जन्मजात सिफिलिस प्रकरणांत वाढ होत असताना युरोपमध्ये बॅक्टेरियल एसटीआयचे प्रमाण दशकातील सर्वोच्च पातळीवर

युरोपमधील एसटीआय वाढ आता मर्यादित प्रवाह राहिलेली नाही

पुरवलेल्या स्रोत मजकुरात उद्धृत केलेल्या नव्या रोगविज्ञानविषयक अहवालानुसार, युरोपने एका दशकापेक्षा अधिक काळातील सर्वाधिक बॅक्टेरियल लैंगिक संसर्ग नोंदवले आहेत. सर्वात ठळक इशारा जन्मजात सिफिलिसचा असू शकतो; माहिती दिलेल्या 14 देशांमध्ये 2023 मधील 78 प्रकरणांवरून 2024 मध्ये 140 प्रकरणांपर्यंत वाढ झाली. ही जवळपासची दुपटीची वाढ, केवळ देखरेखीची आकडेवारी म्हणून वाचता येईल अशा गोष्टीला, प्रतिबंध, चाचणी आणि उपचारातील गमावलेल्या संधींचा अधिक थेट निर्देशांक बनवते.

व्यापक आकडे समस्या किती मोठी आहे हे दाखवतात. 2024 मध्ये गोनोरियाची 1,06,331 प्रकरणे नोंदली गेली, जी 2015 पासून 303% वाढ आहे. त्याच कालावधीत सिफिलिसची प्रकरणे 45,577 वर पोहोचली, म्हणजे तीही दुपटीहून अधिक झाली. क्लॅमिडिया 2,13,443 प्रकरणांसह सर्वाधिक नोंदवला जाणारा एसटीआय राहिला, तर लिम्फोग्रॅन्युलोमा वेनेरियमची 3,490 संक्रमणांची नोंद सुरूच राहिली. एकत्रितपणे, ही आकडेवारी एकाच रोगजंतू किंवा एकाच उपसमूहापुरती मर्यादित नसलेली, तर सातत्याने सुरू असलेली प्रसारसाखळी सूचित करते.

जन्मजात सिफिलिस वेगळा का ठरतो

जन्मजात सिफिलिसला विशेष महत्त्व आहे, कारण तो आरोग्य यंत्रणेतील अनेक टप्प्यांवरील अपयश प्रतिबिंबित करतो. अनेक संसर्गांप्रमाणे फक्त लक्षणे दिसल्यानंतर आढळणारा नाही; जन्मजात सिफिलिस बहुतेकदा गर्भपूर्व तपासणी, पाठपुरावा चाचणी आणि वेळेत उपचार यांद्वारे टाळता येतो. स्रोत मजकुरानुसार, ECDC च्या देखरेख अहवालात या भागांतील उणिवा, तसेच तपासणी आणि सेवांमधील व्यापक अडथळे ओळखले गेले. संसर्ग थेट नवजातांपर्यंत पोहोचला की सार्वजनिक आरोग्याची समस्या केवळ प्रौढांमधील प्रसारापुरती राहत नाही, तर नियमित प्रतिबंधक मार्गांमधील तुटक्याही उघड करते.

याचे परिणाम गंभीर आणि आयुष्यभर टिकणारे असू शकतात. स्रोत सामग्रीनुसार, उपचार न झालेल्या बॅक्टेरियल एसटीआयमुळे वंध्यत्व, दीर्घकालीन वेदना, आणि सिफिलिसच्या बाबतीत हृदय किंवा मज्जासंस्थेला बाधा आणणाऱ्या गंभीर गुंतागुंती निर्माण होऊ शकतात. नवजातांसाठी हा भार अधिकच धोकादायक आहे, कारण हानी आयुष्याच्या अगदी सुरुवातीला होते. म्हणूनच जन्मजात प्रकरणांतील वाढ ही सध्याची प्रतिक्रिया प्रसाराच्या पद्धतीशी जुळत नाही, याचे सर्वात स्पष्ट चिन्हांपैकी एक आहे.

वेगवेगळे गट, वेगवेगळे प्रवाह

ही वाढ सर्वत्र सारखी नाही. स्रोत मजकुरानुसार, पुरुषांशी लैंगिक संबंध ठेवणारे पुरुष अजूनही प्रमाणाबाहेर प्रभावित होणारा सर्वात मोठा गट आहेत, आणि गोनोरिया व सिफिलिसमध्ये दीर्घकालीन वाढ सर्वाधिक यांच्यात दिसते. पण आकडे विषमलैंगिक लोकसंख्येत, विशेषतः प्रजनन वयोगटातील महिलांमध्ये, सिफिलिस वाढत असल्याचेही महत्त्वाचे बदल दाखवतात. हे महत्त्वाचे आहे, कारण त्यामुळे जोखमीचे चित्र विस्तृत होते. एका समुदायात केंद्रित एसटीआय प्रवाहासाठी लक्ष्यित हस्तक्षेप आवश्यक असतो; अनेक लोकसंख्यांमध्ये पसरलेल्या प्रवाहासाठी लक्ष्यित आणि मुख्य प्रवाहातील दोन्ही प्रतिसादांची गरज असते.

म्हणूनच सध्याच्या प्रतिबंधक धोरणे पुरेशी आहेत, ही धारणा हे आकडे आव्हानित करतात. जर संसर्ग वेगवेगळ्या गटांमध्ये वाढत असतील आणि जन्मजात प्रसारही बिघडत असेल, तर प्रवेश खूप मर्यादित आहे, सार्वजनिक संदेश योग्य प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचत नाही, उपचारांची साखळी तुटते, किंवा हे तिन्ही एकत्र घडत आहे.

ही आकडेवारी काय सिद्ध करते आणि काय नाही

देखरेखीतील वाढ कधी कधी प्रसार बिघडण्याऐवजी चांगल्या चाचण्यांचे प्रतिबिंब असू शकते; परंतु पुरवलेल्या स्रोत मजकुरात अनेक देशांमध्ये सातत्याने सुरू असलेला प्रसार आणि दशकभर चाललेला वाढता नोंदींचा नमुना यावर भर दिला आहे. हा महत्त्वाचा संदर्भ आहे. या घटना ऐतिहासिक पायाभूत संदर्भाविना झालेल्या वेगळ्या उसळ्या नाहीत. दिशा वर्षानुवर्षे वरच जात आहे, आणि जन्मजात सिफिलिसमधील वाढ ही सार्वजनिक आरोग्याचा भार खरा आहे, केवळ सांख्यिकीय गोंगाट नाही, हे अधिक ठामपणे दर्शवते.

त्याच वेळी, नोंदवलेली प्रकरणे देश किती आक्रमकपणे चाचण्या करतात, प्रकरणांचे निदान किती लवकर होते, आणि ती किती सातत्याने नोंदवली जातात यावरही अवलंबून असतात. त्यामुळे एकूण आकडे प्रत्येक संसर्गाचे संपूर्ण मोजमाप म्हणून नव्हे, तर गंभीर प्रवाहाचे निदर्शक म्हणून वाचले पाहिजेत. तरीही, जेव्हा नोंदवलेला भार विक्रमी उच्चांकी पातळीवर पोहोचतो, तेव्हा परिपूर्ण मोजमापाची वाट पाहण्याची चैन सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणांना नसते.

प्रतिबंधाचा संदेश मूलभूत आहे, पण अंमलबजावणी तशी नाही

स्रोत मजकुरात ECDCचे ब्रुनो सियान्चिओ यांचे उद्धरण आहे, ज्यात नवीन किंवा अनेक जोडीदारांसोबत कंडोमचा वापर आणि वेदना, स्त्राव किंवा जखमा यांसारखी लक्षणे दिसल्यास तपासणी करून घेणे अशा थेट संरक्षणात्मक पावलांचा सल्ला दिला आहे. हा सल्ला अजूनही मूलभूत आहे, कारण बॅक्टेरियल एसटीआय अनेकदा ओळखता आणि उपचार करता येण्याजोग्या असतात, आणि वैयक्तिक स्तरावर प्रतिबंध महत्त्वाचा राहतो. पण आकडे सूचित करतात की उणीव आता केवळ संदेशात नाही.

स्क्रिनिंगची उपलब्धता, कलंक, पाठपुरावा, गर्भधारणेदरम्यान पुन्हा तपासणी, जोडीदाराला कळवणे, आणि वेळेत उपचार, या सर्व गोष्टी सार्वजनिक आरोग्य मार्गदर्शन प्रत्यक्षात कमी प्रसारात रूपांतरित होते की नाही हे ठरवतात. तपासणी करून घेण्याची शिफारस तेव्हाच परिणामकारक ठरते जेव्हा ती लोकांना सहज करता येते, प्रक्रियेवर विश्वास असतो, खर्च परवडतो, आणि गरज पडल्यास जलद उपचार मिळतात. जन्मजात सिफिलिसमधील वाढ सूचित करते की यातील काही दुवे प्रत्यक्षात अपयशी ठरत आहेत.

आरोग्य यंत्रणांसाठी इशारा

हा आकडेवारी संच केवळ संसर्गाचा अद्ययावत अहवाल म्हणून नव्हे, तर प्रणालीगत इशारा म्हणून वाचला पाहिजे. यावरून असे सूचित होते की युरोपभर प्रसार सक्रिय असतानाच लैंगिक आरोग्याची पायाभूत रचना तणावाखाली असू शकते. लोकांना स्वतःचा धोका समजत नसेल, निदानात विलंब होत असेल, किंवा उपचाराच्या मार्गांतून ते बाहेर पडत असतील, तर बॅक्टेरियल एसटीआय नियंत्रणाची साधने नीट समजलेली असतानाही पसरत राहू शकतात.

नव्या डेटाला खास महत्त्व देणारी गोष्ट म्हणजे त्याची व्याप्ती आणि परिणाम यांचे संयोजन. गोनोरिया, सिफिलिस, क्लॅमिडिया आणि LGV हे सगळे या चित्रात आहेत. हा भार वेगवेगळ्या गटांमध्ये पसरलेला आहे. आणि जन्मजात प्रकरणे परिणाम नवजातांपर्यंत पोहोचत असल्याचे दाखवतात. म्हणूनच हा अहवाल फक्त महामारीविज्ञानापुरता मर्यादित राहत नाही: तो टाळता येण्याजोग्या सार्वजनिक आरोग्य समस्येकडे लक्ष वेधतो, जिला आता पार्श्वभूमीचा प्रवाह म्हणून नाकारणे अधिक कठीण होत चालले आहे.

पुरवलेल्या मजकुरातून मिळणारा मुख्य धडा हा नाही की युरोपला एसटीआय नियंत्रणाबाबत ज्ञान नाही. मुद्दा असा आहे की ज्ञात हस्तक्षेप पुरेशा व्याप्तीने किंवा सातत्याने लागू केले जात नाहीत, त्यामुळे प्रवाह उलटत नाही. एका दशकाच्या वाढीनंतर आलेली विक्रमी उच्चांकी पातळी सूचित करते की आता टप्प्याटप्प्याने दिलेला प्रतिसाद पुरेसा नाही.

हा लेख Medical Xpress च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.