रोबोटिक्स हबसह नवीन टेक केंद्रांसाठी NSF कडून 90 दशलक्ष डॉलर्सची गुंतवणूक

मोठ्या प्रमाणावर उभारलेल्या संशोधन केंद्रांवर NSF पाच वर्षांचा मोठा दांव लावत आहे

अमेरिकेची नॅशनल सायन्स फाउंडेशन तीन नवीन सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी सेंटर्समध्ये पाच वर्षांत 90 दशलक्ष डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहे, ज्यामध्ये मानव-रोबोट सह-अनुकूलनावर केंद्रित एक केंद्रही आहे. या उपक्रमात संशोधन निधी, कार्यबल विकास आणि संस्थात्मक भागीदारी यांना अशा स्वरूपात एकत्र केले जात आहे, जे एकदाच होणाऱ्या प्रकल्पांऐवजी दीर्घकाळ टिकणारी क्षमता निर्माण करण्यासाठी तयार केले आहे.

27 ऑगस्टच्या घोषणेबाबत The Robot Report च्या वृत्तानुसार, तिन्ही केंद्रांना प्रारंभीच्या पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी दरवर्षी 6 दशलक्ष डॉलर्स मिळतील. त्यानंतर ही केंद्रे आणखी पाच वर्षांच्या सहाय्यासाठी स्पर्धा करू शकतील. प्रत्यक्षात, NSF अशी रचना उभारत आहे जी सुरुवातीचा वेग आणि विद्यापीठे, उद्योग आणि सरकार यांच्यात टिकाऊ सहकार्य निर्माण करण्याची क्षमता दोन्हीला प्रोत्साहन देते.

हे महत्त्वाचे आहे, कारण आज अनेक उच्च-प्रभावी तंत्रज्ञान क्षेत्रांना नेमकी अशाच प्रकारच्या आंतरक्षेत्रीय सातत्याची गरज असते. रोबोटिक्स, AI, टर्ब्युलन्स मॉडेलिंग आणि जीनोम इंजिनिअरिंग ही अशी संशोधन क्षेत्रे नाहीत जिथे वेगळे अनुदान सहजपणे तैनात करण्यायोग्य प्रणालींमध्ये किंवा व्यापक राष्ट्रीय क्षमतेत रूपांतरित होते. त्यासाठी सहसा सामायिक पायाभूत सुविधा, बहुविषयक संघ आणि वर्षानुवर्षे चालणारे प्रशिक्षण मार्ग आवश्यक असतात.

रोबोटिक्स केंद्र माणसे आणि यंत्रे यांच्यातील अनुकूलनाभोवती बांधले गेले आहे

AI आणि रोबोटिक्सच्या परिदृश्यासाठी सर्वात थेट संबंधित केंद्र म्हणजे Center for Human and Robot Co-Adaptation, ज्याचे नेतृत्व टेक्सास विद्यापीठ, ऑस्टिन करणार आहे. घरांमध्ये, रुग्णालयांमध्ये, कार्यस्थळांमध्ये आणि सार्वजनिक ठिकाणी सेवा आणि सहाय्यक रोबोट अधिक सामान्य होत असताना, माणसे आणि रोबोट एकमेकांशी सुरक्षित आणि प्रभावीपणे कसे जुळवून घेऊ शकतात, यावर याचा भर आहे.

ही मांडणी महत्त्वाची आहे. रोबोटिक्समधील मोठा भाग आता केवळ हार्डवेअर किंवा मोशन प्लॅनिंग स्वतंत्रपणे सुधारण्याबद्दल नाही. कठीण आव्हान म्हणजे विविध मानवी वर्तन, पसंती, विश्वासाची पातळी आणि शारीरिक गरजा यांच्याभोवती कार्य करू शकतील अशा प्रणालींची रचना करणे. अशा परिस्थितीत रोबोट फक्त नियंत्रित वातावरणात एक ठराविक काम करत नाही. तो लोकांकडून शिकतो, बदलत्या परिस्थितींना प्रतिसाद देतो, आणि सामाजिक व व्यावहारिक बंधनांमध्ये काम करतो, जी एका वापरकर्त्यापासून दुसऱ्यापर्यंत आणि एका संदर्भातून दुसऱ्याकडे बदलतात.

स्रोत मजकूरानुसार, हे केंद्र रोबोटिक्स, AI आणि मानवी घटक यांना एकत्र करून अशा पद्धती विकसित करेल ज्या embodied intelligence असलेल्या रोबोटांना लोकांकडून शिकणे, गरजा आणि पसंती समजून घेणे, आणि बदलत्या वातावरणांशी तसेच वेगवेगळ्या व्यक्तींशी शारीरिक आणि संज्ञानात्मक दोन्ही स्तरांवर जुळवून घेणे शक्य करतील. ही मोठी, पण धोरणात्मकदृष्ट्या सुसंगत, अजेंडा आहे. ती मशीन लर्निंग, वापरकर्ता-केंद्रित रचना, सहाय्यक तंत्रज्ञान आणि प्रत्यक्ष तैनातीतील आव्हाने यांना एका संशोधन छत्राखाली जोडते.

“co-adaptation” हे साध्या स्वयंचलनापेक्षा अधिक मजबूत लक्ष्य का आहे

केंद्राचे शीर्षक रोबोटिक्सच्या विचारांमध्ये सूक्ष्म पण अर्थपूर्ण बदल सूचित करते. पारंपरिक स्वयंचलन बहुधा असे गृहीत धरते की यंत्र अनुकूलित केलेले आहे आणि माणसाने त्यानुसार जुळवून घ्यायचे आहे. Co-adaptation म्हणजे द्विमार्गी प्रक्रिया: रोबोटांनी मानवी वातावरणात अधिक चांगल्या प्रकारे बसण्यासाठी सक्षम व्हायला हवे, आणि माणसांनी त्यांच्यासोबत सुरक्षित, समजण्यासारख्या आणि उपयुक्त पद्धतीने काम करू शकले पाहिजे.

हे विशेषतः आरोग्यसेवा आणि स्वतंत्र जीवनमान या दोन उपयोगक्षेत्रांसाठी महत्त्वाचे आहे, ज्यांचा उल्लेख स्रोत मजकुरात आहे. अशा क्षेत्रांत तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम रोबोट पुरेसा नसतो. तो वापरकर्त्यांना समजण्याजोगा, बदलत्या गरजांना प्रतिसाद देणारा, आणि ज्या ठिकाणी चुकांचे, गोंधळाचे किंवा नाजूक वर्तनाचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात अशा परिस्थितीत पुरेसा मजबूत असला पाहिजे. AI, रोबोटिक्स आणि मानवी घटकांना स्पष्टपणे एकत्र करणाऱ्या संशोधनाला निधी देऊन NSF अशा मॉडेलला पाठिंबा देत आहे, जे उपयोगिता आणि अनुकूलन यांना दुय्यम रचना मुद्दे न मानता मुख्य तांत्रिक गरजा मानते.

मोठा पोर्टफोलिओ NSF चा धोरणात्मक विज्ञानविषयक दृष्टिकोन दाखवतो

इतर दोन नव्याने निधी मिळालेले केंद्रे म्हणजे Center for Transformative Explorations in Multi-Physics and Engineering of Scientific Turbulence, ज्याला TEMPEST म्हणून ओळखले जाते आणि ज्याचे नेतृत्व Michigan State University करत आहे, तसेच Center for Genome Intelligence Engineering, म्हणजेच GENIE, ज्याचे नेतृत्व Northwestern University करत आहे.

पुरवलेल्या स्रोत मजकुरातील संक्षिप्त वर्णनांवरूनच या तीन केंद्रांचा संच संघीय प्राधान्यक्रमांबद्दल बरेच काही सांगतो. एक केंद्र मानवी-केंद्रित वातावरणातील रोबोटिक्स आणि AI वर लक्ष केंद्रित करते. दुसरे टर्ब्युलन्स आणि मल्टी-फिजिक्स विज्ञानावर भर देते, जे अभियांत्रिकी, हवामान-संबंधित मॉडेलिंग, ऊर्जा प्रणाली आणि प्रगत सिम्युलेशनसाठी मध्यवर्ती क्षेत्र आहे. तिसरे जीनोम इंटेलिजन्स इंजिनिअरिंगवर लक्ष केंद्रित करते, जे जैविक रचनेसाठी संगणकीय आणि प्रणाली-आधारित दृष्टिकोन सूचित करते.

एकत्रितपणे, हा पॅकेज असा दृष्टिकोन दर्शवतो की मूलभूत विज्ञानातील नेतृत्व डिजिटल पद्धतींना भौतिक प्रणाली आणि जीवशास्त्रीय विज्ञानांशी जोडण्यावर अवलंबून आहे. हे ना मर्यादित व्यावसायिकीकरण कार्यक्रम आहे, ना अनुप्रयोगापासून तुटलेले मूलभूत विज्ञान. उलट, NSF अशा संस्थांना निधी देत आहे ज्या शोध, पद्धत-निर्मिती आणि अखेरीस वापर यांच्यामध्ये फिरू शकतात.

कार्यबल विकास हा देखील याचाच भाग आहे

स्रोत मजकुरात उद्धृत केलेल्या NSF च्या निवेदनानुसार, ही केंद्रे धाडसी संशोधन, मजबूत भागीदारी आणि कुशल कार्यबल यांच्या माध्यमातून विज्ञान आणि तंत्रज्ञानातील अमेरिकी नेतृत्व टिकवून ठेवण्याचा मार्ग आहेत. Science and Technology Centers ऐतिहासिकदृष्ट्या कसे कार्य करत आले आहेत, याशी हे सुसंगत आहे: ती केवळ शोधनिबंध तयार होणारी ठिकाणे नसून, विद्यार्थी, संशोधक आणि भागीदार विविध शास्त्रशाखा व क्षेत्रांमध्ये एकत्र काम करायला शिकतात अशी प्रशिक्षणस्थळे आहेत.

विशेषतः रोबोटिक्ससाठी, हे कोणत्याही एकल तांत्रिक टप्प्याइतकेच महत्त्वाचे आहे. या क्षेत्रात एक सातत्यपूर्ण एकीकरण समस्या आहे. यांत्रिक रचना, संवेदन, शिकणे, नियंत्रण, सुरक्षा, मानव-संगणक परस्परसंवाद आणि तैनातीची अर्थव्यवस्था, हे सर्व एकमेकांशी जोडले गेले पाहिजेत. जे केंद्र संशोधकांना या दऱ्या ओलांडून प्रशिक्षित करू शकतात, त्यांचा दीर्घकालीन परिणाम असामान्यरीत्या मोठा असू शकतो, जरी त्यांचे सर्वात दृश्यमान उत्पादन सुरुवातीच्या टप्प्यातील प्रोटोटाइप किंवा पद्धती असल्या तरीही.

टेक्सास विद्यापीठ-नेतृत्वाखालील केंद्राचा सेवा आणि सहाय्यक रोबोट्सवरील भर हेही सूचित करतो की NSF संशोधनाला लोकसंख्याशास्त्रीय आणि श्रमवास्तवाशी जुळवण्याचा प्रयत्न करत आहे. वाढत्या वयाची लोकसंख्या, आरोग्यसेवा कर्मचाऱ्यांवरील ताण, प्रवेशयोग्यतेच्या गरजा आणि सार्वजनिक-सामना करणाऱ्या वातावरणात स्वयंचलनाबाबतच्या अपेक्षा या सर्वांमुळे अशा प्रणालींची मागणी निर्माण होते ज्या केवळ सक्षमच नाहीत तर विश्वासार्ह आणि अनुकूलनीयही असतात.

अमेरिकेच्या रोबोटिक्स परिसंस्थेसाठी एक संकेत

तीन केंद्रांमध्ये विभागलेले 90 दशलक्ष डॉलर्स स्वतःहून राष्ट्रीय रोबोटिक्स परिदृश्य बदलणार नाहीत, तरीही ही घोषणा अर्थपूर्ण आहे. संघीय संशोधन निधी कोणत्या प्रकारच्या समस्यांना महत्त्वाचे मानायचे आणि त्याभोवती संघटन करायचे, हे ठरवण्यास मदत करतो. या प्रकरणात, मानवी-रोबोट सहकार्य, embodied intelligence आणि सुरक्षित अनुकूलन यांना सातत्यपूर्ण संस्थात्मक पाठबळ मिळायला हवे, असा NSF चा संकेत आहे.

याचा परिणाम प्रतिभा प्रवाह, विद्यापीठीय नियुक्त्या, स्टार्टअप निर्मिती, उद्योग भागीदारी आणि पुढील अनुदान क्रियाकलापांवर होऊ शकतो. काटेकोर नियंत्रित औद्योगिक वातावरणाबाहेर रोबोटांनी लोकांशी कसा संवाद साधावा, याबाबत मानके आणि अपेक्षा घडवण्यासाठी सहभागी संस्थांना एक व्यासपीठही मिळते.

पुढे काय पाहायचे

तात्काळ घोषणा ही निधी आणि संरचनेबद्दल आहे, उत्पादन लाँच किंवा अल्पकालीन तैनाती मेट्रिक्सबद्दल नाही. पुढील काही वर्षांत मुख्य प्रश्न असा असेल की केंद्रे आपल्या दीर्घकालीन क्षितिजाचे रूपांतर विशिष्ट तांत्रिक चौकटी, टेस्टबेड आणि भागीदार नेटवर्कमध्ये करू शकतील का.

रोबोटिक्स केंद्रासाठी सर्वात महत्त्वाचे परिणाम कदाचित एकच मोठे यशस्वी मशीन असणार नाहीत. त्याऐवजी ते वापरकर्त्यांकडून सुरक्षितपणे शिकण्याच्या पद्धती, अनुकूलन आणि विश्वास मोजण्याचे पुनरावृत्तीक्षम मार्ग, आणि घरांमध्ये, क्लिनिकमध्ये, कार्यस्थळांमध्ये आणि सार्वजनिक वातावरणात रोबोट अधिक व्यावहारिक बनवणाऱ्या प्रणाली रचना असू शकतात. असे घडल्यास, ते केंद्र त्यांना थेट व्यापारी स्वरूप न दिले तरी भविष्यातील अनेक प्लॅटफॉर्मवर प्रभाव टाकू शकते.

• NSF पाच वर्षांत तीन नवीन केंद्रांवर 90 दशलक्ष डॉलर्सची गुंतवणूक करत आहे.
• प्रत्येक केंद्राला सुरुवातीच्या पाच वर्षांच्या कालावधीत दरवर्षी 6 दशलक्ष डॉलर्स मिळतील.
• रोबोटिक्स केंद्राचे नेतृत्व टेक्सास विद्यापीठ, ऑस्टिन करत आहे.
• याचा फोकस माणसे आणि रोबोट यांच्यातील सुरक्षित आणि प्रभावी अनुकूलनावर आहे.
• NSF च्या मते, या केंद्रांचा उद्देश संशोधन नेतृत्व, भागीदारी आणि STEM कार्यबल मजबूत करणे आहे.

हा लेख The Robot Report च्या वार्तांकनावर आधारित आहे. मूळ लेख वाचा.