स्वीडनकडून आधी जेट हस्तांतरणाची ऑफर मिळत असताना युक्रेन ग्रिपेन लढाऊ विमाने खरेदी करण्याच्या तयारीत

युक्रेन तातडीची क्षमता आणि दीर्घकालीन लढाऊ आधुनिकीकरण, दोन्हीचा पाठपुरावा करत आहे

युक्रेन आपल्या भावी हवाई दलाची रचना नव्याने घडवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलत आहे. अध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की आणि स्वीडनचे पंतप्रधान उल्फ क्रिस्टर्सन यांनी जाहीर केले की कीव 20 नवीन Saab Gripen E लढाऊ जेट्स खरेदी करेल, तर स्वीडन पुढील वर्षी 16 जुनी C/D मॉडेल विमाने दान करेल. या व्यवस्थेची रचना उल्लेखनीय आहे, कारण ती एकाच वेळी दोन अतिशय भिन्न कालमर्यादा हाताळते: तातडीच्या निकटकालीन हवाई-प्रतिरक्षा गरजा आणि दीर्घकालीन आधुनिकीकरण योजना.

दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, नवीन Gripen E डिलिव्हरी 2030 पर्यंत अपेक्षित नाहीत. सामान्यतः यामुळे खरेदी आणि प्रत्यक्ष ऑपरेशनल लाभ यांच्यात मोठी दरी निर्माण झाली असती. स्वीडनकडून जुन्या विमानांचे दान हे समीकरण बदलते, कारण त्यामुळे एक तात्पुरता दल तयार होतो जो लवकर योगदान देऊ शकतो, तर युक्रेन अधिक प्रगत ताफ्यासाठी तयारी करत असतो.

झेलेन्स्की यांनी हा करार धोरणात्मक दृष्टीने मांडत, ही विमाने युक्रेनसाठी एका नव्या अध्यायाची सुरुवात असल्याचे म्हटले. क्रिस्टर्सनही तितकेच स्पष्ट होते, त्यांनी Gripen ला संयुक्त मार्गावरील पुढचे मोठे पाऊल असे संबोधले आणि हे विमान युक्रेनच्या गरजांसाठी योग्य असल्याचे सांगितले.

युक्रेनसाठी Gripen का महत्त्वाचा आहे

Gripen प्लॅटफॉर्मचे आकर्षण केवळ लढाऊ कार्यक्षमतेपुरते मर्यादित नाही. हे लढाऊ विमान दीर्घकाळ अधिक महागड्या पाश्चात्त्य विमानांच्या तुलनेत किफायतशीर आणि देखभाल-सुलभ पर्याय म्हणून मांडले गेले आहे, आणि ते विखुरलेल्या हवाई तळांवरून तसेच सामान्य रस्त्यांवरूनही कार्य करू शकते. युद्धात असलेल्या आणि स्थिर पायाभूत सुविधांना वारंवार धोका असलेल्या देशासाठी हे संचालन मॉडेल विपणनाचा भाग नसून प्रत्यक्ष फायदा आहे.

युक्रेनचे सध्याचे हवाई दल सोव्हिएत-उत्पत्तीची आणि पाश्चात्त्य विमाने यांचे मिश्र ताफे आहे, ज्यामुळे प्रशिक्षण, लॉजिस्टिक्स आणि टिकवून ठेवणे यात गुंतागुंत निर्माण होते. Gripen खरेदी हे प्रश्न एका रात्रीत दूर करणार नाही, पण ते भविष्यातील दलाचा एक भाग अशा प्लॅटफॉर्मवर उभा करेल ज्याला विशेषतः टिकाव, देखभाल-सुलभता आणि पाश्चात्त्य भागीदारांसोबत आंतरसुसंगततेसाठी महत्त्व दिले जाते.

वित्तपुरवठ्याची रचना देखील महत्त्वाची आहे. स्रोत मजकुरानुसार, युक्रेन व्यापक €90 अब्ज युरोपियन युनियन कर्ज पॅकेजमधून या विमानांसाठी €2.5 अब्ज वापरण्याची योजना आखत आहे, आणि Gripen E साठी करार काही महिन्यांत स्वाक्षरी होऊ शकतो. त्यामुळे ही घोषणा केवळ हेतूच्या प्रतीकात्मक विधानापेक्षा अधिक वजनदार ठरते. निधी निश्चित केला गेला आहे, आणि खरेदीचा मार्ग सक्रियपणे आकार घेत आहे असे दिसते.

स्वीडनची भूमिका धोरणात्मकही आणि औद्योगिकही आहे

स्वीडनसाठी या व्यवस्थेला स्पष्ट भू-राजकीय आणि औद्योगिक महत्त्व आहे. रशियाच्या आक्रमणानंतर स्टॉकहोम हे युक्रेनच्या सर्वात मोठ्या लष्करी आणि नागरी मदतदारांपैकी एक राहिले आहे, आणि Gripen योजना ती मदत उच्च-मूल्याच्या हवाई शक्तीपर्यंत वाढवते. जुनी विमाने लवकर दान केल्याने स्वीडनला तातडीची उपयुक्तता देता येते, तसेच अधिक खोल दीर्घकालीन संरक्षण संबंधही निश्चित करता येतो.

हा करार Saab साठीही फायदेशीर ठरतो. स्रोत मजकुरात म्हटले आहे की घोषणेनंतर कंपनीचे शेअर्स वाढले, आणि CEO Micael Johansson यांनी याला Gripen च्या गतीत भर घालणारा मोठा दिवस म्हटले. ही प्रतिक्रिया आश्चर्यकारक नाही. लढाऊ वापर आणि नवीन ऑपरेटर देशांमध्ये विस्तार, हे दोन्ही विमानाची बाजारातील स्थिती मजबूत करतात. जर Gripen युक्रेनसाठी प्रत्यक्ष कार्यरत उडू लागले, तर भविष्यातील निर्यात स्पर्धांमध्ये त्याची प्रतिमा आणखी सुधारू शकते.

याशिवाय, युरोपीय संरक्षण-औद्योगिक बाजूही आहे. EU-समर्थित यंत्रणांद्वारे अंशतः वित्तपुरवठा केलेली युरोपीय लढाऊ विमाने युक्रेनला देणे हे या कल्पनेला बळ देते की युरोप आपली औद्योगिक पायाभूत रचना वापरून मोठ्या संरक्षण क्षमतांना सुसज्ज आणि टिकवू शकतो, जरी तो व्यापक ट्रान्सअटलांटिक संरचनांच्या चौकटीत कार्य करत असला तरी.

युद्धभूमीवर परिणाम करणारा खरेदीचा संकेत

निकटकालीन लष्करी परिणाम वेळापत्रक, प्रशिक्षण आणि दान केलेली C/D विमाने किती लवकर एकत्रित करता येतील यावर अवलंबून असेल. लढाऊ विमाने plug-and-play प्रणाली नसतात. वैमानिक, देखभाल कर्मचारी, तळाची मांडणी आणि शस्त्रसामग्री पुरवठा साखळ्या हे सर्व महत्त्वाचे घटक आहेत. पण या योजनेची दुहेरी-टप्प्यांची रचना योग्य आहे. ती दीर्घकालीन खरेदीला जणू ती तातडीच्या युद्ध गरजा सोडवेल अशा प्रकारे सादर करत नाही, आणि तरीही युक्रेनला अधिक शाश्वत भविष्यातील दलाकडे जाण्याचा मार्ग देते.

या योजनेचा व्यापही वाढू शकतो. झेलेन्स्की म्हणाले की युक्रेन अखेरीस मूळ हेतूपत्रात नमूद केलेली सर्व 150 विमाने खरेदी करण्याची योजना आखत आहे. ही एक महत्त्वाकांक्षा आहे, पूर्ण झालेली ऑर्डर नाही, पण त्यावरून Gripen आता युक्रेनच्या युद्धकाळीन आणि युद्धोत्तर हवाईशक्ती नियोजनाचा एक केंद्रीय आधार मानला जात आहे हे दिसते.

व्यावहारिक पातळीवर, ही घोषणा दाखवते की लष्करी खरेदी आता वाढत्या प्रमाणात स्तरित वेळापत्रकांनुसार आखली जात आहे. युक्रेनला लवकर योगदान देऊ शकणारी विमाने हवी आहेत, पण टिकाऊ ताफ्याची रचनाही हवी आहे. स्वीडनचे दान आणि नंतरच्या मॉडेलच्या विक्रीचे संयोजन हे दोन्ही प्रश्न एकाच वेळी सोडवण्याचा प्रयत्न करते.

जर वेळापत्रक कायम राहिले, तर Gripen करार हा केवळ खरेदीचा जाहीरनामा म्हणून नव्हे, तर एका संक्रमण आराखड्याप्रमाणे लक्षात राहील: हवाई धोक्याखाली टिकून राहण्यापासून अधिक सुसंगत पाश्चात्त्य लढाऊ दलाकडे, जे दीर्घ युद्ध आणि त्यानंतर येणाऱ्या कोणत्याही सुरक्षा व्यवस्थेसाठी उभे राहू शकेल.

हा लेख Defense News च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.