टेक्सासमध्ये screwworm परतल्याने अमेरिका sterilized flies कडे वळली

सहा दशकांनंतर पशुधनासाठीचा धोका परत आला

New World screwworm 60 वर्षांनंतर अमेरिकेत परत आला आहे, कारण US Department of Agriculture ने दक्षिण टेक्सासमधील एका वासरात हा pest आढळल्याची पुष्टी केली. हे गंभीर आहे, कारण screwworm हा केवळ agricultural nuisance नाही. हा एक flesh-eating parasitic fly आहे, ज्याचे larvae उष्णरक्ती प्राण्यांच्या जिवंत ऊतींवर उपजीविका करतात.

1966 मध्ये तो अमेरिकेतून निर्मूलित केला गेला होता आणि 2006 पर्यंत Panama इतका दक्षिणेकडे ढकलला गेला होता, म्हणूनच त्याचे पुनरागमन धोकादायक आहे. दिलेल्या source नुसार, Mexico मध्ये त्याचा पुन्हा उदय झाल्यामुळे तो अमेरिकेत परत येण्याची शक्यता वाढली होती, आणि modeling ने सूचित केले होते की तो summer 2025 पर्यंत येऊ शकतो. तो अंदाजापेक्षा उशिरा आला, पण आला.

प्रतिसाद जुना, लक्ष्यित आणि जैविकदृष्ट्या elegant आहे

मोठा outbreak टाळण्यासाठी अधिकारी पूर्वी यशस्वी ठरलेल्या control method कडे वळत आहेत: sterilized male screwworm flies सोडणे. त्यामागचे तर्क खूपच स्पष्ट आहेत. female New World screwworm flies आयुष्यात फक्त एकदाच mating करतात. जर त्यांनी sterile males सोबत mating केले, तर viable offspring निर्माण होत नाहीत, आणि population कोलमडू शकते.

ही “sterile insect technique” अनेक दशकांपासून वापरली जाते. source नुसार, 1950s मध्ये USDA researchers यांनी शोधले की radiation वापरून male screwworms sterilize करता येतात, तेही mating करण्याची क्षमता नष्ट न करता. असे male infected area मध्ये सोडले की ते wild males शी स्पर्धा करतात आणि reproductive cycle बिघडवतात.

पहिल्यांदा ऐकणाऱ्याला हे उलटे वाटू शकते: flies चा मुकाबला flies ने. पण या पद्धतीचा इतिहास मजबूत आहे. source मध्ये Curaçao मधील एका सुरुवातीच्या यशस्वी deployment चा उल्लेख आहे, जिथे pest फक्त सात आठवड्यांत नष्ट झाला, आणि त्याने goat herds वाचवल्या, ज्या तिथे महत्त्वाचा अन्नस्रोत होत्या. हाच इतिहास स्पष्ट करतो की ही technique आजही पसंतीची प्रतिक्रिया का आहे.

Screwworm इतका विध्वंसक का आहे

Screwworm infection तेव्हा सुरू होते जेव्हा female fly उष्णरक्ती प्राण्यांच्या उघड्या जखमांमध्ये किंवा शरीराच्या इतर openings मध्ये अंडी घालते. अंडी फुटल्यानंतर maggots बाहेर पडतात आणि adult flies होण्याआधी जिवंत ऊती खातात. Adult flies चावत नाहीत किंवा मांस खात नाहीत, पण larval stage पशुधन आणि इतर प्राण्यांना प्रचंड नुकसान करू शकते.

20व्या शतकाच्या मध्यात New World screwworms ने दरवर्षी hundreds of thousands cattle मारली होती, विशेषतः American South आणि Southwest मध्ये. हाच इतिहास USDA च्या प्रतिसादामागील urgency स्पष्ट करतो. हा pest पसरू दिला तर गंभीर आर्थिक आणि animal-health नुकसान करू शकतो.

लेखातील veterinary experts sterile insect technique ला पूर्णतः यशस्वी जैविक नियंत्रण यंत्रणेच्या सर्वात स्पष्ट उदाहरणांपैकी एक मानतात. कारण सोपे आहे: chemical treatment ने pest population वारंवार दाबण्याऐवजी, ते reproduction वर थेट घाव घालते.

जुना containment barrier कमजोर झाला

वर्षानुवर्षे Darién Gap, Panama आणि Colombia मधील dense rainforest corridor, containment system चा भाग म्हणून काम करत होता. उत्तर दिशेने हालचाल रोखण्यासाठी sterile flies तिथे सोडल्या जात होत्या. पण source नुसार 2022 मध्ये insects ने तो barrier मोडायला सुरुवात केली.

हा breach महत्त्वाचा आहे, कारण एकेकाळी भौगोलिकदृष्ट्या मर्यादित वाटणारी समस्या पुन्हा का उभी राहिली हे तो स्पष्ट करतो. containment systems ला सातत्याने capacity आणि vigilance लागते, हेही तो दाखवतो. barrier कमजोर झाल्यावर policy आणि production capacity जुळून येण्याआधीच pest स्थापित संरक्षणरेषा ओलांडू शकतो.

आता capacity देखील समस्येचा भाग आहे

सध्याचे आव्हान केवळ strategy चे नाही, तर scale चेही आहे. source सांगते की United States कडे sterile flies तयार करण्याची मर्यादित क्षमता आहे, जरी हा तोच मुख्य tool आहे ज्याचा अधिकारी वापर करू इच्छितात. यामुळे एक व्यावहारिक मर्यादा निर्माण होते: response method सिद्ध आहे, पण त्याची परिणामकारकता threatened areas मध्ये wild population पेक्षा जास्त sterilized insects तयार करून सोडण्यावर अवलंबून आहे.

USDA ने दक्षिण टेक्सासमधील detection site च्या आसपास सुमारे 12-mile zone आधीच बंद केला आहे. त्यामुळे प्रतिसाद वेगाने सुरू असल्याचे स्पष्ट होते, पण समस्या वाढली तर sterile-fly production तिच्या गतीशी जुळवून घेऊ शकेल का, हा मोठा प्रश्न आहे.

Screwworm चे पुनरागमन हे आठवण करून देते की pest-control breakthroughs कायमस्वरूपी विजय नसतात. त्या अशा systems असतात ज्यांचे देखभाल करणे आवश्यक असते. येथे, कीटकाविरुद्धची science चांगलीच सिद्ध आहे. तातडीची कसोटी म्हणजे त्या science मागील infrastructure इतकी मजबूत आहे का की एकदा निर्मूलित झालेला धोका अमेरिकेत पुन्हा पाय रोवू नये.

हा लेख Wired च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.