एक ऐतिहासिक लढाऊ विमान पुन्हा केंद्रस्थानी
Spitfire च्या पहिल्या उड्डाणाला 90 वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर, Royal Air Force ने या वर्धापनदिनाला आजच्या अग्रभागी विमानांसोबत त्या प्रतिष्ठित दुसऱ्या महायुद्धातील लढाऊ विमानाला जोडून, युनायटेड किंगडमभर formation flights च्या मालिकेद्वारे साजरे केले आहे. दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, हा स्मरणोत्सव शुक्रवारला पूर्ण झालेल्या नऊ टप्प्यांच्या दौऱ्यासह संपला.
वर्धापनदिनाच्या उड्डाणांसाठी वापरलेले विमान मूळ prototype नव्हते, तर K5054 चे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी निळ्या रंगात रंगवलेले दोन आसनी Spitfire होते. ते मूळ prototype 5 मार्च 1936 रोजी उडाले होते. ते मूळ विमान Eastleigh Aerodrome, जे आता Southampton Airport आहे, येथून Capt. Joseph “Mutt” Summers यांनी उडवले. या प्रकाराशी जोडलेल्या कायमस्वरूपी कथांपैकी एका कथेनुसार, पहिल्या sortie नंतर काहीही बदलू नये असे Summers यांनी म्हटले होते, असे लोकप्रियपणे सांगितले जाते; ती ओळ Spitfire च्या लोककथांचा भाग झाली.
त्या दंतकथेतील प्रत्येक तपशील अचूक असो वा नसो, व्यापक ऐतिहासिक निष्कर्षाबद्दल शंका नाही. Spitfire ने Air Ministry ला इतके प्रभावित केले की चाचण्या पूर्ण होण्याआधीच तीन महिन्यांपेक्षा कमी कालावधीत उत्पादन आदेश दिला गेला. अखेरीस 20,000 हून अधिक उत्पादन विमाने तयार झाली, आणि हे विमान दुसऱ्या महायुद्धातील निर्णायक लढाऊ विमानांपैकी एक ठरले.
वर्धापनदिनाच्या उड्डाणांमधून ब्रिटनच्या लष्करी ओळखीत ती कीर्ती आजही किती ठळकपणे प्रतिध्वनित होते हे दिसून येते. Spitfire हे केवळ nostalgia साठी जतन केलेले जुने airframe नाही. ते रचनेची देखणीता, युद्धकाळातील तातडी, आणि air power च्या आधुनिकीकरणासाठी एक संक्षिप्त प्रतीक आहे. त्याला सध्याच्या Royal Air Force प्रकारांसोबत आकाशात आणणे, विमानवाहतुकीची नऊ दशके एका दृश्य विधानात एकवटते.
स्मरणोत्सवात वापरलेल्या विमानाचा स्वतःचाही अनेक थरांचा इतिहास आहे. स्रोत मजकूर त्याला Mk IX, BS410 म्हणून ओळखतो, जे मे 1943 मध्ये कोसळले, नंतर पुन्हा मिळवले गेले आणि 2000 च्या दशकात पुनर्बांधणी करण्यात आली, आणि अखेरीस दोन आसनी विमानात रूपांतरित करण्यात आले. ते आता खाजगी मालकीचे आहे. हा पुनर्संचयित इतिहास महत्त्वाचा आहे, कारण तो दाखवतो की जतन करण्याची पद्धत स्थिर प्रदर्शनापासून सक्रिय, उडणाऱ्या वारशाकडे कशी वळली आहे, जिथे ऐतिहासिक विमाने केवळ संग्रहालयातील फलकांमुळे नव्हे, तर त्यांच्या उपस्थितीमुळेही उडत आणि शिकवत राहतात.
7 एप्रिलपासून, K5054 सारखा दिसणारा Spitfire दौऱ्यादरम्यान विविध आधुनिक विमानांसोबत उडाला. दिलेल्या मजकुरात हे अग्रभागी British विमाने असल्यावर भर दिला आहे, त्यामुळे हा उपक्रम केवळ औपचारिक एकल प्रदर्शनापेक्षा अधिक झाला. तो लष्करी विमानवाहतुकीच्या पिढ्यांमधील भेटींची मालिका बनला: एका युगातील हवाई लढाई घडविण्यास मदत करणारे अंडाकृती पंखांचे लढाऊ विमान आणि दुसऱ्या युगाचे प्रतिनिधित्व करणारे प्रगत प्रकार.
ही तुलना विशेषतः प्रभावी आहे, कारण फरक केवळ वयाचा नाही, तर तांत्रिक तत्त्वज्ञानाचाही आहे. मूळ Spitfire अशा काळात उदयास आले, जेव्हा वेग, चढण्याची क्षमता, maneuverability, आणि airframe refinement हे लढाऊ विमानाच्या उत्कृष्टतेचे मुख्य मापदंड होते. आधुनिक लढाऊ विमाने stealth shaping, sensor fusion, गुंतागुंतीचे networking, काही variants मध्ये vertical किंवा short takeoff capability, आणि 1930 च्या दशकात कल्पनाही करता न येईल असे digital ecosystem जोडतात. त्यांना एकत्र उडताना पाहणे समकक्षता सूचित करत नाही. ते उत्क्रांती अधोरेखित करते.
अशा उपक्रमांना सांस्कृतिक आणि संस्थात्मक मूल्यही असते. सशस्त्र दलांना अनेकदा वर्तमान कर्मचाऱ्यांना ऐतिहासिक सातत्याशी जोडण्यासाठी प्रतीकांवर अवलंबून राहावे लागते. RAF साठी ही भूमिका Spitfire विलक्षण चांगल्या प्रकारे बजावतो. तो केवळ Battle of Britain नव्हे, तर राष्ट्रीय जिद्द, aerospace engineering, आणि औद्योगिक mobilization यांचीही दीर्घ कथा आठवतो. त्याला समकालीन विमानांसोबत ठेवून RAF प्रत्यक्षात असे सांगते की आजची क्षमता एका निर्वातात नाही, तर वारसाच्या साखळीत आहे.
या वर्धापनदिनात स्रोत मजकुरात दडलेला आणखी एक स्मरणीय मुद्दा आहे: Royal Air Force ने आपला शेवटचा operational Spitfire sortie 1954 पर्यंत, Malaya मध्ये, उडवला नव्हता. ही दीर्घ सेवा-जीवनावधी विमानाला केवळ युद्धकालीन अवशेष मानण्याच्या प्रवृत्तीला गुंतागुंतीचे बनवतो. Spitfire operational सेवेतून बाहेर पडण्यापूर्वी लष्करी विमानवाहतुकीच्या अनेक टप्प्यांतून टिकून राहिला.
स्मरणार्थ उड्डाणे force structure, procurement, किंवा doctrine बदलत नाहीत. पण ती तरीही महत्त्वाची ठरू शकतात. ती सैद्धांतिक वारसा दृश्य, श्राव्य, आणि तात्काळ अशा गोष्टीत रूपांतरित करतात. Spitfire ला यंत्रापेक्षा silhouette म्हणून ओळखणाऱ्या जनतेसाठी, आधुनिक RAF विमानांसोबत formation इतिहास पुन्हा वाचनीय करतात. आणि सेवेसाठी, ही उड्डाणे एक शिस्तबद्ध आठवण करून देतात की आजची तंत्रज्ञान, कालच्या प्रमाणेच, अखेरीस केवळ कामगिरीवर नव्हे तर ते कशाचे प्रतिनिधित्व करू लागते यावरही मोजले जाईल.
केवळ nostalgia flight नाही
नऊ टप्प्यांचा वर्धापनदिन दौरा prototype K5054 च्या जागी उभ्या राहणाऱ्या एका विमानाभोवती उभारला गेला, पण संदेश स्मरणापुरता मर्यादित नव्हता. Spitfire ला सक्रिय RAF विमानांसोबत जोडून, या कार्यक्रमाने ब्रिटनमधील सर्वात ओळखल्या जाणाऱ्या युद्धकाळातील लढाऊ विमानाला सेवेच्या आजच्या ओळखीशी आणि भविष्यमुखी air power शी जोडले.
हा लेख twz.com च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on twz.com