కొత్త డేటా పాత ప్రశ్నను మళ్లీ తెరవడంతో చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం మళ్లీ చర్చలోకి వచ్చింది

ఒక పాత విశ్వశాస్త్ర ఆలోచన మళ్లీ వినిపిస్తోంది

చక్రీయ విశ్వశాస్త్రానికి భౌతిక శాస్త్రంలో ఎప్పటినుంచో విచిత్రమైన స్థానం ఉంది. అది ఒకేసారి విశాలమైనదీ, ఫ్యాషన్‌కు దూరమైనదీ, సుందరమైనదీ, నిర్ధారించడం కష్టమైనదీ. దాని మౌలిక ఆలోచన చాలా సులభం: విశ్వం విస్తరిస్తుంది, చివరికి వెనక్కి తిరిగి, ఒక “బిగ్ క్రంచ్”లో కూలిపోతుంది, ఆ తర్వాత మరో బిగ్ బ్యాంగ్‌లో మళ్లీ ప్రారంభమవుతుంది. సంవత్సరాల పాటు ఈ చిత్రణ ప్రధాన ధారకు బయటే ఉండింది. ఇప్పుడు, అందించిన New Scientist మూల పాఠ్యం ప్రకారం, Dark Energy Spectroscopic Instrument లేదా DESI నుంచి వచ్చిన కొత్త డేటా కారణంగా ఇది మళ్లీ చర్చలోకి రావొచ్చు; ఇది ఇప్పటివరకు తయారైన విశ్వం యొక్క అతి పెద్ద 3D మ్యాప్‌ను అందించింది.

ఈ వ్యాసం ఈ పెరిగిన దృష్టిని జాగ్రత్తగా ప్రస్తావిస్తుంది. చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం నిరూపితమైందని అది చెప్పడం లేదు. బదులుగా, ఈ ఊహ ఒక తగ్గుదల దశ తర్వాత మళ్లీ ఆసక్తిని సంపాదించుకుంటోందని వాదిస్తోంది. విశ్వశాస్త్రంలో ఇది ముఖ్యమైన విషయం, ఎందుకంటే కొత్త డేటా పునర్వ్యాఖ్యానానికి అవకాశం ఇచ్చే వరకు పెద్ద ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు చాలాకాలం నిశ్చలంగా ఉండగలవు.

‘బిగ్ బౌన్స్’ ఆకర్షణలో తత్వశాస్త్రీయ కోణం కూడా ఉంది

చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం కొనసాగడానికి ఒక కారణం అది విశ్వశాస్త్రంలోని అత్యంత క్లిష్టమైన కొన్ని ప్రశ్నలకు సహజంగా తృప్తికరమైన సమాధానాన్ని ఇవ్వడమే. విశ్వం చక్రీయమైతే, బిగ్ బ్యాంగ్‌ను శూన్యంనుంచి జరిగిన సంపూర్ణ ఆరంభంగా చూడాల్సిన అవసరం ఉండదు. అది పునరావృతమయ్యే ప్రక్రియలో ఒక దశగా మారుతుంది. మూల పాఠ్యంలో ఈ సమమితి కొంతమంది విశ్వశాస్త్రవేత్తలకు చాలాకాలంగా ఆకర్షణగా ఉందని చెబుతోంది, ఎందుకంటే సంప్రదాయ ఒకసారి జరిగే భావనలో బిగ్ బ్యాంగ్‌కు “ముందు” ఏమి ఉందో వివరించాల్సిన అవసరాన్ని ఇది తగ్గిస్తుంది.

స్కాట్లాండ్ Astronomer Royal అయిన కేథరిన్ హేమన్స్, ఈ చిత్రణ తనకు “సరిగ్గా సరిపోతుంది” అని చెబుతూ వ్యాసంలో ఉటంకించబడింది: విశ్వం బిగ్ బ్యాంగ్‌లో సృష్టించబడుతుంది, విస్తరిస్తుంది, మందగిస్తుంది, కూలిపోతుంది, మళ్లీ మొదలవుతుంది. డార్క్ ఎనర్జీ ఆవిష్కరణకు నోబెల్ బహుమతి పంచుకున్న ఆడమ్ రీస్ కూడా, ఒకే-సారి విశ్వంలో మన ప్రస్తుత క్షణాన్ని ప్రత్యేకంగా ఏకైకమైనదిగా చూపించకూడదన్న కారణంతో పరిశోధకులకు ఈ ఆలోచన నచ్చుతుందని చెప్పినట్లు ఉటంకించబడ్డాడు.

ఆ ఆకర్షణ సిద్ధాంతాన్ని నిజం చేయదు. కానీ పరిశీలనా సాక్ష్యాలు ఎక్కువమంది విశ్వశాస్త్రవేత్తలను వేరే దిశకు తీసుకెళ్లినా, ఈ భావన పూర్తిగా ఎందుకు మాయమైపోలేదో అది వివరిస్తుంది.

సిద్ధాంతం ఎందుకు ప్రాధాన్యం కోల్పోయింది

అందించిన మూల పాఠ్యం, సిద్ధాంతాన్నే ప్రతిబింబించే ఒక ప్రయాణాన్ని వివరిస్తోంది: చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం ఎదిగింది, పడిపోయింది, ఇప్పుడు మళ్లీ తిరిగి రావచ్చు. ఇది 20వ శతాబ్దం మధ్యలో కొంతకాలం ప్రజాదరణ పొందింది, ఆ తర్వాత ప్రాధాన్యం కోల్పోయింది. కారణం కేవలం అభిరుచి మార్పు కాదు. ప్రధాన విశ్వశాస్త్రం క్రమంగా డార్క్ ఎనర్జీతో సంబంధం ఉన్న త్వరణ విస్తరణ గల విశ్వం వైపు స్థిరపడింది, దాంతో భవిష్యత్‌లో తిరగడం అనే ఆలోచనను సాధారణ అనుమానాల్లోకి తేవడం కష్టం అయింది.

ఆ సందర్భంలో, ‘బిగ్ బౌన్స్’ ఒక సాధ్యమైన విశ్వ గమ్యం కన్నా సొగసైన కానీ ఆధారంలేని ప్రత్యామ్నాయంలా కనిపించింది. విశ్వశాస్త్రం తరచూ ఇలా పనిచేస్తుంది. ఒక సిద్ధాంతం గణితపరంగా లేదా భావనాపరంగా ఆకర్షణీయంగా ఉండవచ్చు, కానీ పరిశీలనా చిత్రం మరో దిశలో కదులుతుందనిపిస్తే అది అంచునే నిలిచిపోవచ్చు.

DESI పాత్ర ప్రశ్నను మళ్లీ తెరవడమే, తేల్చడమేం కాదు

మూల విషయాల్లో ముఖ్యమైన అభివృద్ధి DESI పాత్ర. ఇప్పటివరకు సమీకరించిన అతి పెద్ద 3D విశ్వ మ్యాప్‌ను తయారు చేయడం ద్వారా, ఈ పరికరం కాలం మరియు నిర్మాణం అంతటా విశ్వ విస్తరణ ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో అంచనా వేయడానికి విశ్వశాస్త్రవేత్తలకు మరింత విస్తృతమైన ఆధారాన్ని ఇస్తుంది. ఈ కొత్త పరిశీలనలు సరిపడినంత అనిశ్చితిని, లేదా కనీసం సరిపడినంత వ్యాఖ్యాన స్థలాన్ని సృష్టించాయని, దాంతో చక్రీయ ఆలోచనలను మళ్లీ గంభీరంగా చర్చించగలమని వ్యాసం సూచిస్తోంది.

ఇది చిన్నదైనా ప్రాముఖ్యమైన మార్పు. శాస్త్రీయ సిద్ధాంతాలు కేవలం వాక్చాతుర్యంతో తిరిగి రావు. గత సమ్మతిపై కొత్త కొలతలు నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసినప్పుడో, పాత ఆలోచనలు వేరే విధంగా వివరించగల నమూనాలను బయటపెట్టినప్పుడో అవి తిరిగి వస్తాయి. ఆ ప్రక్రియ అసలు సిద్ధాంతాన్ని పునరుద్ధరించకపోయినా, పరిశోధకులు అడగదగిన ప్రశ్నల సమాహారాన్ని మార్చగలదు.

విశ్వశాస్త్రంలో తిరిగి రావడం అంటే నిర్ధారణ కాదు

పునరుత్తేజమైన ఆసక్తి మరియు ప్రాయోగిక నిర్ధారణ మధ్య తేడాను గుర్తించడం ముఖ్యం. New Scientist వ్యాసం చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం ఒక ఆలోచనగా “మళ్లీ వస్తోంది” అని స్పష్టంగా చెబుతోంది, విశ్వం బౌన్స్ అయ్యిందని కాదు. ఈ తేడా ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే విశ్వశాస్త్రం పరిశీలనల ద్వారా ఊహించగలిగే పరిమితుల అంచుల్లో పని చేస్తుంది. సిద్ధాంతాలు ప్రత్యక్ష ఆధారంతో పాటు విస్తరణ, నిర్మాణ నిర్మాణం, మౌలిక భౌతిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన అనేక డేటా మార్గాలతో అవి ఎంత బాగా సరిపోతాయో కూడా పరీక్షించబడతాయి.

అయితే, ‘బిగ్ బౌన్స్’కి తిరిగి వచ్చిన ప్రాముఖ్యత ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే కొన్ని పునాది ప్రశ్నలు ఇంకా తెరిచివున్నాయనే సంకేతాన్ని ఇది ఇస్తుంది. డార్క్ ఎనర్జీ, విశ్వ త్వరణం, విశ్వం యొక్క దీర్ఘకాలిక భవిష్యత్తు ఇవేవీ మూసివేసిన విషయాలు కావు. కొత్త డేటా, ఒకప్పుడు నిరాకరించబడిన మోడళ్లను పరిశోధకులు మళ్లీ పరిశీలించాల్సిందిగా చేస్తే, అది కేవలం సంప్రదాయాన్ని కాపాడకుండా సాక్ష్యానికి స్పందిస్తున్న ఆరోగ్యకరమైన రంగానికి సూచిక.

సిద్ధాంతం యొక్క విస్తృత విలువ మేధో పరీక్ష కావొచ్చు

చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం విశ్వం భవిష్యత్తుకు ప్రధాన వివరణగా మారకపోయినా, దాని తిరిగి రావడంలో విలువ ఉంది. ఈ సిద్ధాంతం ఆరంభాలు, ముగింపులు, మరియు మన ప్రస్తుత విశ్వయుగం ప్రత్యేకమా అనే ఊహలను విశ్వశాస్త్రవేత్తలు ఎదుర్కోవాల్సిన పరిస్థితిని కల్పిస్తుంది. అలాగే, మన విశ్వం ఎటువంటి లోతైన పునరావృత నిర్మాణం లేకుండా సరళంగా ఎప్పటికీ విస్తరిస్తూనే ఉంటుందనే కథనాలకు ఇది భావనాపరమైన ప్రతిబలం ఇస్తుంది.

అందుకే పాత ఆలోచనలు శాస్త్రీయంగా ఉపయోగకరంగా ఉండగలవు. అవి ఆధిపత్య మోడళ్లను పరీక్షించడానికి ప్రత్యామ్నాయ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లను అందిస్తాయి. ప్రత్యక్ష ప్రయోగం అసాధ్యమైన విశ్వశాస్త్రంలో, భావనాపరమైన పోటీ ప్రత్యేకంగా ముఖ్యం.

విశ్వం బౌన్స్ కాకపోవచ్చు, కానీ ఆ ఆలోచన చేసింది

అందించిన మూల పాఠ్యం నుంచి అత్యంత తక్షణమైన నిర్ణయం సులభం: చక్రీయ విశ్వశాస్త్రం మళ్లీ తీవ్రమైన చర్చలో భాగమైంది. ఇది ‘బిగ్ బౌన్స్’కు రుజువు కాదు, కానీ మేధో వాతావరణంలో నిజమైన మార్పు. కొత్త డేటా మరియు పునరుత్తేజమైన చర్చల వల్ల, ఒకప్పుడు అంచులకు నెట్టివేయబడిన సిద్ధాంతం ఇప్పుడు మళ్లీ పరిగణనలోకి తీసుకోబడుతోంది.

ఆ అర్థంలో, ఈ కథ అనుకూలంగా పునరావృత స్వభావంతో ఉంది. విశ్వం కూలిపోయి మళ్లీ ప్రారంభమవచ్చు, లేదా కాకపోవచ్చు. కానీ విశ్వశాస్త్రంలోని అత్యంత నిలకడైన ఆలోచనలలో ఒకటి స్పష్టంగా అలా చేసింది.

ఈ వ్యాసం New Scientist నివేదిక ఆధారంగా ఉంది. మూల వ్యాసాన్ని చదవండి.