अंटार्क्टिक हिमखंड नव्या समुद्रतळ अधिवासांची निर्मिती करत आहेत

गडद, मलब्याने भरलेल्या हिमखंडांनी शास्त्रज्ञांना अनपेक्षित शोधाकडे नेले

फ्राम सामुद्रधुनीतील असामान्य आर्क्टिक हिमखंडांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधकांना असे पुरावे मिळाले आहेत की वितळणारे हिमखंड खडे आणि खनिज मलबा समुद्रतळावर टाकत आहेत, ज्यामुळे नवीन कठीण पृष्ठभाग तयार होत असून ते अलीकडे नोंदविलेल्या समुद्री परिसंस्थांना आधार देत आहेत.

पुरवलेल्या स्रोत मजकुरात जर्मनीच्या Alfred Wegener Institute आणि Woods Hole Oceanographic Institution यांचा उल्लेख असलेले हे काम, लक्षवेधी मलब्याने भरलेल्या हिमखंडांच्या दिसण्याला समुद्राच्या पृष्ठभागाखाली घडणाऱ्या पर्यावरणीय परिणामांच्या साखळीशी जोडते. त्या परिणामांमध्ये सॉफ्ट कोरल, सी स्टार, अ‍ॅनेमोन, स्पंज, ब्रायोजोआ आणि इतर समुद्रतळ जीवांची भरभराट करणारी अधिवासे समाविष्ट आहेत.

२०२१ मधील एका ध्रुवीय मोहिमेदरम्यान काही हिमखंड प्रचंड मलबा वाहून नेत असल्यामुळे विलक्षण गडद दिसत होते, तेव्हा या शोधाची सुरुवात झाली. ती दृश्यात्मक विचित्रता हिमनद्या, बर्फ वाहतूक, समुद्रतळ भूशास्त्र आणि सागरी जैवविविधता यांना जोडणाऱ्या एका मोठ्या प्रक्रियेची खूण ठरली.

“ड्रॉपस्टोन्स” अधिवास कसा उभारतात

हिमखंड वितळताना ते आत अडकलेले खडे आणि खनिज पदार्थ सोडतात, ज्यांना ड्रॉपस्टोन्स म्हणतात. हे दगड समुद्रतळावर स्थिरावतात आणि ज्या ठिकाणी अन्यथा स्थिरजीवी प्रजातींसाठी योग्य पृष्ठभाग नसतो, तिथे कठीण आधार पुरवतात.

पुरवलेल्या मजकुरानुसार, Alfred Wegener Institute च्या Hausgarten निरीक्षण जाळ्याचा आणि उपग्रह प्रतिमांचा वापर करणाऱ्या संशोधकांना आढळले की पूर्वी केवळ एकाकी खड्यांनी चिन्हांकित असलेल्या भागांत आता मोठ्या साठवणी दिसत आहेत, बहुतेकदा छोट्या समूहांमध्ये. प्रत्येक नवीन खड्यांचा समूह प्रत्यक्षात खोल समुद्रातील जीवांसाठी वसाहत स्थापन करण्याची संधी निर्माण करतो, जे कठीण पृष्ठभागांवर चिकटून राहण्यासाठी अनुकूलित आहेत.

हे महत्त्वाचे आहे, कारण अधिवासाची रचना जैवविविधता घडवते. मऊ तळाच्या वातावरणात, कठीण आधार आल्याने कोणत्या प्रजाती तिथे स्थिरावू शकतात ते बदलते. संशोधकांच्या वर्णनानुसार, त्यामुळे आर्क्टिक समुद्रतळावर स्थानिक जैवविविधता वाढते.

हवामान संकेत आणि पर्यावरणीय दुष्परिणाम

हा अभ्यास ही कथा सोपी पर्यावरणीय चांगली बातमी म्हणून मांडत नाही. व्यापक संदर्भ म्हणजे उष्ण होत जाणारे आर्क्टिक आणि वितळणाऱ्या हिमनद्यांमधून तुटून निघणाऱ्या हिमखंडांची वाढती संख्या. त्या अर्थाने, नवीन अधिवास हे क्रायोस्फियरमधील व्यत्ययाचे उपउत्पादन आहेत, त्यावरचा प्रतिकार नव्हे.

तरीही, हा शोध वैज्ञानिकदृष्ट्या महत्त्वाचा आहे, कारण तो हवामान-संबंधित बदल परिसंस्थांना कशा कमी स्पष्ट मार्गाने बदलू शकतात हे दाखवतो. हिमनद्या केवळ समुद्रपातळी किंवा समुद्राचे तापमान प्रभावित करत नाहीत. हिमखंड तुटणे आणि मलबा वाहून नेणे याद्वारे त्या समुद्री जीवांना आधार देणाऱ्या भौतिक पायाभरणीचे पुनर्रूपांतर करू शकतात.

स्रोत मजकुरानुसार, उपग्रह पुनर्रचना अनेक मलब्याने भरलेल्या हिमखंडांना ईशान्य ग्रीनलंड आणि रशियन उच्च आर्क्टिकच्या काही भागांतील हिमनद्यांपर्यंत मागोवा लावतात. रशियन हिमनद्यांवरील उपग्रह कव्हरेज अपूर्ण असल्यामुळे, सर्व स्रोत प्रदेशांमध्ये हिमखंड निर्मिती वाढवण्याचे थेट श्रेय हवामान बदलाला देण्याबाबत संशोधक अधिक सावध होते.

ती खबरदारी महत्त्वाची आहे. पर्यावरणीय यंत्रणा चांगली समर्थित दिसते, पण हिमखंड उत्पादनातील बदलांचे श्रेय हवामान बदलाला देणे अजून मर्यादित आहे.

परिसंस्थेच्या पलीकडेही हा शोध का उपयुक्त आहे

हे संशोधन नेव्हिगेशनसाठीही उपयुक्त ठरू शकते. स्रोत मजकुरात नमूद केले आहे की वाढत्या हिमखंडांची संख्या आणि त्यांच्याकडून सोडले जाणारे ड्रॉपस्टोन्स या पाण्यात काम करणाऱ्या जहाजांसाठी महत्त्वाचे ठरू शकतात, विशेषतः उथळ भागांत जिथे नोंद नसलेला मलबा धोका निर्माण करतो.

यातून सागरी जीवशास्त्र आणि सागरी संचालन यांच्यात असामान्य दुवा तयार होतो. हिमखंड कुठे प्रवास करतात, कुठे वितळतात, आणि कुठे आपला दगडी भार टाकतात हे अधिक चांगले समजल्यास पर्यावरणीय नकाशांकन आणि सागरी सुरक्षा नियोजन या दोन्हींना मदत होऊ शकते.

आर्क्टिकमध्ये मानवी क्रिया वाढत असताना, अशा दुहेरी-उपयोगी ज्ञानाचे मूल्य अधिक वाढते. शिपिंग, संशोधन आणि संसाधन-संबंधित वाहतूक या सर्व गोष्टी अचूक धोका-जाणिवेवर अवलंबून असतात, आणि पाण्याखालील मलब्याची क्षेत्रे नेहमी पृष्ठभागावरून दिसत नाहीत.

ग्रहाच्या परस्परसंबंधांचे एक उदाहरण

या शोधातील सर्वात आकर्षक पैलूंपैकी एक म्हणजे त्याचा जोडणीचा पट्टा. जमिनीतून झिजलेले पदार्थ हिमनदीच्या बर्फात अडकतात, हिमखंडांद्वारे समुद्र ओलांडून वाहिले जातात, समुद्रतळावर पडतात, आणि नंतर समुद्री जीवांनी नवीन समुदायांची पायाभरणी म्हणून वापरले जातात. ही प्रक्रिया स्थलभूशास्त्र, क्रायोस्फियरची गती, समुद्री हालचाल आणि खोल समुद्री परिसंस्था यांना एकाच साखळीत जोडते.

म्हणूनच स्रोत मजकुरात उल्लेख केलेल्या बाह्य तज्ज्ञांनी हे निकाल पृथ्वी प्रणाली किती परस्पर जोडलेल्या आहेत याचे प्रभावी उदाहरण म्हणून वर्णन केले. निष्कर्ष एवढाच नाही की खडकांवर नवीन प्राणी सापडले. मुद्दा असा आहे की ते खडक स्वतः हवामान-संवेदनशील वाहतूक यंत्रणेद्वारे आले, जी कालांतराने समुद्रतळ अधिवासांचे पुनर्रूपांतर करू शकते.

आर्क्टिक विज्ञानासाठी, हे पर्यावरणीय बदलांच्या कथेत एक अर्थपूर्ण भर घालते. यावरून असे सूचित होते की उष्णतावाढीमुळे होणारे बदल केवळ नुकसान आणि धोकेच नाही, तर नव्या अधिवास नमुन्यांनाही जन्म देऊ शकतात, ज्यांचे दीर्घकालीन पर्यावरणीय परिणाम अद्याप नीट समजलेले नाहीत.

हे संशोधन काय भर घालते

या संशोधनाचा मुख्य वाटा निरीक्षणात्मक आहे: संशोधकांनी गडद, मलब्याने भरलेल्या हिमखंडांना समुद्रतळावरील खड्यांच्या साठ्यांशी आणि नंतर त्या खड्यांवर फुलणाऱ्या सागरी जीवसमूहांशी जोडले. यामुळे पूर्वी अस्पष्ट असलेली प्रक्रिया आता समजण्याजोगी झाली आहे.

मोठा निष्कर्ष असा की हवामान बदल एकट्या, वेगळ्या परिणामांद्वारे कार्य करत नाही. तो वाहतूक मार्ग, आधार उपलब्धता, प्रजातींचे संमेलन आणि नौवहन स्थिती हे सर्व एकत्र बदलतो. आर्क्टिकमध्ये हे परस्परसंबंध सर्वप्रथम दिसून येतात, कारण तिथे भौतिक बदल वेगाने आणि स्पष्टपणे घडत आहेत.

या प्रकरणात, एका विचित्र हिमखंडाच्या रूपामुळे अधिक सखोल समज मिळाली: हिमनद्या तुटून वितळताना त्या केवळ किनारपट्ट्या आणि महासागरच बदलत नाहीत. त्या खडकान्‌खडक, समुद्रतळावर पूर्णपणे नवीन अधिवासही उभारण्यात मदत करत आहेत.

हा लेख Gizmodo च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.