50 वर्षांवरील प्रौढांवरील दीर्घकालीन अभ्यासानुसार, अधिक बॉडी मास इंडेक्सचा जलद संज्ञानात्मक घसरणीशी संबंध होता, असे जॉर्जिया विद्यापीठाच्या संशोधनात आढळले. 8,200 हून अधिक लोकांचा 24 वर्षे मागोवा घेण्यात आला आणि अधिक BMI चा स्मरणशक्ती, एकूण संज्ञानात्मक कामगिरी व कार्यकारी क्षमतेतील जलद घसरणीशी संबंध आढळला.
अधिक शरीराचे वजन केवळ शारीरिक आरोग्यावरच परिणाम करत नाही, या पुराव्यात या निष्कर्षांची भर पडते. मात्र हे निष्कर्ष संबंध दर्शवतात; केवळ BMI मुळे संज्ञानात्मक घसरण होते, हे सिद्ध करत नाहीत.
संज्ञानात्मक वृद्धत्वाचा 24 वर्षांचा आढावा
संशोधकांनी 50 वर्षांवरील सहभागींचा मागोवा घेणाऱ्या राष्ट्रीय प्रतिनिधिक अभ्यासातील माहितीचे विश्लेषण केले. वय वाढताना संज्ञानात्मक बदल सामान्य असतात: माहिती लक्षात ठेवणे, नवे तपशील समजून घेणे आणि स्पष्टपणे विचार करणे कालांतराने कठीण होऊ शकते. निरोगी प्रौढांमध्ये हे बदल सहसा सौम्य आणि हळूहळू होतात.
नव्या विश्लेषणात अधिक BMI असलेल्या लोकांमध्ये अनेक मोजमापांमध्ये जलद घसरण दिसली. स्मरणशक्ती, एकूण संज्ञानात्मक कामगिरी आणि कार्यकारी क्षमता या सर्वांमध्ये हा नमुना दिसला. लक्ष केंद्रित करणे, नियोजन करणे, कामे व्यवस्थित करणे आणि भावनांवर नियंत्रण ठेवणे यांचा कार्यकारी क्षमतेत समावेश होतो.
दीर्घ पाठपुरावा महत्त्वाचा आहे, कारण त्यामुळे आयुष्याच्या एका टप्प्यावर तुलना करण्याऐवजी कालांतराने होणारा बदल तपासता येतो.
BMI मधील लहान फरकांचाही बदलाशी संबंध
शरीराचे वजन आणि संज्ञानात्मक आरोग्य यांच्यात सातत्यपूर्ण संबंध असल्याचे संशोधकांनी सांगितले. BMI मध्ये प्रत्येक एक गुणाची वाढ संज्ञानात्मक घसरणीच्या जलद दराशी संबंधित होती.
अभ्यासाच्या आठव्या वर्षी हा संबंध सर्वाधिक मजबूत होता. 65 वर्षांवरील प्रौढांमध्ये परिणाम सर्वाधिक स्पष्ट दिसले.
याचा अर्थ एखाद्या व्यक्तीच्या संज्ञानात्मक भवितव्याचा अंदाज केवळ BMI वरून लावता येतो, असा नाही. BMI हे लोकसंख्या-स्तरीय मोजमाप आहे.
वजन व्यवस्थापन व्यावहारिक संधी देऊ शकते
शरीराचे वजन नियंत्रित केल्याने संज्ञानात्मक घसरणीचा दर कमी होण्यास मदत होऊ शकते आणि संभाव्य फायदे दोन वर्षांत दिसू शकतात, असे संशोधकांनी सांगितले.
संज्ञानात्मक आरोग्याची चर्चा अनेकदा वयासारख्या बदलणे कठीण असलेल्या जोखमींवर केंद्रित असते. शरीराचे वजन मात्र व्यापक आरोग्य दृष्टिकोनाचा भाग म्हणून हाताळता येऊ शकते.
अहवालात विशिष्ट हस्तक्षेप किंवा आवश्यक वजनबदलाचे प्रमाण सांगितलेले नाही. मोठ्या राष्ट्रीय प्रतिनिधिक गटात दिसलेला संबंध हे या अभ्यासाचे मुख्य योगदान आहे.
निष्कर्षांचा काळजीपूर्वक अर्थ लावणे का आवश्यक आहे
निरीक्षणाधारित निष्कर्ष नमुने आणि संभाव्य हस्तक्षेपाचे लक्ष्य ओळखण्यासाठी उपयुक्त असतात, परंतु ते थेट कारणसंबंध सिद्ध करत नाहीत. संबंधित यंत्रणा स्पष्ट करण्यासाठी पुढील संशोधन आवश्यक आहे.
तरीही स्मरणशक्ती, एकूण संज्ञान आणि कार्यकारी क्षमतेतील सातत्यपूर्ण संबंध या निष्कर्षाला व्यावहारिक महत्त्व देतो.
वृद्ध लोकसंख्येला सामोरे जाणाऱ्या प्रौढांसाठी आणि आरोग्यव्यवस्थांसाठी, वजन व्यवस्थापन ही मेंदू-आरोग्य धोरणाचा संभाव्य भाग असू शकते.
हा लेख Science Dailyच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on sciencedaily.com




