उपचारास कठीण असलेल्या नैराश्यासाठी प्रतिकारशक्ती-लक्षित उपचाराची शक्यता सूचित करणारी पायलट चाचणी

जळजळ आता नैराश्याच्या चर्चेच्या केंद्राजवळ येत आहे

ब्रिस्टल विद्यापीठातील संशोधकांच्या नेतृत्वाखालील एका पायलट क्लिनिकल चाचणीत मानसोपचारशास्त्रातील दीर्घकालीन प्रश्नाला नवे पुरावे मिळत आहेत: नैराश्याचे काही प्रकार केवळ मेंदूतील रसायनांतील बदलांमुळेच नव्हे, तर प्रतिकारशक्तीच्या क्रियेमुळेही चालवले जात आहेत का. JAMA Psychiatry मध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासात, संशोधकांनी tocilizumab या anti-inflammatory drug चे परीक्षण केले, जी rheumatoid arthritis सारख्या immune disorder साठी आधीपासून वापरली जाते, अशा लोकांमध्ये ज्यांना moderate-to-severe depression होते आणि जे standard antidepressant treatment ला प्रतिसाद देत नव्हते.

हा अभ्यास लहान होता, त्यात 30 सहभागी होते, आणि लेखकांनी त्याला practice बदलणारा निष्कर्ष म्हणून न मांडता early-stage evidence म्हणून मांडले. तरीही, संकेत लक्षणीय होता. saline placebo च्या तुलनेत tocilizumab ने नैराश्याची लक्षणे कमी करण्यासोबतच fatigue, anxiety, आणि quality of life मध्येही सुधारणा केल्याचे दिसले. पारंपरिक औषधांनी रुग्णांचा मोठा हिस्सा सुधारत नाही अशा क्षेत्रात, असा प्रारंभिक निष्कर्षही लक्ष वेधून घेण्यासाठी पुरेसा आहे.

संशोधकांनी IL-6 का लक्ष्य केले

या चाचणीमागील वैज्ञानिक कारण नैराश्य आणि जळजळ यांना जोडणाऱ्या वाढत्या संशोधनावर आधारित आहे. सध्याची antidepressants serotonin, norepinephrine, आणि dopamine सारख्या neurotransmitters भोवती तयार केली जातात. पण नैराश्य असलेल्या सुमारे एक-तृतीयांश लोकांना या उपचारांचा फायदा होत नाही, आणि संशोधक पारंपरिक मॉडेलपलीकडील biological explanations शोधत आहेत.

सर्वात मजबूत alternative hypotheses पैकी एक inflammatory signaling वर, विशेषतः cytokine interleukin-6 किंवा IL-6 वर, लक्ष केंद्रित करते. टीमने उद्धृत केलेल्या पूर्वीच्या संशोधनानुसार, नैराश्य असलेल्या सुमारे एक-तृतीयांश लोकांच्या रक्तात जळजळीची चिन्हे दिसतात. इतर अभ्यासांनी IL-6 सह inflammatory proteins च्या उच्च पातळ्यांना depressive illness शी जोडले आहे. ब्रिस्टल समूहाने पूर्वीच्या Mendelian randomization कामाकडेही लक्ष वेधले आहे, ज्यात IL-6 pathway रोगाबरोबर फक्त दिसून येण्याऐवजी causative भूमिका बजावू शकतो असे सूचित केले आहे.

हे महत्त्वाचे आहे कारण यामुळे therapeutic target अधिक तीक्ष्ण होते. Tocilizumab IL-6 receptor अवरोधित करून काम करते, म्हणजे संशोधकांना वाढता संशय असलेल्या मार्गांपैकी एकाला ते थेट लक्ष्य करते, जो किमान नैराश्याच्या एका subset मध्ये सहभागी असू शकतो. हा biological model मोठ्या चाचण्यांत टिकला, तर नैराश्याला शेवटी एकच disorder न मानता वेगवेगळ्या underlying mechanisms असलेल्या स्थितींचे कुटुंब म्हणून पाहिले जाऊ शकते.

पायलट चाचणीत काय दिसले

दिलेल्या अहवालानुसार, संशोधकांना आढळले की tocilizumab mood scores पेक्षा अधिक काही करू शकते. सहभागी व्यक्तींमध्ये fatigue आणि anxiety मध्येही सुधारणा दिसली, ही दोन लक्षणे अनेकदा नैराश्याला विशेषतः disabling बनवतात आणि first-line drugs ने नेहमीच कमी होत नाहीत. quality of life देखील वाढली, यावरून सूचित होते की, निष्कर्ष पुष्टी झाले तर, फायदे अरुंद लक्षणमापनापलीकडे जाऊ शकतात.

चाचणीत फक्त 30 लोक असल्यामुळे, हा अभ्यास प्रभाव किती मोठा आहे, तो किती काळ टिकेल, किंवा कोणत्या रुग्णांना सर्वाधिक फायदा होईल हे ठरवू शकत नाही. त्यामुळे हा निष्कर्ष proof-of-concept म्हणून काम करतो: standard therapy मध्ये अपयशी ठरलेल्या लोकांमध्ये एक immune-targeting intervention नैराश्याची लक्षणे कमी करू शकते, अशी शक्यता.

तो proof-of-concept स्वतःमध्ये महत्त्वाचा आहे. मानसोपचारशास्त्राने treatment-resistant depression साठी चांगले पर्याय शोधण्यात वर्षे घालवली आहेत, ज्यात ketamine-based medicines, neuromodulation, आणि psychedelic-assisted approaches समाविष्ट आहेत. Immunotherapyचा दृष्टिकोन हा पूर्णपणे वेगळा मार्ग ठरेल, जो acute brain signaling पेक्षा systemic biology शी अधिक जोडलेला आहे.

निष्कर्ष टिकले तर काय बदलू शकते

मोठ्या अभ्यासांनी पायलट निष्कर्षांची पुष्टी केली, तर सर्वात मोठा बदल patient stratification मध्ये होऊ शकतो. दिलेला source text वारंवार अधोरेखित करतो की सर्व नैराश्य inflammatory दिसत नाही. याचा अर्थ भविष्यातील उपचार अशा उपसमूहाची ओळख पटवण्यावर अवलंबून असू शकतो ज्यांची लक्षणे overactive immune system शी जोडलेली आहेत. प्रत्यक्षात, यामुळे blood-based biomarkers आणि इतर inflammation measures मानसोपचार सेवेत अधिक मध्यवर्ती भूमिका घेऊ शकतात.

हे डॉक्टर आणि रुग्ण दोघांसाठीही एक conceptual shift असेल. नैराश्य अजूनही अनेकदा brain-only disorder म्हणूनच चर्चेत येते, तरी emerging evidence सूचित करते की काही लोकांमध्ये संबंधित biology संपूर्ण शरीरभर पसरलेली असू शकते. एक immune signature मानसिक किंवा सामाजिक स्पष्टीकरणांची जागा घेणार नाही, पण काही रुग्ण serotonin-focused drugs ला कमी प्रतिसाद का देतात आणि काहींमध्ये तीव्र fatigue व व्यापक शारीरिक लक्षणे का दिसतात हे समजावून सांगू शकते.

• या चाचणीत नवीन प्रयोगात्मक संयुगाऐवजी आधीपासून अस्तित्वात असलेले anti-inflammatory medicine तपासले गेले.
• सहभागींना standard antidepressants ला प्रतिसाद न देणारे moderate-to-severe depression होते.
• अभ्यासात depression, anxiety, fatigue, आणि quality of life मध्ये संभाव्य सुधारणा नोंदवल्या गेल्या.
• लहान नमुना असल्यामुळे हे निष्कर्ष प्राथमिक मानले पाहिजेत.

निकटकालीन निष्कर्ष

ही चाचणी असे दाखवत नाही की tocilizumab नियमित नैराश्य उपचार म्हणून तयार आहे. मात्र, ती दाखवते की inflammation hypothesis ला विश्वसनीय clinical support मिळत राहिला आहे आणि IL-6 pathway ला गौण म्हणून नाकारणे दिवसेंदिवस कठीण होत आहे. उपचारास कठीण असलेल्या नैराश्याच्या रुग्णांसाठी, पायलट स्तरावरही ही महत्त्वाची बातमी आहे. याचा अर्थ पुढील मोठी प्रगती विद्यमान antidepressant logic मध्ये फेरबदल करून नव्हे, तर रुग्णाला असलेल्या नैराश्याचा कोणता biological subtype आहे हे ओळखून त्यानुसार उपचार जुळवून येऊ शकते.

हा लेख Medical Xpress च्या बातम्यांवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.