नजर ठेवण्यावरील संघर्ष पुन्हा काँग्रेसमध्ये परतला
अमेरिकेच्या हाऊस नेतृत्वाने Foreign Intelligence Surveillance Act मधील सेक्शन 702 पुन्हा अधिकृत करण्यासाठी एक चर्चेतून ठरलेला विधेयक मसुदा प्रसिद्ध केला आहे. ही नजर ठेवण्याची सत्ता सरकारला परदेशी गुप्त माहिती गोळा करण्याची परवानगी देते, पण अमेरिकन नागरिकांचे संवादही या प्रक्रियेत पकडले जाऊ शकतात म्हणून ती दीर्घकाळापासून चिंतेचा विषय राहिली आहे. नवीन प्रस्ताव हा कार्यक्रम आणखी तीन वर्षांसाठी वाढवेल.
कायदेकर्त्यांसाठीची राजकीय अडचण परिचित आहे. सेक्शन 702 ही वॉशिंग्टनमधील सर्वात महत्त्वाच्या गुप्तचर साधनांपैकी एक आहे, पण ती अनेक अशा घटनांशी जोडली गेली आहे जिथे संघीय एजंटांनी अमेरिकन नागरिकांशी संबंधित माहिती शोधली, ज्यात आंदोलक, पत्रकार, देणगीदार आणि काँग्रेस सदस्य यांचा समावेश होता. त्या तणावामुळे प्रत्येक नूतनीकरणाची लढाई गुप्तचर संकलन आणि देशांतर्गत नागरी स्वातंत्र्य यांच्यातील सीमा कुठे आखायची यावरील संघर्ष बनली आहे.
नवीन विधेयक काय बदलते, आणि काय बदलत नाही
दिलेल्या स्रोत मजकुरानुसार, नव्या हाऊस करारात वाढत्या आक्षेपांना उत्तर देण्यासाठी तयार केलेल्या काही देखरेखीच्या तरतुदी जोडल्या आहेत. एक उदाहरण म्हणजे, अमेरिकन ओळखचिन्ह वापरून सेक्शन 702 डेटावर चालवलेल्या प्रत्येक शोधासाठी FBI ने दरमहा लेखी कारणमीमांसा Office of the Director of National Intelligence मधील वकिलांना पाठवावी लागेल.
कागदावर पाहता हे नियंत्रण अधिक कडक करण्यासारखे वाटते. प्रत्यक्षात, स्रोत मजकुराचा युक्तिवाद आहे की या सुधारणा बहुतांश प्रमाणात वरवरच्या आहेत, कारण त्या आधीपासून वेगवेगळ्या स्वरूपात अस्तित्वात असलेल्या देखरेखीच्या कार्यांची पुनरावृत्ती करतात आणि FBI ची अमेरिकन नागरिकांच्या संवादांची वॉरंटशिवाय चौकशी करण्याची मूलभूत सत्ता बदलत नाहीत.
हा फरक महत्त्वाचा आहे. नवीन उपाय प्रक्रियात्मक बाबी, अहवाल देणे आणि आढावा वाढवू शकतो, पण टीकाकारांनी वर्षानुवर्षे लक्ष्य केलेली मूळ कायदेशीर ताकद तो काढून घेत नाही. गेल्या वर्षी एका संघीय न्यायालयाने अशा वॉरंटशिवाय शोधाला असंवैधानिक ठरवले होते, तरीही प्रस्तावित तडजोड त्या मुख्य क्षमतेला कायम ठेवते.
सेक्शन 702 चे समर्थन करणे अधिक कठीण का होत आहे
सेक्शन 702 च्या नूतनीकरणाच्या लढाया पूर्वी मुख्यतः वर्गीकृत माहितीपत्रके आणि गुप्तचर समुदायावरील विश्वास यांवर अवलंबून असायच्या. आता ते खूपच कठीण झाले आहे. संवेदनशील देशांतर्गत लक्ष्यांविषयीच्या मागील शोधांवरील सार्वजनिक अहवालांमुळे आणि विद्यमान सुरक्षा उपाय कमकुवत केले जाऊ शकतात किंवा बाजूला काढले जाऊ शकतात या व्यापक भीतीमुळे ही सत्ता राजकीयदृष्ट्या अस्थिर बनली आहे.
स्रोत मजकूरानुसार, पूर्वीच्या FBI गैरवापरांना आळा घालण्यासाठी उपयुक्त ठरलेल्या देखरेख यंत्रणा सध्याच्या प्रशासनाखाली बरखास्त करण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे, काँग्रेसकडून एक शक्तिशाली नजर ठेवण्याचा कार्यक्रम पुन्हा अधिकृत करण्याची मागणी केली जात आहे, पण ती ज्या संरक्षक भिंतींवर अवलंबून आहे त्या एकतर सांगितल्याइतक्या मजबूत नाहीत किंवा आता अर्थपूर्ण रीतीने कार्यरत नाहीत, अशी चिंता वाढली आहे.
वेळेनेही तपासणी अधिक तीव्र केली आहे. स्रोत मजकूर New York Times च्या अहवालाचा उल्लेख करतो, ज्यात म्हटले आहे की मार्चमध्ये FBI एजंटांनी संचालकाच्या मैत्रिणीवर फेब्रुवारीत आलेल्या लेखानंतर पत्रकार Elizabeth Williamson विषयी साहित्य शोधण्यासाठी संघीय डेटाबेस तपासले. कोणते डेटाबेस तपासले गेले किंवा सेक्शन 702 ची माहिती वापरली गेली का, हे ब्युरोने सांगितले नाही; पण राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील शोध समोर आल्यावर सार्वजनिक विश्वास किती सहज कोसळू शकतो, हे या घटनेने दाखवून दिल्यामुळे चर्चेला तातडी मिळाली.
राजकीय अपयशातून घडलेले विधेयक
हाऊस स्पीकर Mike Johnson यांचा 18 महिन्यांचा स्वच्छ विस्तार मिळवण्याचा आधीचा प्रयत्न अपयशी ठरल्यानंतर ही तडजोड पुढे आली. त्या अडथळ्यामुळे रिपब्लिकन नेतृत्व पुन्हा वाटाघाटींना बसले आणि सध्याचा पॅकेज तयार झाला, ज्यात विस्तारासोबत संशयवाद्यांना आश्वस्त करणाऱ्या तरतुदी आहेत.
या कराराची रचना राजकीय कोंडी दाखवते. सेक्शन 702 चे समर्थक सातत्य हवे आहे असे म्हणतात आणि गुप्तचर संस्थांना व्यत्यय न येता काम करता यावे यासाठी ही सत्ता आवश्यक असल्याचा युक्तिवाद करतात. विरोधक वॉरंटची अट किंवा अमेरिकन नागरिकांचे संवाद शोधण्याआधी अधिक कडक कायदेशीर अडथळा मागतात. चर्चेतून तयार झालेला हा विधेयक अधिक कागदपत्रे, अधिक दस्तावेजीकरण आणि अधिक देखरेखीची भाषा देऊन दोन्ही बाजूंमध्ये पूल बांधण्याचा प्रयत्न करतो, पण टीकाकारांना सर्वाधिक हवे असलेला ठोस बदल तो करत नाही.
यामुळे मते जमवायला मदत होऊ शकते, पण नागरी स्वातंत्र्य समर्थक आणि असा विश्वास ठेवणारे कायदेकर्ते की काँग्रेस सुधारणा भाषा वापरून स्थितीशून्य निगराणी शक्तीला झाकून टाकत आहे, त्यांच्याकडून नवी टीकाही निश्चित होईल.
मोठा धोरणात्मक प्रश्न
सेक्शन 702 भोवतीचा वाद केवळ एका डेटाबेस शोध प्रक्रियेबद्दल नाही. अमेरिकन नागरिकांचे संवाद गुंतले असताना, वॉरंटऐवजी देखरेख पुरेशी आहे का, हा खरा प्रश्न आहे. हाऊसचा प्रस्ताव त्याचे उत्तर होय असे देतो असे दिसते. पण अनेक वर्षांच्या गैरवापराच्या तक्रारी आणि वॉरंटशिवाय शोधांच्या घटनात्मकतेला थेट आव्हान देणाऱ्या न्यायालयीन निर्णयानंतर, हे उत्तर अधिकाधिक असमर्थनीय होत असल्याचे टीकाकारांचे म्हणणे आहे.
म्हणूनच येणारी लढाई सेक्शन 702 असावा की नाही यापेक्षा, अमेरिकन व्यक्तींचे संवाद दृष्टीपथात आले की तो कसा वापरता येईल हे बदलण्यासाठी कायदेकर्ते तयार आहेत का, याभोवती अधिक केंद्रित असेल. नव्या विधेयकाने नेतृत्व देऊ शकणारी सर्वोत्तम तडजोड जर दिली असेल, तर वॉशिंग्टनमधील वाद आता कडेकडेच्या सुधारणांबद्दल नाही. तो प्रक्रियात्मक दुरुस्त्या कठीण घटनात्मक निवड टाळण्यासाठी वापरल्या जात आहेत का, याबद्दल आहे.
हे महत्त्वाचे का आहे
सेक्शन 702 ही गुप्तचर, पोलिसी कारवाई आणि नागरी हक्क यांच्या संगमावर उभी आहे. FBI च्या मूळ वॉरंटशिवाय शोध घेण्याच्या अधिकारात बदल न करता त्याला पुन्हा अधिकृत करणे हे सूचित करेल की काँग्रेस अजूनही संरचनात्मक मर्यादेपेक्षा अतिरिक्त देखरेखीला प्राधान्य देते. अलीकडील न्यायालयीन निर्णय आणि स्रोतामध्ये वर्णन केलेल्या राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील शोधांच्या इतिहासाचा विचार करता, हा निर्णय या नूतनीकरण चक्रापलीकडेही वादग्रस्त राहण्याची शक्यता आहे.
हा लेख Wired च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on wired.com
