एआय वृद्धांची काळजी घेण्यात येत आहे, पण माणसांच्या पर्याय म्हणून नाही

तंत्रज्ञान वृद्धांच्या काळजीत प्रवेश करत आहे, पण मानवी संपर्कच खरी कसोटी आहे

ऑस्ट्रेलियाचा वृद्ध काळजी क्षेत्र एआय, मशीन लर्निंग, रोबोटिक्स, आणि immersive डिजिटल अनुभवांसाठी एक चाचणीभूमी बनत आहे. एका नव्या Guardian अहवालात हा बदल एका मध्यवर्ती तणावातून मांडला आहे: नवीन साधने काळजी अधिक मानवी करू शकतील का, की ती असुरक्षित रहिवाशांना सर्वाधिक आवश्यक असलेल्या मानवी संपर्काची जागा घेतील?

पुरवलेल्या स्रोत मजकुरात दिलेले उत्तर युटोपियन नसून सावध आहे. companionship robots आणले जात आहेत आणि कंटाळा व एकटेपणा कमी करण्यासाठी virtual experiences वापरल्या जात आहेत, पण या लेखातील सर्वात ठोस तज्ज्ञ मत असे सांगते की तंत्रज्ञानाने माणसांना बदलू नये, त्यांना साथ द्यावी.

सोशल रोबोटिक्सच्या आतून आलेला इशारा

या अहवालातील सर्वात लक्षवेधी बाब म्हणजे हा इशारा एखाद्या तंत्रज्ञान-विरोधकाकडून नव्हे, तर एका समर्थकाकडून येतो. क्वीन्सलँडमधील Griffith University येथे सामाजिक रोबोटिक्स प्रयोगशाळा चालवणाऱ्या प्रा. Wendy Moyle म्हणतात, “You’ll never get rid of humans,” आणि पुढे जोडतात, “Well, I don’t think we’ll get rid of humans.”

ती संकोचाची भावना महत्त्वाची आहे. ती दाखवते की सामाजिक रोबोटिक्सवर थेट काम करणारे लोकसुद्धा बदलाचा वेग पाहतात आणि प्रतिस्थापनाचा प्रश्न दुर्लक्षित करता येत नाही हे समजतात. लेखात मांडल्याप्रमाणे, मॉयल यांचे दृष्टीकोन असे तंत्रज्ञान आहे जे लोकांना अधिक काळ घरी राहायला मदत करेल किंवा निवासी घरांतील काळजीवाहूंना रहिवाशांसोबत अधिक अर्थपूर्ण वेळ घालवण्यासाठी मोकळे करेल.

हे चौकट एक स्पष्ट मानक ठरवते. वृद्ध काळजीतील तंत्रज्ञानाने मानवी नातेसंबंधासाठी अधिक जागा निर्माण केली पाहिजे, कमी नाही. त्याने काही ओझी कमी करावीत, जेणेकरून काळजी कर्मचारी सहानुभूती, आश्वासन, परिचय, आणि विश्वास यांवर अवलंबून असलेल्या कामांवर लक्ष केंद्रित करू शकतील.

क्षेत्र आता तंत्रज्ञानाकडे का वळत आहे

स्रोत मजकूर हा बदल दोन कठीण वास्तवांशी जोडतो. ऑस्ट्रेलिया वृद्ध होत चाललेल्या लोकसंख्येला सामोरे जात आहे, आणि कर्मचाऱ्यांच्या कमतरतेमुळे वृद्ध काळजी आधीच ताणाखाली आहे. लेख दीर्घकालीन दुर्लक्ष आणि अत्याचाराच्या समस्यांचाही उल्लेख करतो, ज्यातून स्पष्ट होते की या क्षेत्रातील अडचणी नवीन नाहीत आणि फक्त उपकरणांनी सुटणार नाहीत.

म्हणूनच ही कथा सोप्या techno-solutionism ला विरोध करते. तंत्रज्ञानाला प्रणालीगत समस्यांसाठी “magic bullet” असे वर्णन केले जात नाही. तरीही, जीवन सुधारत असलेल्या नवकल्पना आहेत, असे लेख म्हणतो. मुद्दा असा नाही की एआय आणि रोबोटिक्स अप्रासंगिक आहेत. त्यांचा उपयोग कसा केला जातो आणि त्यांना कोणती भूमिका दिली जाते, यावर त्यांची किंमत अवलंबून आहे.

उदयोन्मुख तंत्रज्ञानात दिसणारा हा ओळखीचा नमुना आहे: स्वीकारणे बहुतेकदा प्रथम रचनात्मक ताणामुळे चालते. वृद्ध काळजीत, त्या ताणात कर्मचारी कमतरता, वाढती मागणी, आणि रहिवाशांमध्ये एकटेपणा, निष्क्रियता, आणि कमी उत्तेजन यांचा सामना करण्याची गरज समाविष्ट आहे. प्रश्न असा आहे की तंत्रज्ञान काळजीच्या पायाभूत सुविधेसारखे वापरले जात आहे का, की काळजीसाठी बजेटचा पर्याय म्हणून.

चांगला वापर कसा दिसू शकतो

Guardian लेखात काही उदाहरणे दिली आहेत जी बदलाऐवजी समृद्धीच्या दिशेने झुकतात. एका प्रतिमेत Abi नावाची प्रणाली दिसते, जी एआय आणि मशीन लर्निंग वापरून वृद्ध काळजी आणि सहाय्यित निवासातील रहिवाशांशी संवाद साधते. दुसऱ्या भागात Toowoomba मधील St Vincent’s Care येथे व्हर्च्युअल-रियालिटी अनुभवाचे वर्णन आहे, जिथे रहिवासी प्रत्यक्षात स्विस आल्प्समधून रेल्वे प्रवास करू शकतात.

तो अनुभव जिवंत तपशिलांनी वर्णन केला आहे. रहिवासी सजूनधजून फ्रान्समधील Lourdes Station च्या प्रतिकृतीत येतात, जिथे एक जुन्या शैलीचे फलक platform 1 वरून सकाळी 9.45 वाजता स्वित्झर्लंडकडे निघणाऱ्या प्रवासाची घोषणा करते. निवासी काळजी सेवांच्या व्यवस्थापक Elzette Lategan म्हणतात, “We take boredom away … and bring in hope.”

हे उदाहरण महत्त्वाचे आहे कारण ते दाखवते की तंत्रज्ञानाचा वापर क्लिनिकल पर्याय म्हणून नव्हे, तर भावनिक आणि सामाजिक उत्तेजनासाठी केला जात आहे. पुरवलेल्या स्रोत मजकुरात Aged Care Research and Industry Innovation Australia चा हवाला देऊन सांगितले आहे की virtual reality मनःस्थिती, आकलन, स्मरणशक्ती, समस्या सोडवण्याची कौशल्ये, आणि स्थानिक जाणीव सुधारू शकते.

ते फायदे प्रत्यक्षात टिकून राहिले, तर ते अशा तंत्रज्ञानाच्या वर्गाकडे निर्देश करतात जे काळजीच्या वातावरणाची गुणवत्ता वाढवते, काळजीवाहूंना बदलल्याचा देखावा न करता. हे augmentation आणि experience वर आधारित मॉडेल आहे.

डिझाइन काळजीपेक्षा पुढे गेल्यावर काय चुकू शकते

लेखात एक सावध उदाहरणही आहे: माणसाला बेडवरून, जमिनीवरून, किंवा खुर्चीवरून उचलण्यासाठी तयार केलेले यंत्र. मॉयल यांच्या मते, कोणीच ते वापरू इच्छित नव्हते, कारण त्याचा आकार आणि ते त्यांना किती उंच उचलत होते, यामुळे लोक घाबरत होते.

तो किस्सा या लेखातील सर्वात महत्त्वाच्या भागांपैकी एक आहे, कारण तो उदयोन्मुख तंत्रज्ञानातील एक वारंवार होणारे अपयश पकडतो: अभियंते कार्यात्मक समस्या सोडवू शकतात, पण मानवी समस्या चुकवू शकतात. एखादे यंत्र तांत्रिकदृष्ट्या काम करू शकते, पण भावनिकदृष्ट्या अपयशी ठरू शकते. काळजीच्या ठिकाणी, जिथे विश्वास आणि जाणवलेली सुरक्षितता केंद्रस्थानी असते, तिथे हे अपयश निर्णायक ठरू शकते.

मॉयल यांची टीका अशी आहे की अभियंते अनेकदा आरोग्य व्यावसायिकांना आणि अखेरीस तंत्रज्ञान वापरणाऱ्या लोकांना सामावून न घेता पुढे जातात. ही किरकोळ डिझाइन तक्रार नाही. वापरकर्त्यांना नंतरचा विचार मानले तर स्वीकार अपयशी ठरू शकतो, असा तो इशारा आहे.

खरी चर्चा तंत्रज्ञान तिथे असावे का याबद्दल नाही

पुरवलेल्या स्रोत मजकुरानुसार खोल चर्चा एआय आणि रोबोटिक्स वृद्ध काळजीत असावेत का, याबद्दल नाही. ते आधीच आहेत. खरी चर्चा म्हणजे कोणते प्रतिस्थापन स्वीकारार्ह आहे, काय समर्थन आहे, आणि यशाची व्याख्या कोण करतो.

त्या अर्थाने, वृद्ध काळजी एआयभोवतीच्या खूप व्यापक सामाजिक प्रश्नासाठी एक चाचणीप्रकरण बनत आहे. जर एखादे तंत्रज्ञान एकटेपणा कमी करू शकत असेल, मनःस्थिती सुधारू शकत असेल, किंवा कर्मचाऱ्यांना रहिवाशांसोबत अधिक अर्थपूर्ण वेळ घालवण्यास मदत करू शकत असेल, तर त्याचे स्वागत होऊ शकते. जर ते प्रामुख्याने मानवी उपस्थिती कमी करण्यासाठी आणले गेले, तर विरोध अधिक तीव्र असेल, ज्यात तंत्रज्ञान प्रगतीला पाठिंबा देणारे लोकही येतील.

ताणाखालील क्षेत्र, आणि एक सीमा जी ते ओलांडू इच्छित नाही

लेखाचा सर्वात ठोस संदेश असा की वृद्ध काळजीला मदतीची गरज आहे, पण ती कमी मानवकेंद्री होण्याच्या किंमतीवर नाही. ऑस्ट्रेलियातील लोकसंख्यात्मक दबाव आणि कर्मचाऱ्यांची कमतरता एआय आणि रोबोटिक्ससह प्रयोग जवळजवळ अपरिहार्य करत आहेत. तरीही क्षेत्रातील जवळचे लोक एक रेषा आखत आहेत: काळजीला साथ द्या, तिला पोकळ करू नका.

पुढील काही वर्षांत applied AI मधील ही सर्वात परिणामकारक सीमांपैकी एक ठरू शकते. वृद्ध काळजीत, कार्यक्षमता पुरेशी नाही. एखादी प्रणाली कर्मचाऱ्यांचा वेळ वाचवू शकते, पण रहिवाशांना भीती वाटत असेल, ते एकटे वाटत असतील, किंवा त्यांच्यावर प्रक्रिया होत असल्यासारखे वाटत असेल, तर ती तरीही अपयशीच. टिकून राहण्याची सर्वाधिक शक्यता असलेली तंत्रज्ञाने तीच असतील जी प्रतिष्ठा आणि जोडणी मजबूत करतील, त्यांना ऐच्छिक अतिरिक्त गोष्ट मानणार नाहीत.

हा लेख The Guardian मधील वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.