प्रारंभिक CAR-T निष्कर्ष दीर्घकालीन HIV नियंत्रणासाठी नवा मार्ग दाखवतात

कॅन्सरवरील उपचार वैद्यकशास्त्रासमोरील सर्वात दीर्घकालीन आव्हानांपैकी एका विरुद्ध तपासले जात आहेत

संशोधक CAR-T सेल थेरपी, जी काही कठीण कर्करोगांसाठी सर्वाधिक ओळखली जाते, ती HIV साठी रूपांतरित करत आहेत. एका लहान सुरुवातीच्या टप्प्यातील क्लिनिकल अभ्यासात, शास्त्रज्ञांनी रुग्णांच्या प्रतिकारशक्ती पेशी काढून, प्रयोगशाळेत HIV ओळखण्यासाठी आणि हल्ला करण्यासाठी त्यांचे पुनर्प्रोग्रामिंग केले, आणि मग त्या बदललेल्या पेशी पुन्हा शरीरात प्रवाहित केल्या. Boston मधील American Society of Gene and Cell Therapy च्या वार्षिक बैठकीत सादर झालेल्या निष्कर्षांनुसार, दोन सहभागी standard HIV औषधे पुढे चालू न ठेवता विषाणू पातळी न आढळण्याजोगी राखून ठेवण्यात यशस्वी झाले आहेत.

त्यांपैकी एक व्यक्ती जवळपास दोन वर्षांपासून HIV औषधांपासून दूर आहे, तर दुसरी जवळपास एक वर्षापासून. ही कालमर्यादा महत्त्वाची आहे, कारण antiretroviral therapy सामान्यतः व्यक्ती औषध घेत राहते तोपर्यंतच HIV दाबून ठेवते. प्रतिकारशक्ती यंत्रणेला दीर्घकालीन विषाणू नियंत्रणासाठी प्रशिक्षित करता आले, तर हे क्षेत्र आजीवन व्यवस्थापनातून किमान काही रुग्णांसाठी टिकाऊ remission कडे वळू शकते.

हे का महत्त्वाचे आहे

दशकांपासून HIV काळजी antiretroviral औषधांवर अवलंबून आहे; त्यांनी संसर्गाला जवळपास खात्रीशीर मृत्यूदंडापासून एका दीर्घकालीन स्थितीत बदलले. ही कामगिरी आधुनिक वैद्यकशास्त्रातील सर्वात मोठ्या यशांपैकी एक आहे. पण त्याचा भार सतत राहतो. रुग्णांना साधारणतः आयुष्यभर उपचारावर राहावे लागते, आणि जागतिक उपलब्धता असमान आहे. कमी-उत्पन्न आणि ग्रामीण भागात, परवडणारी किंमत, निदान, आणि वितरण अजूनही उपलब्ध औषधांचा फायदा कोणाला मिळतो ते मर्यादित करतात.

हे नवे काम महत्त्वाचे आहे कारण ते एक क्लिनिकल संकेत देते की प्रतिकारशक्तीचे पुनर्प्रोग्रामिंग सतत औषधोपचारांशिवाय HIV दाबून ठेवू शकते. स्रोत सामग्रीतील तज्ज्ञांनी हा परिणाम सुरुवातीचा, पण अर्थपूर्ण असल्याचे म्हटले. मुद्दा असा नाही की HIV व्यापक अर्थाने बरा झाला आहे. मुद्दा असा आहे की प्रतिकारशक्तीला दीर्घकालीन नियंत्रणाचे अधिक काम स्वतःहून करण्यासाठी प्रशिक्षित करता येऊ शकते.

CAR-T खेळाचा आराखडा कसा बदलतो

CAR-T थेरपी रुग्णाच्या स्वतःच्या T पेशी अशा प्रकारे अभियांत्रिकी करून कार्य करते की त्या एखाद्या लक्ष्याला अधिक चांगले ओळखू शकतात. कर्करोगात ते लक्ष्य tumor-associated marker असते. HIV मध्ये आव्हान अधिक कठीण आहे, कारण विषाणू शरीरातील reservoirs मध्ये लपून राहू शकतो आणि रक्त चाचण्यांमध्ये सक्रिय विषाणू न दिसला तरी टिकून राहू शकतो. हीच एक कारण आहे की sustained remission इतकी दुर्मिळ राहिली आहे. स्रोत मजकूरानुसार आतापर्यंत दस्तऐवजीकरण झालेले दीर्घ HIV remission चे प्रकरणे एक डझनहून कमी आहेत.

म्हणून HIV विरुद्ध CAR-T वापरणे हे वैज्ञानिक आणि कार्यात्मक दोन्ही प्रकारचे परीक्षण आहे. वैज्ञानिक प्रश्न हा आहे की अभियांत्रिकी केलेल्या पेशी नैसर्गिकरित्या प्रतिकारशक्ती निरीक्षण टाळणाऱ्या विषाणूला शोधून नियंत्रित करू शकतील का. व्यावहारिक प्रश्न असा आहे की सध्या जटिल आणि महाग असलेली ही थेरपी भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध होऊ शकेल का. University of California, San Francisco येथील चाचणी प्रमुख Steven Deeks यांनी सध्याच्या क्षणाला proof-of-concept क्षेत्र म्हटले, आणि भविष्यातील कामात परवडणारी किंमत व पोहोच सुधारावी लागेल असे सांगितले.

महत्त्वाच्या मर्यादा

निकाल फक्त दोन रुग्णांच्या safety and feasibility अभ्यासातून आले आहेत. त्यामुळे हा दृष्टिकोन व्यापकपणे चालेल, अनिश्चित काळ टिकेल, किंवा लवकरच standard HIV उपचाराची जागा घेईल, असा निष्कर्ष काढणे अजून दूर आहे. लहान अभ्यास कधी कधी सुरुवातीला प्रभावी निकाल देतात, पण अधिक सहभागी उपचारात आल्यावर ते अधिक मितभाषी ठरू शकतात. स्रोत सामग्री या मुद्द्यावर स्पष्ट आहे: हा प्रारंभिक टप्पा आहे.

प्रवेशयोग्यतेबद्दलही खरे प्रश्न आहेत. कर्करोगात CAR-T उपचार संसाधन-गहन आणि सामान्यतः महाग असतात. जीवशास्त्र योग्य ठरले तरी HIV हे अशा जागतिक सार्वजनिक-आरोग्य आव्हानाचे उदाहरण आहे, जेथे CAR-T सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या संकुचित रुग्णसमूहांपेक्षा खूप मोठ्या प्रमाणावर समस्या आहे. विशेष केंद्रांमधील काही रुग्णांना मदत करणारा उपचार वैज्ञानिकदृष्ट्या महत्त्वाचा असेल, पण तो एकट्याने जागतिक उपचार-अंतर भरून काढू शकणार नाही.

पुढे काय पाहायचे

• मोठ्या चाचण्या हे निष्कर्ष अधिक रुग्णांमध्ये पुन्हा दाखवू शकतात का.
• उपचार थांबल्यानंतर विषाणू दमन किती काळ टिकते.
• संशोधक खर्च आणि गुंतागुंत इतकी कमी करू शकतात का की हा दृष्टिकोन व्यावहारिक होईल.
• सध्या अभ्यासात असलेल्या इतर HIV remission आणि cure धोरणांशी याची तुलना कशी होते.

या सर्व सावधगिरीनंतरही, तो संकेत दुर्लक्षित करणे कठीण आहे. HIV संशोधन अनेक वर्षांपासून विषाणू दडपण्यापासून अधिक टिकाऊ नियंत्रणाकडे जाण्याचा प्रयत्न करत आहे. कर्करोगात आधीच सिद्ध झालेली एक उपचार रणनीती आता एक शक्य मार्ग देत असल्याचे दिसते. जवळच्या काळातील कथा cure hype ची नाही. दोन प्रत्यक्ष प्रकरणांनी एक दीर्घकाळच्या वैज्ञानिक ध्येयाला नवे बळ दिले आहे: प्रतिकारशक्ती यंत्रणेलाच वापरून HIV ला दीर्घकाळ नियंत्रणात ठेवणे.

हा लेख Wired च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.