सोलोमन बेटे आणि फिजीमध्ये व्यापक आयव्हरमेक्टिन मोहिमेमुळे स्कॅबीजमध्ये मोठी घट

मोठ्या प्रमाणातील सार्वजनिक आरोग्य चाचणी दाखवते की स्कॅबीजला मागे ढकलता येते

आयव्हरमेक्टिन वापरलेल्या मास ड्रग प्रशासन कार्यक्रमामुळे सोलोमन बेटे आणि फिजीमध्ये स्कॅबीज आणि संबंधित त्वचा संसर्गांमध्ये तीव्र घट झाली आहे, असे एका नव्या अभ्यासात म्हटले आहे. स्कॅबीज नियंत्रणासाठी जागतिक पातळीवर पहिलाच असा अभ्यास असल्याचे वर्णन करण्यात आलेल्या या संशोधनाचे नेतृत्व मर्डोक चिल्ड्रन्स रिसर्च इन्स्टिट्यूटच्या वर्ल्ड स्कॅबीज प्रोग्रामने केले असून ते Nature Health मध्ये प्रकाशित झाले आहे. राष्ट्रीय स्तरावर राबवलेल्या उपचार मोहिमांमुळे दोन्ही पॅसिफिक बेट देशांमध्ये रोगभारात लक्षणीय आणि टिकाऊ घट झाली, असे या संशोधनात आढळले.

हे निष्कर्ष महत्त्वाचे आहेत कारण उच्च-भार असलेल्या ठिकाणी स्कॅबीजला अनेकदा नियंत्रणाबाहेर स्थिरावलेली स्थिती मानले जाते, प्रणालीबद्धपणे नियंत्रणात आणता येणारा रोग म्हणून नव्हे. या अभ्यासाचे म्हणणे वेगळे आहे. केवळ केस-निहाय उपचारांवर अवलंबून न राहता संपूर्ण लोकसंख्येला उपचार देऊन आरोग्य अधिकाऱ्यांनी प्रादुर्भावात मोठी घट केली, आणि स्कॅबीजनंतर अनेकदा होणाऱ्या इम्पेटिगो या सामान्य जिवाणूजन्य त्वचा संसर्गातही कमी केली.

हा हस्तक्षेप सोलोमन बेटे आणि फिजीच्या आरोग्य व वैद्यकीय सेवा मंत्रालयांनी, UNSW Sydney येथील किर्बी इन्स्टिट्यूटमधील संशोधकांचा समावेश असलेल्या मर्डोक चिल्ड्रन्स रिसर्च इन्स्टिट्यूटच्या उपक्रम असलेल्या वर्ल्ड स्कॅबीज प्रोग्रामच्या मदतीने राबवला. या कार्यक्रमांतर्गत 25 लाखांहून अधिक आयव्हरमेक्टिन मात्रा देण्यात आल्या.

दोन्ही देशांमध्ये तीव्र घट

सर्वात ठोस परिणाम सोलोमन बेटांमध्ये दिसला, जिथे संपूर्ण लोकसंख्येसाठी मास ड्रग प्रशासनाच्या दोन वार्षिक फेऱ्या राबवण्यात आल्या. अभ्यासानुसार, स्कॅबीजचा प्रसार 23.2% वरून 3.9% वर आला. त्याच काळात इम्पेटिगोचा दर 9.2% वरून 1.6% वर घसरला. हस्तक्षेपापूर्वी जवळपास चारपैकी एक व्यक्ती या रोगाने प्रभावित होती, अशा देशात हे मोठे बदल होते.

फिजीमध्ये एक राष्ट्रीय उपचार फेरी झाल्यानंतरही लक्षणीय प्रगती दिसली. स्कॅबीजचा प्रसार 6.2% वरून 3.4% वर आला, म्हणजे 12 महिन्यांत जवळपास अर्धा झाला. इम्पेटिगो त्याच काळात 4.3% वरून 1.2% वर घसरला. अभ्यास सांगतो की या सुधारणा दोन्ही देशांतील सर्व वयोगटांमध्ये दिसल्या, ज्यामध्ये लहान मुलांचाही समावेश आहे, ज्यांच्यावर रोगाचा सर्वाधिक भार असतो. तसेच मध्यम ते गंभीर स्कॅबीजमध्येही लक्षणीय घट आढळली.

ही आकडेवारी या कार्यक्रमाला केवळ सहभागी दोन देशांपुरते मर्यादित न ठेवता अधिक महत्त्व देते. स्थानिक पातळीवर रोग पसरलेल्या प्रदेशांमध्ये स्कॅबीजचे नियंत्रण कसे करायचे, याबाबत सार्वजनिक आरोग्य अधिकाऱ्यांना दीर्घकाळ अडचण येत होती, विशेषतः जिथे पुन्हा संसर्ग होणे सामान्य आहे आणि आरोग्यसेवा उपलब्धता असमान असते. पॅसिफिकमधील हे परिणाम सूचित करतात की राष्ट्रीय पातळीवरील समन्वित, पुनरावृत्ती केलेली कारवाई हा नमुना बदलू शकते.

स्कॅबीज अजूनही गंभीर आरोग्य समस्या का आहे

स्कॅबीज परजीवी माइट्समुळे होतो आणि अत्यंत संसर्गजन्य आहे. तो कधी कधी किरकोळ त्वचेची समस्या म्हणून फेटाळला जातो, पण त्याचा भार खूप व्यापक असू शकतो. स्रोत मजकुरात तीव्र खाज आणि मोठ्या प्रमाणातील त्रासाचे वर्णन आहे, विशेषतः मुले आणि कुटुंबांसाठी. स्कॅबीजमुळे होणारे खाजवणे आणि त्वचेचे नुकसान इम्पेटिगोसारख्या दुय्यम जिवाणूजन्य संसर्गांनाही कारणीभूत ठरू शकते, म्हणून दोन्ही स्थितींतील घट महत्त्वाची आहे.

हा संबंध स्पष्ट करतो की सार्वजनिक आरोग्य संशोधक स्कॅबीज नियंत्रणाकडे केवळ त्वचारोगाचा मुद्दा म्हणून का पाहत नाहीत. परजीवी कमी केल्याने तुटलेल्या त्वचेपासून आणि सततच्या चिडचिडीमुळे होणारे संसर्गही कमी होऊ शकतात. प्रत्यक्षात, याचा अर्थ असा की यशस्वी स्कॅबीज मोहीम तात्काळ लक्षणांपासून आराम देऊ शकते आणि पुढील गुंतागुंतही कमी करू शकते.

म्हणूनच, या अभ्यासाचे निष्कर्ष रोग नियंत्रण आणि आरोग्य-प्रणाली धोरण या दोन्हींकडे निर्देश करतात. रुग्णांनी वैयक्तिकरित्या येण्याची वाट न पाहता, मंत्रालयांनी लोकसंख्या पातळीवर प्रसार दाबण्यासाठी मास उपचारांचा वापर केला. हे कृतीचे वेगळे मॉडेल आहे, जे केवळ दवाखाना-दवाखाना उपचारांवर नव्हे तर लॉजिस्टिक्स, राजकीय समन्वय, पुरवठा साखळी आणि सार्वजनिक सहभाग यांवर अवलंबून असते.

समन्वित राष्ट्रीय कृतीचे एक पुरावे-आधारित उदाहरण

मर्डोक चिल्ड्रन्स रिसर्च इन्स्टिट्यूटच्या डॉ. सुसाना लेक यांनी सांगितले की हे निष्कर्ष दर्शवतात की समन्वित राष्ट्रीय कृतीद्वारे स्कॅबीज नियंत्रणात आणता येतो. स्रोत अहवालात त्यांनी सांगितले की प्रभावी उपचार मोठ्या प्रमाणावर दिल्यास हा रोग लक्षणीयरीत्या कमी करता येतो, हे प्रथमच सिद्ध झाले आहे. ही मांडणी या कामाचे मुख्य धोरणात्मक अर्थ स्पष्ट करते: सरकारांनी व्यापक कव्हरेज आयोजित केली तर स्थानिक देशांमध्ये स्कॅबीज दीर्घकालीन, स्वीकारलेला भार राहण्याची गरज नसू शकते.

वर्ल्ड स्कॅबीज प्रोग्राम स्वतः 2019 मध्ये संशोधनातील पुरावे सार्वजनिक आरोग्य कृतीत रूपांतरित करण्यासाठी स्थापन करण्यात आला. हा अभ्यास त्या ध्येयाची थेट चाचणी वाटतो. केवळ रोगप्रसार नोंदवण्याऐवजी, संशोधक आणि मंत्रालयांनी राष्ट्रीय स्तरावरील हस्तक्षेप करून प्रत्यक्ष लोकसंख्येत परिणाम मोजला. 25 लाखांहून अधिक आयव्हरमेक्टिन मात्रा देण्यासह या प्रयत्नाचे मोठे प्रमाण हा अभ्यास एक मैलाचा दगड का मानला जात आहे, हे स्पष्ट करते.

मास ड्रग प्रशासन हा किरकोळ उपक्रम नाही. यासाठी असे उपचार हवे जे व्यापक वापरासाठी सुरक्षित आणि योग्य मानले जातील, लोकांना स्वीकारण्यासाठी पुरेशी प्रभावी सार्वजनिक माहिती, आणि देशभर समुदायांपर्यंत पोहोचू शकणारी आरोग्य पायाभूत सुविधा. स्रोत आयव्हरमेक्टिनला उपेक्षित उष्णकटिबंधीय रोगांसाठी सुरक्षित आणि व्यापकपणे वापरले जाणारे परजीवीविरोधी उपचार म्हणून वर्णन करतो, त्यामुळे अशा मोहिमेत त्याचा वापर शक्य झाला असावा.

तरीही, कार्यक्रमाचे महत्त्व केवळ औषधाच्या निवडीत नाही, तर ते पद्धतशीरपणे राबवण्याच्या क्षमतेत आहे. सोलोमन बेटे आणि फिजीमधून मिळणारा धडा एवढाच नाही की आयव्हरमेक्टिन काम करते, तर राष्ट्रीय प्रणालींमधून ते संघटितपणे वितरित केले तर उपेक्षित रोगाविरुद्ध मोजण्याजोगा लोकसंख्यात्मक परिणाम साधता येतो.

याचा इतर स्थानिक भागांसाठी काय अर्थ असू शकतो

दीर्घकालीन स्कॅबीज नियंत्रणाशी संबंधित प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर या अभ्यासात असल्याचा दावा नाही, आणि स्रोत मजकुरात नोंदवलेल्या सर्वेक्षण कालावधीपलीकडील फॉलो-अपचे वर्णन नाही. पण दिशा स्पष्ट आहे. घट मोठी होती, ती सर्व वयोगटांमध्ये दिसली, आणि त्यात स्कॅबीज व इम्पेटिगो दोन्ही समाविष्ट होते. या संयोजनामुळे हे निकाल मर्यादित किंवा अल्पकालीन चढउतार म्हणून दुर्लक्षित करणे कठीण होते.

ज्या देशांमध्ये स्कॅबीज स्थानिक आहे, विशेषतः उष्णकटिबंधीय आणि संसाधन-अभावी परिस्थितींमध्ये, हे निष्कर्ष राष्ट्रीय मोहिमांसाठी अधिक मजबूत पुरावे देतात. ते स्कॅबीजला सार्वजनिक आरोग्य प्राधान्य मानण्याच्या बाजूला बळकटी देतात, कमी दर्जाची समस्या म्हणून नव्हे. “उपेक्षित उष्णकटिबंधीय रोग” हा शब्द अनेकदा त्या समस्येचेच द्योतक असतो: रोग व्यापक आणि हानिकारक असू शकतात, तरीही त्यांच्या प्रत्यक्ष भाराइतके धोरणात्मक लक्ष त्यांना मिळत नाही.

सोलोमन बेटे आणि फिजीमध्ये जे घडले ते दाखवते की उपेक्षा अपरिहार्य नाही. जेव्हा आरोग्य मंत्रालये, संशोधन संस्था आणि अंमलबजावणी कार्यक्रम एकत्र येतात, तेव्हा मोठ्या लोकसंख्येला प्रभावित करणारे रोगही वेगाने कमी करता येतात. राष्ट्रीय डेटा का महत्त्वाचा आहे, हेही हे निकाल दाखवतात. सोलोमन बेटांमध्ये 23.2% वरून 3.9% आणि फिजीत 6.2% वरून 3.4% अशी घसरण सार्वजनिक आरोग्याच्या अमूर्त आकांक्षेला ठोस आणि मोजण्याजोग्या गोष्टीत रूपांतरित करते.

या अभ्यासाचे व्यापक महत्त्व म्हणजे तो स्कॅबीज नियंत्रणाला सिद्धांतातून राष्ट्रीय स्तरावर सिद्ध झालेल्या व्यवहारात आणतो. सततच्या प्रसारासोबत जगणाऱ्या समुदायांसाठी, ही कदाचित सर्वात महत्त्वाची घडामोड आहे. तो स्कॅबीजला कायमस्वरूपी पार्श्वभूमीवरील स्थिती म्हणून न पाहता, व्यापक, वारंवार आणि सरकारी पाठबळासह उपचार दिल्यास प्रत्यक्षात कमी करता येणारी समस्या म्हणून पुन्हा मांडतो.

हा लेख Medical Xpress च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.