Proba-3 च्या ग्रहण निरीक्षणांवरून सूचित होते की सूर्याचा धीमा वारा अपेक्षेपेक्षा खूप जलद सुरू होतो

सूर्याचा एक कठीण-निरीक्षणयोग्य भाग एक आश्चर्य उघड करत आहे

युरोपियन स्पेस एजन्सीच्या Proba-3 मोहिमेने असे निरीक्षण दिले आहे, ज्यावरून सूचित होते की सूर्याच्या अंतर्गत कोरोना मधील धीमा सौर वारा अपेक्षेपेक्षा खूप जलद हालचाल करतो. दिलेल्या Space.com अहवालानुसार, ग्रहणाची नक्कल करणाऱ्या अंतराळयानाच्या प्रतिमांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधकांना, आधीच्या गृहितकांपेक्षा तीन ते चार पट अधिक वेगाने हालणारे झोत आढळले. हा शोध महत्त्वाचा आहे, कारण अंतर्गत कोरोना हा सौर भौतिकशास्त्रात थेट पाहण्यासाठी सर्वात कठीण प्रदेशांपैकी एक आहे, तरीही सूर्य पदार्थ अंतराळात कसा सोडतो हे समजून घेण्यात तो मध्यवर्ती आहे.

सौर वारा म्हणजे सूर्यापासून बाहेर पडणाऱ्या आवेशित कणांचा अखंड प्रवाह. शास्त्रज्ञांनी दीर्घकाळापासून जलद सौर वारा, जो सुमारे सेकंदाला 480 मैलांपर्यंत पोहोचू शकतो आणि कोरोनल होल्सशी संबंधित असतो, आणि सूर्याच्या पृष्ठभागाजवळून निर्माण होणारा धीमा वारा यांच्यात फरक केला आहे. स्रोत मजकुरानुसार, येथे अभ्यासलेला धीमा सौर वारा पूर्वी सुमारे सेकंदाला 60 मैल वेगाने वाहतो असे मानले जात होते. Proba-3 च्या डेटावरून असे दिसते की या चित्राने अंतर्गत कोरोना मधील त्या पदार्थाचा वेग कमी मोजला असावा.

हा निकाल महत्त्वाचा आहे कारण तो सौर वाऱ्याबद्दल ज्ञात असलेल्या सर्व गोष्टी उलथवून टाकतो म्हणून नाही, तर अशा प्रदेशातून नवीन माहिती देतो जिथे मोजमाप करणे अत्यंत कठीण होते. जर धीमा वारा अपेक्षेपेक्षा आधी आणि अधिक जोराने वेग घेत असेल, तर कोरोना मधून ऊर्जा आणि प्लाझ्मा कसे वाहतात हे सांगणारी मॉडेल्स सुधारावी लागू शकतात.

Proba-3 सामान्यतः लपलेले काय पाहू शकतो

Proba-3 मोहीम स्वतःमध्येच उल्लेखनीय आहे. अहवालात तिला सूर्यग्रहणाची नक्कल करण्यासाठी समांतर उडणाऱ्या दोन उपग्रहांच्या जोडीप्रमाणे वर्णन केले आहे. त्या मांडणीमुळे सूर्याच्या तेजस्वी चकतीला झाकता येते आणि मंद कोरोना अधिक स्पष्टपणे पाहता येतो. सामान्यतः, सूर्याची प्रखर चमक ही जागा अभ्यासण्यासाठी अत्यंत कठीण बनवते, केवळ दुर्मीळ नैसर्गिक ग्रहणांदरम्यान किंवा विशेष उपकरणांच्या साहाय्यानेच ते शक्य होते.

म्हणूनच नवा डेटा ठळक ठरतो. अंतर्गत कोरोना नेमके तेच क्षेत्र आहे जिथे सौर वारा निर्मिती आणि वेगवृद्धीबाबतची महत्त्वाची प्रश्न अद्याप अनुत्तरित आहेत. त्या क्षेत्राचे अधिक प्रभावी निरीक्षण करता येणे, संशोधकांना सूर्याच्या वातावरणाच्या अशा भागापर्यंत पोहोचू देते जो अनेकदा सैद्धांतिक मॉडेल्स आणि मर्यादित निरीक्षणीय पुराव्यांच्या मध्ये अडकून राहिला आहे.

अहवालात बेल्जियमच्या Royal Observatory मधील Andrei Zhukov यांच्या हवाल्याने म्हटले आहे की अंतर्गत कोरोनामध्ये शास्त्रज्ञांनी धीम्या सौर वाऱ्याचे झोत अपेक्षेपेक्षा तीन ते चार पट जलद जाताना पाहिले. सावधपणे मांडले तरी, हे असे विधान आहे जे लक्ष वेधते, कारण ते आधीच्या गृहितकांशी आणि नव्याने उपलब्ध झालेल्या मापनांशी विसंगती दाखवते.

सुरुवातीची जलद हालचाल सौर बहिर्वाहाबद्दल शास्त्रज्ञांची मते बदलू शकते

धीमा सौर वारा नेहमीच सौर वाऱ्यांच्या कुटुंबातील अधिक गुंतागुंतीचा सदस्य राहिला आहे. कोरोनल होल्समधून येणाऱ्या जलद वाऱ्याचा उघड्या चुंबकीय क्षेत्ररेषा आणि उच्च-वेगाच्या बहिर्वाहाशी अधिक स्पष्ट संबंध आहे. धीमा घटक अधिक बदलता असतो आणि त्याला अचूकपणे पकडणे कठीण असते, म्हणूनच त्याची उत्पत्ती आणि वेगवृद्धीची यंत्रणा अधिक वादग्रस्त ठरली आहे. जर Proba-3 हे दाखवत असेल की हा तथाकथित धीमा वारा सूर्याजवळ आधीच खूप वेगाने जात आहे, तर “धीमा” आणि “हळूहळू सुरू होणारा” यांमधील फरक अधिक महत्त्वाचा ठरतो.

त्यामुळे कोरोना मधील चुंबकीय रचना, उष्णता निर्माण, आणि प्लाझ्मा गतीशास्त्र यांच्या भूमिकेबद्दल संशोधक कसा विचार करतात यावर परिणाम होऊ शकतो. दिलेला मजकूर पूर्ण यंत्रणा उलगडत नाही, आणि एकाच निष्कर्षावरून सर्व काही सिद्ध झाले असे अतिशयोक्तीने म्हणणे चुकीचे ठरेल. पण मूलभूत अर्थ स्पष्ट आहे: सौर वाऱ्याच्या विकासाचा अंतर्गत-कोरोना टप्पा अपेक्षेपेक्षा अधिक गतिमान असू शकतो.

हे वैज्ञानिकदृष्ट्याच नव्हे तर प्रत्यक्ष वापरातही महत्त्वाचे आहे. सौर वारा हे अवकाश हवामानाचे एक प्रमुख कारण आहे, आणि अवकाश हवामान उपग्रह प्रणाली, संप्रेषण, नेव्हिगेशन, आणि वीज पायाभूत सुविधांवर परिणाम करते. सौर वारा कसा तयार होतो आणि वेगवान होतो हे अधिक चांगल्या प्रकारे समजल्यास, सूर्य-पृथ्वी पर्यावरणाची मॉडेल्स सुधारतात, जरी हा विशिष्ट निकाल मोठ्या कोड्याचा फक्त सुरुवातीचा भाग असला तरी.

अचूक formation flight वर आधारित मोहिमेचे आता वैज्ञानिक फळ मिळत आहे

या निकालातून एक व्यापक धडा मिळतो. Proba-3 अशा निरीक्षण परिस्थिती निर्माण करण्यासाठी डिझाइन करण्यात आले होते, ज्या अन्यथा साध्य करणे कठीण असते. त्याचा स्पष्ट फायदा केवळ अधिक तीक्ष्ण प्रतिमा नाही, तर खऱ्या अर्थाने नवीन भौतिक अंतर्दृष्टी आहे. निरीक्षणाच्या समस्या सोडवणाऱ्या मोहिमा, दुर्लक्षित प्रदेश पुरेशा स्पष्टतेने दाखवून सिद्धांतांनाच बदलू शकतात.

Space.com चा अहवाल या नव्या डेटाकडे ग्रहण-अंतराळयानाकडून आलेल्या उलगडल्याप्रमाणे पाहतो, आणि ते योग्य वर्णन आहे. ही मोहीम चतुर अभियांत्रिकी मांडणीचा वापर करून जुना खगोलभौतिक प्रश्न नव्या कोनातून सोडवत आहे. अर्थपूर्ण शोध बहुतेकदा अशाच परिस्थितीत समोर येतात.

सध्या मुख्य takeaway सनसनाटी नसून संयत आहे. Proba-3 डेटावर काम करणाऱ्या शास्त्रज्ञांना पुरावा मिळाला आहे की अंतर्गत कोरोना मधील धीमा सौर वारा पूर्वी समजले होते त्यापेक्षा खूप जलद जाऊ शकतो. यामुळे सौर वाऱ्याची उत्पत्ती किंवा अवकाश हवामानाच्या गतीशास्त्राविषयीची प्रत्येक चर्चा संपत नाही. मात्र हे दाखवते की सूर्याभोवतालच्या सर्वात कमी उपलब्ध असलेल्या प्रदेशांपैकी एकही, तो पुरेसा स्पष्टपणे दिसू लागल्यावर, संशोधकांना अजूनही आश्चर्यचकित करू शकतो.

हा लेख Space.com च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.