तरुणांमधील आचारसमस्या मेंदूतील व्यापक संरचनात्मक फरकांशी जोडल्या गेल्या

एक मोठा आंतरराष्ट्रीय डेटासेट आचारसमस्या वैज्ञानिक कशा प्रकारे पाहतात हे नव्याने मांडतो

मुलांमध्ये आणि किशोरवयीनांमध्ये आचारसमस्या दीर्घकाळ निदानाच्या चौकटीतून अभ्यासल्या गेल्या आहेत. एखादा तरुण conduct disorder सारख्या विकाराचे निकष पूर्ण करतो किंवा करत नाही. पण एका मोठ्या नवीन आंतरराष्ट्रीय अभ्यासातून सूचित होते की हा दृष्टिकोन चित्राचा काही भाग चुकवू शकतो. १४,००० हून अधिक मुले आणि किशोरवयीनांच्या मेंदूच्या डेटावर आधारित, संशोधकांना आढळले की असामाजिक आणि नियमभंग करणारे वर्तन तीव्रतेच्या सलग पट्टीवर मेंदूच्या संरचनेतील लहान पण व्यापक फरकांशी जोडलेले आहे.

बाथ विद्यापीठातील संशोधकांच्या नेतृत्वाखाली आणि ENIGMA Antisocial Behavior Working Group मार्फत केलेल्या या अभ्यासात असे नोंदवले गेले की हे संरचनात्मक फरक फक्त औपचारिक निदान असलेल्या तरुणांपुरते मर्यादित नव्हते. त्याऐवजी, ते आचारसमस्यांच्या संपूर्ण श्रेणीत दिसून आले, ज्यात सौम्य वर्तनात्मक अडचणींचाही समावेश होता. त्यामुळे हे निष्कर्ष केवळ मानसोपचार संशोधनासाठीच नव्हे, तर शाळा, चिकित्सक आणि कुटुंबे लवकर मदतीबद्दल भविष्यात कसा विचार करू शकतात यासाठीही महत्त्वाचे ठरतात.

संशोधकांना काय आढळले

स्रोत अहवालानुसार, आचारसमस्या जितक्या अधिक गंभीर होत गेल्या तितका हा संबंध अधिक मजबूत झाला. संशोधकांनी मेंदूच्या शरीररचनेच्या अनेक पैलूंमध्ये फरक पाहिले: cortical thickness, cortical surface area, आणि मेंदूच्या खोल भागांतील subcortical प्रदेशांचा आकार. सर्वसाधारणपणे, अधिक आचारसमस्या पातळ आणि लहान cortex शी संबंधित होत्या.

हे महत्त्वाचे आहे कारण cortex तर्क, निर्णयप्रक्रिया, संवाद, भावनिक समज आणि सामाजिक वर्तन यांसह उच्च-स्तरीय कार्यांना आधार देतो. अभ्यासात अधोरेखित केलेले subcortical प्रदेशही भावना आणि वर्तनाशी संबंधित प्रक्रियांमध्ये सहभागी असतात. अहवालातील नमुना एका एकाकी मेंदू प्रदेशाकडे न जाता अधिक वितरित जैविक संकेताकडे निर्देश करतो.

या प्रकल्पाचा व्यापही महत्त्वाचा आहे. मानसोपचारातील मेंदू-व्यवहार अभ्यास अनेकदा लहान नमुन्यांपुरते मर्यादित राहिले आहेत, ज्यामुळे टिकाऊ परिणाम आणि सांख्यिकीय आवाज यांमधील फरक ओळखणे कठीण जाते. अनेक cohorts मधील डेटा एकत्र करून ENIGMA सहयोगाला खूप मोठ्या आणि अधिक वैविध्यपूर्ण लोकसंख्येत टिकून राहणारे नमुने शोधता आले. दिलेल्या स्रोत मजकुरावर आधारित परिणाम सूक्ष्म पण व्यापक संरचनात्मक संबंधांचे पुरावे दर्शवतो, एका विशिष्ट भागातील नाट्यमय असामान्यतांचे नव्हे.

सलग पट्टीचा दृष्टिकोन का महत्त्वाचा

अभ्यासातून सर्वात स्पष्ट सूचनांपैकी एक म्हणजे आचारसमस्या कदाचित केवळ आहे किंवा नाही अशा स्थितीपेक्षा परिमाणात्मक पद्धतीने अधिक चांगल्या प्रकारे समजल्या जाऊ शकतात. दुसऱ्या शब्दांत, जीवशास्त्र निदान लेबलपेक्षा तीव्रतेशी जुळताना दिसते. याचा अर्थ असा नाही की मेंदूचे स्कॅन वर्तनसमस्या निदान करू शकतात, आणि स्रोत सामग्री असा दावा करत नाही. पण यावरून असे सूचित होते की अंतर्निहित विकास प्रक्रियांना तरुण औपचारिक विकाराच्या मर्यादेपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच सुरुवात होऊ शकते.

हा फरक भविष्यातील हस्तक्षेप धोरणांना आकार देऊ शकतो. जर सौम्य आणि मध्यम समस्या अधिक गंभीर प्रकरणांशी काही समान व्यापक जैविक वैशिष्ट्ये शेअर करत असतील, तर मदत लवकर सुरू केली आणि वैयक्तिक गरजेनुसार जुळवली तर ती अधिक प्रभावी ठरू शकते, संकट पक्के होईपर्यंत प्रतीक्षा न करता. स्रोतामध्ये वर्णन केल्याप्रमाणे, लेखक हे कार्य जगभरातील तरुणांसाठी अधिक अनुरूप हस्तक्षेपांकडे जाणारे पाऊल मानतात.

हे मानसिक आरोग्यसेवेत असलेला एक सततचा तणावही कमी करण्यात मदत करते. कुटुंबे आणि शिक्षक अनेकदा निदान होण्यापूर्वीच गंभीर वर्तनात्मक आव्हानांना सामोरे जातात, तर संशोधन चौकटी निदान झालेल्या प्रकरणांभोवती रचल्या जाऊ शकतात. एक परिमाणात्मक मॉडेल हा दुवा कमी करते, कारण औपचारिक निकष पूर्ण न झाल्या तरीही अडचणी अर्थपूर्ण असू शकतात हे ते मान्य करते.

अभ्यास काय सांगतो आणि काय सांगत नाही

स्रोत मजकूर सावध अर्थ लावण्यास पाठिंबा देतो. नोंदवलेले मेंदूतील फरक लहान आहेत, जरी ते व्यापक असले तरी. याचा अर्थ निष्कर्ष निर्धारवादी किंवा असामाजिक वर्तनाचे साधे स्पष्टीकरण म्हणून वाचू नयेत. मेंदूची रचना ही खूप मोठ्या विकास चित्राचा फक्त एक भाग आहे, ज्यात पर्यावरण, कुटुंबीय संदर्भ, शिक्षण, प्रतिकूलता आणि सामाजिक अनुभव यांचाही समावेश आहे.

तितकेच महत्त्वाचे म्हणजे, आचारसमस्या आणि मेंदूची रचना यांतील संबंध एकमार्गी कारणसाखळी सिद्ध करत नाही. स्रोत लेख या कार्याला आचारसमस्यांच्या जैविक आणि विकासात्मक मुळांचे आकलन करण्यातील एक प्रगती म्हणून मांडतो, पण पाहिलेल्या मेंदूतील फरकांमुळेच ते वर्तन निर्माण होते असा दावा करत नाही. तरुणांमधील असामाजिक वर्तन यासारख्या सामाजिकदृष्ट्या संवेदनशील विषयासाठी हा फरक महत्त्वाचा आहे.

तरीही हे निष्कर्ष महत्त्वाचे आहेत कारण ते दाखवतात की आचारसमस्या लोकसंख्यास्तरावर मोजता येणाऱ्या neurodevelopmental variation शी जोडल्या आहेत. यामुळे चर्चा नैतिक चौकटींपलीकडे किंवा कठोर वर्तन हे फक्त शिस्त किंवा निवडीचे प्रकरण आहे या साध्या समजुतींपलीकडे नेण्यास मदत होऊ शकते. एक चांगले वैज्ञानिक मॉडेल वैयक्तिक किंवा सामाजिक जबाबदारी नाहीशी करत नाही, पण मदत आणि उपचार निर्णयांची गुणवत्ता सुधारू शकते.

हे संशोधन व्यवहारावर कसा परिणाम करू शकते

जर पुढील कामाने या निष्कर्षांची पुष्टी केली आणि त्यांना अधिक स्पष्ट केले, तर व्यावहारिक मूल्य इमेजिंगमध्ये कमी आणि अधिक चांगल्या risk models आणि intervention design मध्ये अधिक असू शकते. मोठ्या प्रमाणातील अभ्यास संशोधकांना कोणते वर्तन नमुने नंतरच्या परिणामांचे सर्वात मजबूत भाकीत करतात, काही मेंदू वैशिष्ट्ये कायम राहण्याशी किंवा सुधारण्याशी जोडलेली आहेत का, आणि विकासाचा काळ प्रभावी हस्तक्षेपाच्या संधीवर कसा परिणाम करतो हे ओळखण्यास मदत करू शकतात.

चिकित्सकांसाठी उदयोन्मुख संदेश असा आहे की आचारसमस्या अरुंद, फक्त-विकार अशा घटनेऐवजी व्यापक developmental variation दर्शवू शकतात. शिक्षक आणि धोरणकर्त्यांसाठी, निष्कर्ष संकटाचा टप्पा येईपर्यंत थांबण्याऐवजी लवकर, प्रमाणबद्ध प्रतिसाद देण्याच्या बाजूने आहेत. आणि neurosciene साठी, हा अभ्यास मानसिक आणि वर्तनात्मक परिस्थितींच्या अधिक network-based दृष्टिकोनाला बळ देतो, जिथे मेंदूभर पसरलेल्या अनेक लहान फरकांना एका मोठ्या lesion किंवा deficit पेक्षा अधिक महत्त्व असू शकते.

हा अभ्यास झटपट उपाय देत नाही, आणि गुंतागुंतीच्या वर्तनाला शरीररचनेपुरते मर्यादितही करत नाही. पण तो अधिक मजबूत पुरावा देतो की तरुणांमधील आचारसमस्या मेंदूभरातील व्यापक संरचनात्मक फरकांशी संबंधित आहेत, आणि हा संबंध औपचारिक निदान झालेल्या प्रकरणांपलीकडेही पोहोचतो. कलंक आणि अतिसुलभीकरण दोन्ही सामान्य धोके असलेल्या क्षेत्रात, ही एक अर्थपूर्ण प्रगती आहे.

हा लेख Medical Xpress च्या वृत्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.