मॅक्रोफेज सेल थेरपी प्रगत सिरोसिसमध्ये दीर्घकालीन आशा दाखवते

अंतिम टप्प्यातील यकृत आजारात सेल-थेरपीचा संकेत

प्रगत सिरोसिस वैद्यकात उलटवणे सर्वात कठीण स्थितींमध्ये दीर्घकाळापासून आहे. एकदा गंभीर चट्ट्यांमुळे यकृत दुरुस्त करता न येण्याइतके बाधित झाले की, नेहमीचा बरा करणारा मार्ग बहुतेक वेळा प्रत्यारोपणच असतो; पण हा पर्याय दाता-अभाव, खर्च, आणि अनेक रुग्ण योग्य उमेदवार नसणे यामुळे मर्यादित आहे. MATCH क्लिनिकल ट्रायलमधील नवीन निष्कर्ष एका वेगळ्या शक्यतेकडे निर्देश करतात: रुग्णाच्या स्वतःच्या रोगप्रतिकारक पेशींवर आधारित एक सेल थेरपी, जी गंभीर दुष्परिणामांशिवाय दीर्घकालीन परिणाम सुधारताना दिसते.

एडिन्बरो विद्यापीठातील वैज्ञानिकांनी विकसित केलेली ही उपचारपद्धत रुग्णाकडून घेतलेल्या रक्ताने सुरू होते. त्यानंतर संशोधक रोगप्रतिकारक पेशी परिपक्व मॅक्रोफेजमध्ये रूपांतरित करतात; या पांढऱ्या रक्तपेशी जखमी ऊतक साफ करण्यास आणि दुरुस्ती समन्वयित करण्यास मदत करतात. त्या मॅक्रोफेज रुग्णामध्ये पुन्हा दिल्या जातात, जिथे त्या यकृतापर्यंत पोहोचून चट्ट्यांचे ऊतक तोडणे, हानिकारक दाह कमी करणे, आणि निरोगी यकृत पेशींची वाढ समर्थित करणे अपेक्षित आहे.

ट्रायलमध्ये काय आढळले

जाहीर केलेले निष्कर्ष महत्त्वाचे आहेत, कारण ते अल्पकालीन सुरक्षिततेपलीकडे जातात. ट्रायलमध्ये 26 रुग्णांना मॅक्रोफेज थेरपी देण्यात आली आणि 24 रुग्णांना मानक वैद्यकीय काळजी मिळाली. चार वर्षांनंतर, उपचार घेतलेल्या 70% रुग्ण जिवंत होते आणि त्यांना यकृत प्रत्यारोपणाची गरज पडली नाही; उपचार न घेतलेल्या गटात हे प्रमाण 40% होते.

कच्च्या निकालांचे आकडेही हा परिणाम का महत्त्वाचा आहे ते दाखवतात. मॅक्रोफेज दिलेल्या रुग्णांमध्ये पाठपुराव्याच्या काळात आठ मृत्यू झाले आणि कोणतेही यकृत प्रत्यारोपण झाले नाही. मानक-देखभाल गटात नऊ मृत्यू आणि पाच प्रत्यारोपणे झाली. सेल थेरपी घेतलेल्या रुग्णांमध्ये गंभीर दुष्परिणाम दिसले नाहीत, असे ट्रायल अहवालातही नमूद केले गेले.

याचा अर्थ सिरोसिस अचानक सोपी झाली असे नाही. अभ्यास अजून लहान आहे, आणि हा दृष्टिकोन किती उपयुक्त आहे हे निश्चित करण्यासाठी, कोणते रुग्ण सर्वोत्तम प्रतिसाद देतात हे ठरवण्यासाठी, आणि तो क्लिनिकल प्रॅक्टिसमध्ये किती व्यापकपणे वापरता येईल हे स्थापित करण्यासाठी मोठ्या ट्रायल्सची गरज आहे. पण एक पुरावा म्हणून निकाल दुर्लक्ष करण्यास कठीण आहेत, विशेषतः जिथे प्रगत अवस्थेत उपचार पर्याय झपाट्याने कमी होतात अशा रोगक्षेत्रात.

हे का महत्त्वाचे आहे

प्रमुख अवयवांमध्ये यकृत वेगळे आहे, कारण त्याच्यात नैसर्गिक पुनरुत्पादनाची जोरदार क्षमता आहे. सिरोसिस निरोगी ऊतक चट्ट्यांच्या ऊतकाने बदलून आणि अवयवाला दाह व अधोगतीच्या चक्रात अडकवून ती क्षमता कमी करते. चट्टे कमी करून आणि यकृताच्या दुरुस्ती वातावरणाचा काही भाग पुनर्संचयित करणारी थेरपी केवळ आधारभूत काळजीपेक्षा रोगाला अधिक थेट भिडते.

सार्वजनिक आरोग्याचा दावाही मोठा आहे. स्रोत मजकुरानुसार, 75% हून अधिक लोकांमध्ये सिरोसिसचे निदान इतके उशिरा होते की प्रभावी उपचार शक्य राहत नाहीत, आणि त्यामुळे UK मध्ये वर्षाला 11,000 हून अधिक मृत्यू होतात. यामुळे उशिराच्या टप्प्यातील हस्तक्षेप विशेषतः मौल्यवान ठरतो. रुग्णाच्या स्वतःच्या पेशींमधून बनवलेली आणि प्रत्यारोपण हाच शेवटचा पर्याय होण्यापूर्वी वापरता येणारी थेरपी उपलब्ध असेल, तर गंभीर यकृत रोगाची प्रगती चिकित्सक ज्या प्रकारे पाहतात ते बदलून जाईल.

पुनरुत्पादक वैद्यकासाठीही याचा धोरणात्मक अर्थ आहे. अनेक सेल थेरपी कर्करोग किंवा दुर्मीळ आजारांच्या संदर्भात चर्चिल्या जातात. इथे लक्ष्य एक सामान्य आणि जागतिकदृष्ट्या महत्त्वाचा अवयव-अपयशाचा मार्ग आहे. भविष्यातील अभ्यासांनी MATCH निष्कर्षांची पुष्टी केल्यास, मॅक्रोफेज थेरपी दुरुस्त झालेल्या ऊतकाची पुनर्रचना करण्यासाठी पुन्हा प्रोग्राम केलेल्या रोगप्रतिकारक पेशी वापरण्याचा एक आराखडा बनू शकते, फक्त संसर्गाशी लढण्यासाठी किंवा ट्यूमरवर हल्ला करण्यासाठी नव्हे.

पुढचे प्रश्न

तातडीचे आव्हान स्केलचे आहे. संशोधकांना दाखवावे लागेल की थेरपी सातत्याने तयार करता येते, कार्यक्षमतेने देता येते, आणि मोठ्या व विविध रुग्णसमूहांमध्ये पुन्हा मिळवता येते. दीर्घकालीन फॉलो-अपही महत्त्वाचा ठरेल, कारण सिरोसिस बहुतेकदा अशा सततच्या मूळ कारणांचे प्रतिबिंब असते जे प्रारंभीच्या प्रतिसादानंतरही यकृताचे नुकसान करत राहू शकतात.

तरीही, अंतिम टप्प्यात प्रत्यारोपणाशिवाय विश्वासार्ह पर्याय कमी असलेल्या क्षेत्रासाठी ही ट्रायल चर्चा पुढे नेते. सर्वात मजबूत निष्कर्ष हा नाही की यकृत प्रत्यारोपण लवकरच अप्रासंगिक होईल, तर हा की पारंपरिक पर्याय संपल्यानंतर प्रगत सिरोसिस कदाचित एकाच मार्गाचा आजार राहणार नाही. मॅक्रोफेजपासून तयार केलेल्या उपचाराला आता टिकाऊ जगण्याचा फायदा दाखवणारा पुरावा मिळाला आहे, आणि तेच याला जवळच्या काळातील पुनरुत्पादक वैद्यकातील सर्वात महत्त्वाच्या प्रगतींपैकी एक बनवते.

हा लेख Medical Xpress च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.