ఖగోళ శాస్త్రంలోని అత్యంత సంపన్నమైన కొత్త డేటాసెట్లలో ఒకదానిపై ప్రజా అన్వేషణ
బ్రహ్మాండంలో అత్యంత దృష్టికట్టుకునే మరియు శాస్త్రీయంగా ఉపయోగకరమైన ఘటనాలలో ఒకటైన గురుత్వాకర్షణ లెన్స్లను కనుగొనడానికి, యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ యొక్క యూక్లిడ్ టెలిస్కోప్ నుండి వచ్చిన ఒక పెద్ద కొత్త విడుదలను పరిశీలించడంలో ప్రజల సహాయాన్ని ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు కోరుతున్నారు.
ఈ ప్రయత్నం Zooniverse లోని Space Warps సిటిజన్ సైన్స్ ప్రాజెక్ట్ ద్వారా నిర్వహించబడుతోంది. అక్కడ వాలంటీర్లు భారీ ముందుభాగ వస్తువుల కారణంగా కాంతి వంగుతున్నదని సూచించే సంకేతాల కోసం టెలిస్కోప్ చిత్రాలను పరిశీలిస్తారు. ఆ సంకేతాలు లాగబడిన వక్రాలు, వక్రీకరించిన మచ్చలు, లేదా దాదాపు సంపూర్ణమైన ఐన్స్టైన్ వలయాలుగా కనిపించవచ్చు.
గురుత్వాకర్షణ లెన్స్లు ఎందుకు ముఖ్యమైనవి
గురుత్వాకర్షణ లెన్సింగ్ నేరుగా ఐన్స్టైన్ యొక్క సాధారణ సాపేక్షత సిద్ధాంతం నుండి వస్తుంది. భారీ గెలాక్సీలు మరియు గెలాక్సీ క్లస్టర్లు అంతరిక్షాన్ని వంకర చేస్తాయి, ఆ వంకర జ్యామితిలో ప్రయాణించే కాంతి దారి మార్చుకుంటుంది. దూరంలోని ఒక మూలం, ఒక భారీ ముందుభాగ వస్తువు, మరియు పరిశీలకుడు సరైన రీతిలో సరళరేఖలో ఉన్నప్పుడు, వెనుకనున్న వస్తువు ప్రకాశవంతమైన వక్రాలుగా లేదా వలయాలుగా వక్రీకరించబడినట్లు కనిపించవచ్చు.
ఇవి కేవలం అందమైన విచిత్రాలు మాత్రమే కాదు. లెన్స్లు సహజ టెలిస్కోప్లా పనిచేసి, లేకపోతే చాలా మసకగా లేదా చిన్నగా ఉండే దూర గెలాక్సీలను పెద్దవిగా చూపిస్తాయి. కాంతిని నేరుగా విడుదల చేయని పదార్థంతో సహా ద్రవ్యరాశిని పటమాడేందుకు కూడా ఇవి ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు మార్గాన్ని ఇస్తాయి. అందుకే గెలాక్సీ వికాసం, బ్రహ్మాండ నిర్మాణం, మరియు విశ్వం యొక్క పెద్ద స్థాయి స్వరూపాన్ని పరిశీలించడానికి ఇవి విలువైన సాధనాలు.
యూక్లిడ్ శోధనను చాలా పెద్దదిగా మార్చింది
మూల పాఠ్యం ప్రకారం, యూక్లిడ్ యొక్క తాజా విడుదల దాదాపు 7.2 కోట్ల గెలాక్సీలను కవర్ చేస్తుంది, ఇది మిషన్ యొక్క ప్రారంభ డేటాసెట్ కంటే సుమారు 30 రెట్లు పెద్దది. ఆ పరిమాణం సమస్యను మార్చేస్తుంది. ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు విస్తారమైన ఆర్కైవ్లను వడపోసేందుకు ఆటోమేటెడ్ వ్యవస్థలను ఉపయోగించగలరు, కానీ అభివృద్ధి చెందిన సాఫ్ట్వేర్ కూడా అన్నింటినీ పట్టుకోలేదు, ముఖ్యంగా ఆకారాలు సూక్ష్మంగా, అసమానంగా, లేదా సాధారణ గెలాక్సీ నిర్మాణాలతో సులభంగా గందరగోళం కలిగించేలా ఉన్నప్పుడు.
ఇచ్చిన వ్యాసం ప్రకారం, కృత్రిమ మేధస్సు ఇప్పటికే జాబితాను సుమారు 3,00,000 అభ్యర్థి చిత్రాలకు తగ్గించింది. ఆ వడపోత తర్వాత కూడా, ఆ పరిమాణం చిన్న ప్రొఫెషనల్ బృందం సమర్థవంతంగా పరిశీలించడానికి చాలా ఎక్కువ. అక్కడే సిటిజన్ సైన్స్ ఉపయోగపడుతుంది.
AI స్క్రీనింగ్ తర్వాత కూడా మనుషులు ఎందుకు అవసరం
ఇక్కడ ప్రజల పాత్ర ప్రతీకాత్మకమైనది కాదు. మానవ నమూనా గుర్తింపు ఆల్గోరిథమ్లు అపూర్ణంగా ర్యాంక్ చేయగల సందిగ్ధ దృశ్య నిర్మాణాలను గుర్తించడంలో ఇంకా బాగా పనిచేస్తుంది. లెన్స్ వేటలో, అది నిజమైన గురుత్వాకర్షణ వక్రాన్ని, పోలిన కళాకృతి, ముందుభాగ లక్షణం, లేదా సాధారణ గెలాక్సీ ఆకారంతో వేరు చేయడం కావచ్చు.
యంత్రం ద్వారా ముందస్తు ఎంపిక, మానవ సమీక్షల కలయిక పెద్ద శాస్త్రీయ సర్వేల్లో పునరావృతమయ్యే నమూనాగా మారింది. AI భారీ డేటాసెట్లలో మొదటి దశను నిర్వహిస్తుంది; ప్రజలు అంచు కేసులు, అసాధారణ నమూనాలు, మరియు దృశ్యపరంగా సంక్లిష్టమైన ఉదాహరణలపై తీర్పు ఇస్తారు. వాస్తవానికి, యూక్లిడ్ యొక్క లెన్స్ శోధన రెండింటినీ ఒకేసారి ఉపయోగిస్తోంది: మొదట గణనాత్మక పరిమాణం, తరువాత విస్తరించిన మానవ దృష్టి.
నిజమైన శాస్త్రీయ ఫలితం ఇచ్చే సిటిజన్ సైన్స్
Space Warpsను, ప్రజా భాగస్వామ్యంతో జరిగిన ముందు తరపు శాస్త్రీయ ప్రయత్నాల సంప్రదాయంలో ఈ వ్యాసం ఉంచుతుంది. ఆ పోలిక సరైనది. SETI@home వంటి ప్రాజెక్టులు, ప్రయోగశాలల వెలుపల ఉన్నవారు కూడా అగ్రశ్రేణి పరిశోధనలో సహకరించగలరనే భావనను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాయి. Space Warps, చిత్రాలతో నిండిన ఖగోళ శాస్త్ర యుగానికి ఆ భావనను నవీకరిస్తుంది, అక్కడ అడ్డంకి కంప్యూటింగ్ శక్తి మాత్రమే కాదు, వర్గీకరణ కూడా.
యూక్లిడ్ కోసం, ఈ ఫలితం గణనీయంగా ఉండొచ్చు. నిర్ధారిత గురుత్వాకర్షణ లెన్స్ల పెద్ద క్యాటలాగ్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు కొనసాగింపు అధ్యయనాల కోసం మరిన్ని లక్ష్యాలు, గణాంక విశ్లేషణ కోసం మరిన్ని డేటా పాయింట్లు ఇస్తుంది. అది గెలాక్సీ పంపిణీ మరియు ద్రవ్యరాశి నిర్మాణ నమూనాలను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుంది, అలాగే లెన్స్లు యాదృచ్ఛిక సరితూగుదలతో పెద్దవిగా చూపించే దూర వస్తువులకు కొత్త కిటికీలను తెరుస్తుంది.
పెద్ద ప్రశ్నల కోసం రూపొందించిన టెలిస్కోప్
యూక్లిడ్ విశ్వం యొక్క పెద్ద స్థాయి నిర్మాణాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి రూపకల్పన చేయబడింది, మరియు గురుత్వాకర్షణ లెన్స్లు ఆ మిషన్లో సహజంగా సరిపోతాయి. ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు ఎంత ఎక్కువ లెన్స్లను గుర్తిస్తారో, వాటిని బ్రహ్మాండ నిర్మాణానికి ప్రోబ్లుగా ఉపయోగించే సామర్థ్యం అంత మెరుగవుతుంది. మిషన్ ఇప్పటికే కోట్లాది గెలాక్సీలపై డేటాను ఉత్పత్తి చేస్తున్నందున, అరుదైన మరియు విలువైన వ్యవస్థలను కనుగొనే అవకాశం వేగంగా పెరుగుతోంది.
కాబట్టి, తక్షణ కథ కేవలం టెలిస్కోప్ ఆసక్తికరమైన చిత్రాలను కనుగొన్నదన్నది కాదు. ఆధునిక ఆకాశ సర్వేల పరిమాణం ఇప్పుడు ప్రొఫెషనల్ బృందాలు మాత్రమే పరిశీలించగల హద్దును తరచుగా దాటి పోతోంది. శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణ ఎక్కువగా ఆటోమేటెడ్ సాధనాలు మరియు విస్తృత మానవ భాగస్వామ్యం మధ్య జాగ్రత్తగా రూపొందించిన భాగస్వామ్యాలపై ఆధారపడుతోంది.
ప్రజలకు దీని అర్థం
వాలంటీర్లకు, ఈ ప్రాజెక్ట్ ముందువరుస ఖగోళ శాస్త్రానికి ప్రత్యక్ష ప్రాప్యతను ఇస్తుంది. పాల్గొనేవారిని ఒక సాధారణ నిమగ్నత వ్యాయామాన్ని పూర్తి చేయమని అడగడం లేదు; వారు పరిశోధనను ముందుకు నడిపించగల ఘటనలను వెతుకుతూ నిజమైన డేటాసెట్ను వడపోస్తున్నారు. ఇది పనిని చాలా ملموسంగా మారుస్తుంది. ఇంటి నుంచే చిత్రాలను స్కాన్ చేసే వ్యక్తి భవిష్యత్తు శాస్త్రీయ విశ్లేషణలో భాగమయ్యే లెన్స్ వ్యవస్థను గుర్తించవచ్చు.
టెలిస్కోప్లు ఇంకా పెద్ద డేటాసెట్లను సృష్టిస్తూనే ఉన్న కొద్దీ, ఆ నమూనా మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది. యూక్లిడ్ యొక్క కొత్త విడుదల ఎందుకు అనేది చూపిస్తుంది: విశ్వం నిర్మాణాలతో నిండి ఉంది, కానీ దాని అత్యంత వెల్లడించే వక్రీకరణలను కనుగొనడంలో ఇంకా సహనంతో చూసే మానవ కళ్లకు లాభం ఉంది.
ఈ వ్యాసం Universe Today నివేదిక ఆధారంగా ఉంది. మూల వ్యాసాన్ని చదవండి.
Originally published on universetoday.com
