमधून घडलेला व्यावसायिक ह्यूमनॉइड
Agility Roboticsने आपला नवीन ह्यूमनॉइड रोबोट Digit 5 सादर केला आहे. त्याचे स्पष्ट व्यावहारिक लक्ष्य म्हणजे पुनरावृत्तीचे गोदाम काम. IEEE Spectrumमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तात सहसंस्थापक Jonathan Hurst यांनी मोठ्या प्रमाणावर सुरक्षितपणे आणि किफायतशीरपणे उपयुक्त कामे करणारा रोबोटिक कामगार तयार करण्याच्या कंपनीच्या प्रयत्नाचे वर्णन केले आहे.
डिझाइनची प्राधान्ये स्पष्ट आहेत. Digit 5 ला 23 किलोग्रॅमचे बिन्स उंच शेल्फवर ठेवणे, कठीण गोदाम चक्रांत काम करणे आणि वेगाने रिचार्ज होणे अपेक्षित आहे. नऊ मिनिटांच्या चार्जवर त्याची बॅटरी 90 मिनिटे चालू शकते, असे Agilityचे म्हणणे आहे. लोकांसाठी शारीरिकदृष्ट्या कठीण किंवा कंटाळवाण्या कामांपासून सुरुवात करून प्रत्यक्ष कार्यस्थळी ह्यूमनॉइड कामगार मोठ्या संख्येने वापरण्याची कंपनीची महत्त्वाकांक्षा आहे.
संशोधनातील चालण्यापासून औद्योगिक उत्पादनापर्यंत
Digit 5चा प्रवास शैक्षणिक रोबोटिक्समध्ये सुरू झाला. Hurst यांनी 2008मध्ये Oregon State Universityमध्ये Dynamic Robotics Laboratory स्थापन केली. तिथे प्राण्यांच्या चालण्याची आणि धावण्याची नक्कल करणाऱ्या spring-mass मॉडेलचा अभ्यास करण्यात आला. सुरुवातीचा द्विपाद रोबोट ATRIAS हा व्यावसायिक यंत्र नसून त्या भौतिक तत्त्वांचे प्रात्यक्षिक होता.
सोप्या हालचाल सिद्धांतातून द्विपाद रोबोट नैसर्गिक दिसणारी हालचाल करू शकतो, हे ATRIASने दाखवले. मात्र हे संशोधन औद्योगिक उत्पादनात बदलण्यासाठी वेगळे निर्णय आवश्यक होते. संशोधन मंच आणि बांधलेल्या वातावरणात काम करू शकणारा रोबोट यांच्यातील दरी भरून काढण्यासाठी Agility Roboticsची स्थापना 2015मध्ये झाली.
Hurst यांच्या मते Digit 5 हा त्यांनी सुरुवातीला कल्पना केलेल्या देखण्या रोबोटपेक्षा खूप वेगळा आहे. तो पूर्वसुरींपेक्षा जड आणि मोठा आहे. भार हलवणे, सततच्या कामाच्या फेऱ्या सहन करणे, बॅटरी व सुरक्षा यंत्रणा बसवणे आणि गोदामाच्या वास्तवाशी जुळवून घेणे यामुळे हा तडजोडीचा परिणाम आहे.
वैशिष्ट्ये का महत्त्वाची आहेत
23 किलोग्रॅम वजन उचलण्याची क्षमता Digit 5ची भूमिका थेट सामग्री हाताळणीशी जोडते. साठवणूक क्षेत्रांदरम्यान कंटेनर विश्वसनीयपणे हलवणे गोदामांसाठी आवश्यक असते. उंच शेल्फवरील कामांमध्ये पोहोच आणि हालचालीची अशी अडचण असते जी स्थिर ऑटोमेशन नेहमी सोडवू शकत नाही. माणसांसाठी बनवलेल्या जागांमध्ये लवचिकता मिळवण्याचा ह्यूमनॉइड आकार हा एक मार्ग आहे.
वेगवान चार्जिंगही व्यावसायिक कारणाचा महत्त्वाचा भाग आहे. 90 मिनिटे काम करून नऊ मिनिटांत रिचार्ज होणारा रोबोट दीर्घकाळ सेवाबाहेर ठेवण्याऐवजी छोट्या चार्जिंग अंतरांनुसार नियोजित करता येऊ शकतो. प्रत्यक्ष परिणाम कामांचे मिश्रण, चार्जिंगची उपलब्धता, सुरक्षा प्रक्रिया आणि मानवी हस्तक्षेपाशिवाय सातत्याने काम पूर्ण करण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून असेल.
मोठ्या प्रमाणातील वापर ही निर्णायक कसोटी
Digit 5चे सादरीकरण ह्यूमनॉइड रोबोटिक्समधील प्रात्यक्षिकांपासून व्यावसायिक उपयुक्ततेच्या दाव्यांकडे होणारा बदल दाखवते. द्विपाद रोबोट चालू शकतो किंवा वस्तू हाताळू शकतो का, हा आता एकमेव प्रश्न राहिलेला नाही. गोदाम चालकांना परवडेल अशा खर्चात तो सुरक्षितपणे, वारंवार आणि मर्यादित पण मौल्यवान काम करू शकतो का, हा मुख्य प्रश्न आहे.
Agilityचा दृष्टिकोन याच उंबरठ्यावर केंद्रित आहे. कंपनी Digit 5ला सर्वसाधारण मानवी पर्याय म्हणून सादर करत नाही. कामगारांची गरज आणि पुनरावृत्तीचे शारीरिक काम विशिष्ट संधी निर्माण करतात अशा कठीण गोदाम कामांसाठी तो मांडला जात आहे.
कामाच्या ठिकाणी यशस्वी होणारे यंत्र त्याला प्रेरणा देणाऱ्या सुंदर संशोधन नमुन्यासारखे दिसेलच असे नाही, हा रोबोटिक्समधील दीर्घकालीन धडा Hurst यांचे वर्णन अधोरेखित करते. विश्वासार्हता, ऊर्जा पुरवठा, देखभालसुलभता आणि कामगिरी यांना अभिव्यक्त हालचालीइतकेच महत्त्व असते. Digit 5 खऱ्या गोदाम शिफ्ट टिकवू शकणारा ह्यूमनॉइड कामगार ठरतो का, ही पुढची कसोटी असेल.
हा लेख IEEE Spectrumच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on spectrum.ieee.org