ग्वांगझोऊमध्ये दुसरी चिनी पाणबुडी ड्रोन मदरशिप दिसली

मानवरहित पाण्याखालील वाहने किंवा UUVs तैनात करणे, परत आणणे आणि त्यांना सहाय्य देण्यासाठी खास तयार करण्यात आलेल्या दुसऱ्या जहाजाचे बांधकाम चीनमध्ये जवळपास पूर्ण झालेले दिसते. ग्वांगझोऊमधून नुकत्याच प्रसारित झालेल्या छायाचित्रांमध्ये, शांघायमध्ये बांधकामाधीन असल्याचे यापूर्वी ओळखले गेलेल्या मोठ्या जहाजासारखी रचना असलेले, मात्र अधिक लहान आकाराचे जहाज दिसते.

उपलब्ध वृत्तांकनात चिनी अधिकाऱ्यांनी या दोन्ही जहाजांचे अधिकृत वर्णन केलेले नाही. त्यामुळे त्यांची अचूक भूमिका आणि क्षमता अद्याप निश्चित झालेली नाही. तरीही, त्यांच्यातील समान वैशिष्ट्यांवरून ती पाण्याखालील ड्रोनसाठी मदरशिप म्हणून काम करण्यासाठी तयार केली जात असल्याचे ठोस संकेत मिळतात: UUVs वाहून नेणे, त्यांना पाण्यात सोडणे, परत आणणे आणि किनाऱ्यापासून दूर त्यांचे संचालन सुरू ठेवणे अशी कामे करणारी जहाजे.

परिचित रचनेचे दुसरे जहाज

पहिल्या जहाजाने महिनाभरापेक्षा कमी काळापूर्वी लक्ष वेधून घेतले होते. त्या वेळी ते शांघायमधील चांगशिंग बेटावरील Hudong-Zhonghua Shipyard येथे बांधकामाधीन होते. त्याची रचना अत्यंत असामान्य होती आणि स्टर्न गॅरेज दरवाजा व वेल डेकच्या माध्यमातून पाण्याखालील वाहने हाताळण्यासाठी ती योग्य असल्याचे दिसत होते. मोठे पायलन पाण्यातून जहाजावरील वेगवेगळ्या स्तरांवर वाहने हलवण्याचे संभाव्य साधन म्हणून पाहिले गेले.

वृत्तानुसार, ग्वांगझोऊमधील जहाजाचा एकूण आकार जवळपास समान आहे. मात्र ते शांघायमधील जहाजापेक्षा सुमारे एक-तृतीयांश लहान असल्याचा अंदाज आहे. नव्या जहाजातील उचलण्याच्या संरचनांची मांडणीही वेगळी आहे. त्यात सहा लिफ्ट टॉवर असल्याचे दिसते, तर मोठ्या जहाजात सहा मोठे आणि सहा लहान टॉवर आहेत.

इतर डिझाइन वैशिष्ट्येही समान आहेत. दोन्ही जहाजांमध्ये पुढील अधिरचनेमागे फ्लाइट डेक आणि हँगर, तसेच साधारण समान ठिकाणी धुराडे असल्याचे दिसते. हा संयोग महत्त्वाचा आहे, कारण ही रचना एखादा एकाकी प्रयोग किंवा एकदाच वापरले जाणारे सहाय्यक जहाज नसल्याचे सूचित करते. उलट, मानवरहित सागरी प्रणालीभोवती उभारल्या जाणाऱ्या सहाय्यक जहाजांच्या वर्गाची ही सुरुवातीची रूपरेषा असू शकते.

UUV मदरशिप महत्त्वाची का ठरू शकते

पाण्याखालील ड्रोन अशी कामगिरी करू शकतात जी मानवयुक्त पाणबुड्या आणि पृष्ठभागावरील जहाजांसाठी कठीण, धोकादायक किंवा खर्चिक असते. त्यांच्या रचनेनुसार त्यांचा वापर गुप्तहेरगिरी, समुद्रतळाचा नकाशा तयार करणे, सुरुंगांशी संबंधित कामे, संप्रेषण सहाय्य किंवा दीर्घकाळ गस्तीसाठी केला जाऊ शकतो. समर्पित मदरशिप अशा प्रणालींना दूरच्या जलक्षेत्रात नेणे आणि तेथे पोहोचल्यानंतरही त्यांना कार्यरत ठेवणे या मूलभूत कार्यात्मक मर्यादेवर उपाय देऊ शकते.

प्रत्येक UUV ला मातृबंदराजवळच कार्य करावे लागण्याऐवजी, सहाय्यक जहाज अनेक वाहने पुढील क्षेत्रात नेऊ शकते, कार्यक्षेत्रात त्यांना सोडू शकते, मोहिमेनंतर परत आणू शकते आणि देखभाल किंवा इतर सहाय्यक सेवा देऊ शकते. अहवालात नमूद केलेली वेल-डेक आणि उचलण्याची रचना काही अतिशय मोठ्या UUVs पासून मोठ्या संख्येतील लहान प्रणालींपर्यंत विविध आकारांच्या वाहनांसाठी विशेषतः उपयुक्त ठरू शकते.

या संकल्पनेत नौदल मोहिमांकडे अधिक वितरित पद्धतीने पाहण्याचे संकेतही आहेत. मानवरहित पाण्याखालील प्रणालींसोबत काम करणारे जहाज, तितक्याच संख्येने मानवयुक्त पाणबुड्या न पाठवता एखाद्या प्रदेशात उपलब्ध सेन्सर आणि प्लॅटफॉर्मची संख्या वाढवू शकते. याचे महत्त्व केवळ सहाय्यक जहाजात नसून जहाज, वाहने, प्रक्षेपण-वसुली उपकरणे आणि त्या वाहनांना निर्देश देण्यासाठी किंवा त्यांच्याकडून माहिती मिळवण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या नेटवर्कच्या एकत्रित व्यवस्थेत आहे.

सुरुवातीचे संकेत, ताफ्याची पुष्टी नाही

जवळपास पूर्ण झालेली दोन जहाजे हा उल्लेखनीय विकास आहे. मात्र, केवळ त्यावरून चीनकडे परिपक्व UUV-मदरशिप ताफा आहे असे सिद्ध होत नाही. जहाजांच्या दिसणाऱ्या भूमिका त्यांच्या रचनेवर आधारित आकलन असल्याचे वृत्तांकनात नमूद केले आहे. त्यांची अंतिम उपकरणे, ते कोणत्या प्रकारचे ड्रोन वाहून नेतील आणि त्यांचे भावी संचालक कोण असतील, हे स्रोत सामग्रीत निश्चित झालेले नाही.

तरीही, संबंधित रचनेचे दुसरे जहाज दिसणे महत्त्वाचे आहे. एक असामान्य जहाज चाचणी मंच असू शकते. दुसरे जहाज, विशेषतः मध्यवर्ती वैशिष्ट्ये कायम ठेवून आकार आणि टॉवरची मांडणी बदलणारे, ही संकल्पना एकापेक्षा अधिक जहाजांवर किंवा कार्यात्मक वापराच्या प्रकारांमध्ये तपासली जात असल्याचे सूचित करू शकते.

यामागील व्यापक संदर्भ म्हणजे मानवरहित पाण्याखालील प्रणालींमध्ये चीनची स्पष्ट गुंतवणूक. UUVs प्रक्षेपित, परत आणू आणि त्यांना सहाय्य करू शकणाऱ्या सहाय्यक जहाजांचा वाढता ताफा सामरिक आणि संभाव्यतः धोरणात्मक महत्त्वाचा ठरू शकतो, विशेषतः ही वाहने दीर्घकाळ गस्त घालू शकत असतील तर, असे अहवालात नमूद आहे. 2025 मध्ये बीजिंग येथे झालेल्या लष्करी प्रदर्शनादरम्यान चीनचे HSU100 मानवरहित पाण्याखालील ड्रोन सार्वजनिकपणे दिसल्याचाही अहवालात उल्लेख आहे.

पुढे काय पाहावे

पुढील संकेत प्रक्षेपण, उपकरणे बसवणे आणि समुद्री चाचण्यांमधून मिळण्याची शक्यता आहे. उच्च-रिझोल्यूशन प्रतिमांमधून स्टर्नवरील सुविधा कशा मांडल्या आहेत, जहाजांवर क्रेन किंवा अतिरिक्त हाताळणी उपकरणे आहेत का, तसेच फ्लाइट डेक आणि हँगरचा वापर कसा करायचा आहे हे स्पष्ट होऊ शकते. ओळखता येण्याजोग्या UUVs सोबत ही जहाजे कार्यरत आहेत का, याकडेही निरीक्षक लक्ष देतील. त्यामुळे रचनेवर आधारित अंदाज अधिक ठोस पुराव्याकडे जाऊ शकतो.

सध्या, ग्वांगझोऊमधील हे जहाज चीन पाण्याखालील ड्रोनसाठी विशेष नौदल पायाभूत सुविधांवर प्रयोग करत असल्याच्या मताला अधिक बळ देते. रचनेवरून सूचित होणाऱ्या भूमिकांमध्ये ही जहाजे सेवेत दाखल झाली, तर चीनच्या किनाऱ्यांपासून अधिक दूर मानवरहित मोहिमा विस्तारण्यासाठी आणि UUVsना आपल्या सागरी भूमिकेचा अधिक कायमस्वरूपी भाग बनवण्यासाठी People’s Liberation Army Navyला आणखी एक मार्ग मिळू शकतो.

हा लेख twz.comच्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.