नाकेबंदी अंमलात आणताना पुन्हा थेट गोळीबाराचा वापर

ओमानच्या आखातात कार्यरत अमेरिकन दलांनी, वारंवार दिलेल्या इशाऱ्यांकडे जहाजाने दुर्लक्ष केल्यानंतर, इराणी ध्वज असलेल्या एका जहाजाचा रडर निकामी करण्यासाठी F/A-18 सुपर हॉर्नेटचा वापर केला, असे अमेरिकन सेंट्रल कमांडशी संबंधित तपशील सांगतात. ही घटना इराणी बंदरांमध्ये प्रवेश करण्याचा किंवा तिथून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या जहाजांवर अमेरिकेने लादलेल्या नाकेबंदीच्या अंमलबजावणीत आणखी एक तणावपूर्ण टप्पा दर्शवते; तसेच लष्करी विमाने आता केवळ प्रतिबंधक म्हणून नाही तर गैरपालक मानल्या जाणाऱ्या व्यापारी समुद्री वाहतुकीवर थेट निष्क्रिय करणारी कारवाई करण्यासाठीही वापरली जात आहेत, हे दाखवते.

कमान्डने सांगितले की ही घटना सकाळी 9 वाजता EDT ला झाली आणि यात इराणी ध्वज असलेले M/T Hasna हे जहाज सामील होते. दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, अमेरिकन दलांनी हे जहाज ओमानच्या आखातातील आंतरराष्ट्रीय पाण्यातून इराणी बंदराकडे जाताना पाहिले. अनेक इशारे दिल्यानंतर आणि जहाज नाकेबंदीचे उल्लंघन करत असल्याचे कळवल्यानंतर, जहाजाने पालन न केल्यावर लष्कराने गोळीबार केला, असे सांगितले जाते.

लष्कराच्या म्हणण्यानुसार काय घडले

या घटनेत सहभागी झालेले विमान USS Abraham Lincoln या विमानवाहू नौकेवरून उड्डाण केलेले एक F/A-18 होते. जहाज बुडवण्याऐवजी किंवा पूर्णपणे नष्ट करण्याऐवजी, जेटच्या 20mm cannon मधून काही rounds झाडून त्याच्या rudder ला लक्ष्य करून ते इराणच्या दिशेने जाणे थांबवणे हा हल्ल्याचा घोषित हेतू होता. Central Command ने सांगितले की गोळीबारानंतर ते जहाज आता इराणकडे जात नव्हते.

हा तपशील महत्त्वाचा आहे, कारण तो या कारवाईला जहाज नष्ट करण्याच्या प्रयत्नाऐवजी निष्क्रिय करणारा प्रहार म्हणून मांडतो. ऑपरेशनल दृष्टीने, steering ला लक्ष्य करणे हे जहाज थांबवण्याचा एक मार्ग असू शकतो, जरी मोठ्या व्यापारी जहाजावर जिवंत गोळ्यांनी केलेला गोळीबार अजूनही गंभीर आणि अत्यंत दृश्यमान तणाववाढ मानली जाते.

सध्याच्या मोहिमेतील दुसरी ज्ञात घटना

या नाकेबंदीच्या मोहिमेशी संबंधित, इराणशी जोडलेल्या मोठ्या व्यापारी जहाजावर अमेरिकन दलांनी गोळीबार केलेली ही दुसरी ज्ञात घटना असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. स्रोत मजकुरात नमूद केलेल्या आधीच्या प्रकरणात destroyer USS Spruance सामील होते, ज्याने 19 एप्रिल रोजी इराणी मालवाहू जहाज Touska च्या engine room मध्ये inert 5-inch rounds झाडल्याचे म्हटले जाते, कारण त्या जहाजानेही इशाऱ्यांचे पालन केले नव्हते.

ही दोन प्रकरणे एकत्र पाहिली तर नाकेबंदी आता फक्त इशारा आणि shadowing या टप्प्यापलीकडे जाऊन अनुपालन भागवण्यासाठी निष्क्रिय करणारी शक्ती वापरल्या जाण्याच्या टप्प्यात पोहोचत असल्याचे सूचित होते. वापरलेल्या platforms मधील फरक, एक destroyer आणि दुसरे carrier-based strike fighter, हेही दर्शवते की लक्ष्यित जहाजाचे स्थान, वेळ आणि वर्तन यानुसार कमांडर विविध साधने वापरत आहेत.

रणनीतिक पार्श्वभूमी

ही घटना अस्थिर राजकीय क्षणी घडली आहे. स्रोत मजकुरानुसार, अमेरिका-इराण यांच्यात नवीन शांतता उपक्रम पुढे आणला जात असताना आणि राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी फारसाच्या आखातातून होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या व्यापारी जहाजांचे संरक्षण करण्यासाठी असलेली अल्पायुषी Project Freedom मोहीम थांबवल्यानंतर एका दिवसाने ही घटना घडली, असे म्हटले आहे.

हे एकत्र येणे लक्षवेधी आहे. राजनैतिक हालचाल आणि बलपूर्वक समुद्री अंमलबजावणी एकाच वेळी घडत आहेत. परिणामी, समुद्रातील अमेरिकन लष्करी कारवाया चर्चा, तणाववाढीची धारणा आणि प्रदेशातून मार्गक्रमण करणाऱ्या व्यापारी ऑपरेटरांचे वर्तन यावर परिणाम करू शकतील असे अधिक गुंतागुंतीचे संकेत-पर्यावरण तयार होते.

ही घटना का महत्त्वाची आहे

ओमानचे आखात आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी हे जगातील सर्वात धोरणात्मकदृष्ट्या संवेदनशील जलमार्गांपैकी आहेत. तिथल्या कारवायांचा थेट लष्करी संघर्षापलीकडेही परिणाम होतो, कारण त्यात जागतिक शिपिंग, ऊर्जा प्रवाह, आणि प्रादेशिक प्रतिबंध यांचा समावेश आहे. जहाजांवर थेट गोळीबार करून अंमलात आणलेली नाकेबंदी जहाजमालक, विमा कंपन्या, आणि जोखीम मोजणाऱ्या सरकारांसाठी दाव वाढवते.

यामुळे मर्यादांबाबत प्रश्नही निर्माण होतात. इशारे दुर्लक्षित केले गेले तर, अलीकडील घटना असे सूचित करते की अमेरिकन दल केवळ पृष्ठभागावरील जहाजांवर नाही तर विमानांमधून अचूक निष्क्रिय करणारा गोळीबार वापरण्यास तयार आहेत. यामुळे अंमलबजावणीच्या दृश्यमान साधनांचा विस्तार होतो आणि भविष्यातील जहाजे अमेरिकन इशाऱ्यांची विश्वासार्हता कशी मोजतील यावरही परिणाम होऊ शकतो.

जे अजूनही अनिश्चित आहे

दिलेल्या मजकुरात इराणची प्रतिक्रिया, जहाज संचालकांकडून स्वतंत्र पुष्टी, किंवा हल्ल्यानंतर जहाजाची स्थिती याबाबत अधिक माहिती नाही. Hasna ने दिशा बदलल्यानंतर काय झाले, ते एस्कॉर्ट करण्यात आले का, बोर्डिंग झाले का, किंवा त्यावर पुढील देखरेख ठेवण्यात आली का, हेही स्पष्ट केलेले नाही. या तपशीलांचा परिणामाची प्रमाणबद्धता आणि प्रत्यक्ष परिणाम समजून घेण्यात महत्त्वाचा वाटा असेल.

सध्याच्या नोंदीवरून स्पष्ट असलेली गोष्ट म्हणजे अमेरिकेच्या मते नाकेबंदी पूर्णपणे लागू आहे आणि ती अंमलात आणण्यासाठी कमांडर निष्क्रिय करणारी शक्ती वापरण्यास तयार आहेत. अशा प्रदेशात, जिथे मर्यादित घटनांचेही मोठे भू-राजकीय परिणाम होऊ शकतात, हेच या प्रसंगाला महत्त्वपूर्ण विकास बनवते.

हा लेख twz.com च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.