आकार आणि प्रतीकात्मकता यांनी परिभाषित केलेली मोहीम
NASA ची Artemis 2 मोहीम तांत्रिक मैलाचा दगड म्हणून मांडली जात आहे, पण तिचे आकडे हेही स्पष्ट करतात की ही एक राजकीय आणि सांस्कृतिक घटना आहे. ही मोहीम चार अंतराळवीरांच्या पथकाला 10 दिवसांच्या उड्डाणात चंद्राभोवती पाठवणार आहे, ज्यामुळे कमी पृथ्वी कक्षेपलीकडच्या दीर्घ अंतराळात मानवतेची परतफेरी Apollo युगानंतर प्रथमच अधोरेखित होईल.
तो दीर्घ काळचा खंड हा मोहिमेशी जोडलेला सर्वात ठळक आकडा आहे. प्रक्षेपणानंतर Orion चंद्राच्या दिशेने निघेपर्यंत, 1972 मधील Apollo 17 नंतर सुमारे 19,474 दिवस गेलेले असतील. हा कालावधी इतका मोठा आहे की Artemis 2 प्रत्यक्षात काय दर्शवते ते अधोरेखित होते: भूतकाळातील चंद्र अन्वेषणाशी नेहमीची सातत्यपूर्ण पुढची पायरी नव्हे, तर अर्धशतकाहून अधिक काळ अनुपस्थित असलेली क्षमता पुन्हा मिळवण्याचा प्रयत्न.
रॉकेट अजूनही केंद्रस्थानी आहे
आकडे हेही दाखवतात की Artemis अजूनही किती प्रमाणात अतिशय मोठ्या, पारंपरिक प्रक्षेपण हार्डवेअरवर अवलंबून आहे. NASA चे Space Launch System प्रक्षेपणावेळी 8.8 दशलक्ष पाउंड थ्रस्ट निर्माण करेल अशी अपेक्षा आहे, ज्यामुळे स्रोत लेखानुसार ते सध्या कार्यरत असलेले सर्वात शक्तिशाली रॉकेट ठरते. या प्रणालीत एक core stage, चार RS-25 engine आणि दोन solid rocket booster यांचा समावेश आहे, जे बहुतेक thrust पुरवतात.
त्या शक्तीसोबत गुंतागुंतही येते. core stage ला 733,000 गॅलन super-cooled द्रव hydrogen आणि द्रव oxygen लागतो, आणि हा propellant संयोग leakage समस्यांमुळे NASA साठी वारंवार अडचणी निर्माण करत आला आहे. प्रक्षेपणापूर्वीच हा मोहिमेच्या कथानकाचा भाग बनतो: Artemis 2 ही फक्त अंतराळयान कुठे जात आहे याबद्दल नाही, तर NASA इतके कठीण launch campaign अत्यंत शक्तिशाली पण चालवायला नाजूक हार्डवेअर वापरून यशस्वीपणे पूर्ण करू शकेल का, याबद्दलही आहे.
खर्चाचा प्रश्न कधीच पार्श्वभूमीतून जात नाही
Artemis शी जोडलेला सर्वात महत्त्वाचा आकडा तांत्रिक नसून आर्थिक आहे. NASA च्या Office of Inspector General च्या 2023 च्या अहवालात एकाच SLS flight चा खर्च किमान $4.2 billion पर्यंत गेला असल्याचा अंदाज वर्तवला होता. त्या आकड्याने ही रचना टिकाऊ आहे का, विशेषतः व्यावसायिक पर्याय विकसित होत असताना, यावर वर्षानुवर्षे टीका वाढवली आहे.
तरीही Artemis 2 त्या चौकटीतच पुढे जात आहे. सांस्कृतिकदृष्ट्या, यामुळे एक असामान्य द्वैत निर्माण होते. ही मोहीम चंद्र अन्वेषणाकडे परतणे आणि पुन्हा एकदा अंतराळवीरांना चंद्राजवळ नेण्याची मोठी पायरी म्हणून साजरी केली जात आहे, आणि त्याच वेळी सरकारी-नेतृत्वाखालील heavy-lift spaceflight च्या खर्चाचा वारंवार उद्धृत होणारा केस स्टडी म्हणूनही ती उभी आहे.
हे ताणतणाव Artemis 2 केवळ अंतराळ क्षेत्रापलीकडेही का लक्ष वेधते हे स्पष्ट करतात. ही फक्त एक मोहीम नाही. 21व्या शतकात महत्त्वाकांक्षी अन्वेषणाला कसे निधी द्यायचा, कसे बांधायचे, आणि कसे समर्थनीय ठरवायचे यावरची ही एक चर्चा आहे.
प्रतिनिधित्व हा मोहिमेच्या कथानकाचा भाग आहे
पथक स्वतःही या व्यापक सांस्कृतिक चौकटीत भर घालते. स्रोत मजकुरात Victor Glover हे चंद्र मोहिमेत उडणारे पहिले कृष्णवर्णीय अंतराळवीर ठरणार असल्याचे, Christina Koch या पहिल्या महिला असतील, आणि Jeremy Hansen हे ते करणारे पहिले गैर-अमेरिकन व्यक्ती असतील असे अधोरेखित केले आहे. हे टप्पे महत्त्वाचे आहेत, कारण Artemis ला Apollo ची पुनरावृत्ती म्हणून नाही, तर वेगळ्या प्रकारच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय प्रकल्प म्हणून मांडले जात आहे.
त्या अर्थाने, या मोहिमेचे महत्त्व अभियांत्रिकीपुरते मर्यादित नाही. NASA चंद्र अन्वेषणाला प्रतिनिधित्व, आघाडी बांधणी, आणि दीर्घकालीन सहभागाबद्दलच्या आजच्या अपेक्षांशी पुन्हा जोडण्याचा प्रयत्न करत आहे. त्यामुळे तांत्रिक जोखमी कमी होत नाहीत. फक्त प्रतीकात्मक भार असामान्यरीत्या मोठा आहे, एवढेच स्पष्ट होते.
flyby मोहीम तरीही का महत्त्वाची आहे
Artemis 2 चंद्रावर उतरणार नाही, आणि त्यामुळे सामान्य प्रेक्षकांना ती मोहीम मर्यादित वाटू शकते. प्रत्यक्षात, crew असलेला चंद्र flyby ही गंभीर चाचणी आहे. NASA पुढील Artemis उड्डाणात लँडिंग मिशनचा प्रयत्न करण्यापूर्वी हे अंतराळयान, मोहिमेचे संचालन, आणि crew systems दीर्घ अंतराळात पडताळते.
स्रोत लेखाचा “by the numbers” दृष्टिकोन प्रभावी ठरतो, कारण तो काही अमूर्तता दूर करतो. ही 10 दिवसांची मोहीम 5.75 दशलक्ष पाउंड वजनाच्या रॉकेटवर नेली जाईल आणि लाखो पाउंड thrust ने चालवली जाईल, शेकडो हजार गॅलन cryogenic propellant वापरून, प्रचंड खर्चात, 53 वर्षांहून अधिक काळानंतर चंद्राच्या परिसरात crewed return साठी.
हे आकडे Artemis ही योग्य रचना आहे का या दीर्घ चर्चेचे उत्तर देत नाहीत. पण ते दांव स्पष्ट करतात. Artemis 2 ही एकाच वेळी तांत्रिक चाचणी मोहीम आणि NASA च्या व्यापक चंद्र रणनीतीची प्रतिष्ठात्मक परीक्षा आहे.
अंतराळकथा जितकी, तितकीच सांस्कृतिक कथा
म्हणूनच ही मोहीम वैज्ञानिक चर्चेइतकीच सांस्कृतिक चर्चेचाही भाग आहे. इतक्या मोठ्या पातळीवरील अंतराळ अन्वेषण नेहमीच संस्था काय महत्त्व देतात आणि समाज काय निधी द्यायला तयार आहेत याचे प्रतिबिंब बनते. Artemis 2 एका प्रक्षेपणात अनेक मोठे प्रश्न एकत्र आणते: लोकशाही सरकारे अजूनही मोठे अन्वेषण कार्यक्रम टिकवू शकतील का, सार्वजनिक प्रतीकात्मकता आर्थिक तपासणीशी सहअस्तित्व राखू शकेल का, आणि चंद्रावर परतणे हे nostalgic न वाटता भविष्याकडे पाहणारे वाटू शकेल का.
उत्तर केवळ आकडे ठरवणार नाहीत. पण ते ही मोहीम इतकी केंद्रबिंदू का बनली आहे ते स्पष्ट करतात. Artemis 2 लहान नाही, स्वस्त नाही, किंवा सोपी नाही. NASA आपली दीर्घ अंतराळाकडे परतफेरी शक्य तितक्या मोठ्या प्रमाणात करत आहे, आणि मोहिमेशी जोडलेले आकडे त्या निर्णयाचा भार नेमका किती आहे ते दाखवतात.
हा लेख Gizmodo च्या रिपोर्टिंगवर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.
Originally published on gizmodo.com




