టీనేజ్ మెదళ్లు ప్రమాదం, స్థితి, న్యాయాన్ని ఎలా అంచనా వేస్తాయి

బయట నుండి కিশోరుల ప్రవర్తన ఎందుకు అప్రామాణికంగా కనిపించవచ్చు

టీనేజర్లు దీర్ఘకాలిక పరిణామాలకన్నా తక్షణ భావోద్వేగాన్ని ఎంచుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నట్లు కనిపించడం వల్ల వారిని తరచుగా ఆవేశపూరితులుగా వర్ణిస్తారు. కానీ Phys.org ప్రస్తావించిన ఒక కొత్త విశ్లేషణ, ఈ సుపరిచిత వివరణ లోతైన అంశాన్ని మిస్ చేస్తోందని వాదిస్తోంది. కిశోరుల మెదళ్లు కేవలం పూర్తికాని వయోజన మెదళ్లు, యాదృచ్ఛిక తప్పిదాలు చేసేలా లేవు. అవి జీవితంలోని ఒక ప్రత్యేక దశకు అనుగుణంగా తీర్చిదిద్దబడినట్టుగా పనిచేస్తున్నాయి; ఆ దశలో సహచరుల స్థానం, సామాజిక అభ్యాసం, న్యాయంపై సున్నితత్వం అసాధారణంగా ఎక్కువ ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంటాయి.

పరిశోధకురాలు Evelyn Svingen చేసిన పనిని ఆధారంగా చేసుకుని, Science X సంపాదకీయ ప్రక్రియల కింద సమీక్షించబడిన ఈ వ్యాసం, టీనేజ్ నిర్ణయాలను పరిణామ దృష్టితో వివరిస్తుంది. పెద్దలు నిర్లక్ష్యంగా కొట్టిపారేసే అనేక ఎంపికలు, యువత కుటుంబ రక్షణ నిర్మాణం నుంచి బయటకు వచ్చి సహచరుల మధ్య తమ స్థానాన్ని సంపాదించుకునే కష్టమైన మార్పును ఎదుర్కొనడానికి రూపొందిన వ్యవస్థ ఫలితంగా అర్థమవుతాయన్నదే ప్రధాన వాదన.

దీని అర్థం ప్రతి ప్రమాదకర ఎంపిక తెలివైనదని కాదు. ఆ ఎంపికల వెనుక ఉన్న తర్కం స్టీరియోటైప్ సూచించేదానికన్నా ఎక్కువ సుసంబద్ధంగా ఉండవచ్చన్నదే అర్థం. బహిరంగ అవమానం, అన్యాయం లేదా బహిష్కరణపై తీవ్రంగా స్పందించే ఒక టీనేజర్ అసలు ఆలోచించడంలేదని కాదు. వారి మెదడు అత్యంత కీలకంగా పరిగణించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న సామాజిక సంకేతాలకు వారు స్పందిస్తూ ఉండవచ్చు.

న్యాయం మరియు ప్రతీకారం మానవ సామాజిక జీవితంలో భాగమే

వ్యాసం అన్ని వయసులలో మానవ ప్రవర్తన గురించి ఒక ప్రాథమిక పరిశీలనతో మొదలవుతుంది. ప్రజలు సహకారాన్ని ప్రోత్సహిస్తారు, మోసాన్ని అసహ్యించుకుంటారు, మరియు నియమాలు ఉల్లంఘించినవారు ఫలితాలు ఎదుర్కోవాలని కోరుకుంటారు. శిశువులలో కూడా సానుకూల సామాజిక ప్రవర్తనకు ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది, మరియు నిబంధనల ఉల్లంఘనను శిక్షించాలనే ఆసక్తి పిల్లలు పెరుగుతున్న కొద్దీ మరింత బలపడుతున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ దృష్టిలో, తప్పుకు ప్రతిస్పందించాలనే కోరిక సామాజిక అభివృద్ధిలో లోపం కాదు. అది సమూహాలు సహకారాన్ని నిలుపుకోవడంలో సహాయపడే ఎంతో పురాతన వ్యవస్థలో భాగం.

దీని ప్రాముఖ్యత ఏమిటంటే, కిశోరావస్థ ఆ ప్రతిస్పందనలను పెంచినట్లు కనిపిస్తుంది. శిక్ష మరియు ప్రతీకారం నాడీ స్థాయిలో బహుమతిలాగా అనిపిస్తే, అవమానం, బహిష్కరణ లేదా దోపిడీని ఎదుర్కొంటున్న ఒక టీనేజర్ వెనక్కి తగ్గాలనే ఉద్దీపనను తాత్కాలిక ప్రలోభంగా కాకుండా, న్యాయం, చెందిన భావన, మరియు స్వీయ రక్షణతో లోతుగా అనుసంధానమైనదిగా అనుభవించవచ్చు.

ఈ ప్రతిస్పందనకు సామాజిక తర్కం ఉందని విశ్లేషణ వాదిస్తోంది. మోసం లేదా వేధింపులు ఎదురులేకుండా ఉన్న సమూహాలు కాలక్రమేణా తక్కువ సహకారంగా మారవచ్చు. ఆ దృష్టితో చూస్తే, దుర్వినియోగానికి ఎదురు నిలవడం అంతర్లీనంగా అప్రామాణికం కాదు. సమస్య ఏమిటంటే, పాఠశాలలు మరియు కార్యాలయాల వంటి ఆధునిక సంస్థలు అదే చర్యను ఎవరు చేస్తారు, ఏ పరిస్థితుల్లో చేస్తారు అన్నదానిపై పూర్తిగా వేరే రీతిలో అంచనా వేయవచ్చు.

కిశోరావస్థలో ఏమి మారుతుంది

ఈ అంశంలో వివరించిన అత్యంత ముఖ్యమైన జీవ వైజ్ఞానిక మార్పు సమయానికి సంబంధించినది. కిశోరావస్థలో మెదడు యొక్క reward వ్యవస్థ మరింత స్పందనాత్మకంగా మారుతుంది, ventral striatum మధ్య కిశోర దశలో ప్రత్యేకంగా బలమైన సున్నితత్వాన్ని చూపుతుంది. దీనికి భిన్నంగా, prefrontal cortex, ఇది నిరోధం మరియు ఆవేశ నియంత్రణకు సహాయపడుతుంది, జీవితంలోని మూడవ దశాబ్దం వరకు కూడా అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉంటుంది.

ఈ కలయికను తరచుగా సాధారణ “పరిణామాలపై చెడు అవగాహన” కథనంగా తగ్గిస్తారు. ఈ వ్యాసం మరింత ఖచ్చితమైన అర్థాన్ని సూచిస్తోంది. reward, కొత్తదనం, మరియు సామాజిక మూల్యాంకనానికి బలంగా స్పందించే మెదడు, కుటుంబ వ్యవస్థ దాటి పని చేయడం నేర్చుకుంటున్న యువకుడికి అవసరమైనదే కావచ్చు. కిశోరులు హద్దులను పరీక్షించాలి, అనుబంధాలను అంచనా వేయాలి, తమ స్థానాన్ని కాపాడుకోవాలి, మరియు తాము ఎక్కడ సరిపోతారో తెలుసుకోవాలి. సామాజిక ఫలితాలపై అధిక సున్నితత్వం ఆ ప్రక్రియను నడిపించడంలో సహాయపడుతుంది.

ఈ విధంగా చూస్తే, టీనేజ్ ప్రవర్తన కేవలం నియంత్రణ లోపంతో నిర్వచించబడదు. అది అనుకూల ప్రాధాన్యతతో కూడా నిర్వచించబడుతుంది. పెద్దలు ఒక టీనేజర్‌కు ఒక అవమానాన్ని పట్టించుకోకండి, గొడవ నుంచి తప్పుకోండి, లేదా జాగ్రత్త కోసం ముఖభంగాన్ని అంగీకరించండి అని చెప్పినప్పుడు, వారు వారి మెదడు అత్యంత కీలకంగా భావిస్తున్న దానిని తక్కువగా చూడమని అడుగుతున్నారు.

సహచరుల ప్రభావం పక్క విషయం కాదు

విశ్లేషణలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన అంశాలలో ఒకటి ఇతరుల పాత్ర. స్నేహితుల ఉనికే ప్రమాద స్వీకరణను పెంచగలదని, టీనేజర్లు ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు కనిపించని విధంగా reward circuitryని సక్రియం చేయగలదని అది చెబుతోంది. సహచరుల తీర్పు మరియు బహిష్కరణపై సున్నితత్వం కూడా కిశోరావస్థలో ప్రత్యేకంగా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ఇది పాఠశాలలు, తల్లిదండ్రులు, మరియు విధాన రూపకర్తలు టీనేజ్ ప్రవర్తనను ఎలా అర్థం చేసుకుంటారనే దానిపై విస్తృత ప్రభావాలను చూపుతుంది. అనేక జోక్యాలు సంబంధిత ప్రశ్న, యువకుడు నియమాన్ని లేదా సంభావ్య శిక్షను అర్థం చేసుకున్నాడా అనే దానిపైనే ఉందని భావిస్తాయి. కానీ ఒక నిర్ణయం స్థితి సంబంధిత ఆందోళనలు, అవమాన ప్రమాదం, మరియు తక్షణ సహచర పర్యవేక్షణతో నిండిన సామాజిక వాతావరణంలో వెలుగులోకి వస్తే, పూర్తిగా వ్యక్తిగత ఎంపిక మోడల్ అత్యంత బలమైన కారకాలను మిస్ చేయవచ్చు.

ఇది పెద్దల సలహా టీనేజ్ వాస్తవానికి ఎందుకు విరుద్ధంగా అనిపించవచ్చో కూడా సూచిస్తుంది. పెద్దలు పరిణామాల విషయంలో తప్పు కావలసిన అవసరం లేదు. కానీ తరగతి సహచరులు, సహ ఆటగాళ్లు, లేదా స్నేహితుల ముందు ఒక టీనేజర్ అనుభవించే తక్షణ సామాజిక ఖర్చులను వారు తక్కువగా అంచనా వేస్తుండవచ్చు. ఒక కిశోరునికి, బహిరంగ అవమానం తర్వాత మౌనంగా ఉండడం తటస్థంగా అనిపించదు. అది లొంగిపోయినట్టుగా అనిపించవచ్చు.

“చెడు నిర్ణయాలు”ను ఎలా అంచనా వేయాలి

ఈ వ్యాసం హానికర ప్రవర్తనకు సడలింపు ఇవ్వాలని వాదించడం లేదు. బదులుగా, ఆ ప్రవర్తన ఎందుకు జరుగుతుందో అనే ఉపరితల వివరణను సవాలు చేస్తోంది. కిశోర నిర్ణయాలు అన్వేషణ, సామాజిక స్థానం, మరియు అన్యాయానికి త్వరిత ప్రతిస్పందనలకు అనుగుణంగా ఉన్న మెదడు స్థితిలో భాగంగా ఉండితే, ప్రభావవంతమైన మార్గదర్శకతకు భవిష్యత్ పరిణామాలపై ఉపన్యాసాలకన్నా ఎక్కువ అవసరం అవుతుంది.

అందువల్ల ఆ ఎంపికలు తీసుకునే వాతావరణాలను మార్చాల్సి రావచ్చు. బహిరంగంగా అవమానించడం తగ్గించడం, సహచరుల ఎదుట స్థాయి పోటీలు పెరిగే పరిస్థితులను పరిమితం చేయడం, మరియు ప్రతీకారం లేకుండా అన్యాయ ప్రవర్తనను పరిష్కరించడానికి విశ్వసనీయ మార్గాలను సృష్టించడం, టీనేజర్ “మంచిగా తెలిసి ఉండాలి” అని మళ్లీ మళ్లీ చెప్పడంకన్నా ముఖ్యంగా ఉండవచ్చు.

ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్ కొన్ని శిక్షాత్మక ప్రతిస్పందనలు ఎందుకు విఫలమవుతాయో కూడా వివరిస్తుంది. ఒక యువకుడు తాను గౌరవాన్ని లేదా న్యాయాన్ని కాపాడుతున్నానని భావిస్తే, శిక్ష మాత్రమే సవరణాత్మక పాఠంగా నమోదు కాకపోవచ్చు. బదులుగా, తనపై అన్యాయం మోపబడిందనే భావనను అది మరింత బలపరచవచ్చు. ఇది బాధ్యతను తొలగించదు, కానీ ఫలితాలు ఎల్లప్పుడూ పెద్దలు నేర్పుతున్నట్టు అనుకునేదాన్ని నేర్పుతాయని భావనను సంక్లిష్టం చేస్తుంది.

టీనేజ్ మెదడుకు మరింత ఖచ్చితమైన చిత్రం

కిశోర ప్రవర్తనపై ప్రజా చర్చ సాధారణంగా రెండు అంచుల మధ్య ఊగిసలాడుతుంది: టీనేజర్లు లేదా అప్రామాణికులు, పూర్తికాని వారు; లేదా ప్రతి సందర్భంలోనూ అదే ప్రమాణాలకు లోబడాల్సిన చిన్న వయోజనులు. ఇక్కడ చూపిన విశ్లేషణ మరింత ఖచ్చితమైన మధ్యస్థానాన్ని సూచిస్తోంది. టీనేజర్లు నియమాలు మరియు పరిణామాలను గుర్తించగలరు, కానీ వారు సామాజిక ప్రమాదాలు మరియు బహుమతులను ఒక అభివృద్ధి దశలో ప్రాసెస్ చేస్తారు, అక్కడ ఆ ఇన్‌పుట్లు అసాధారణంగా తీవ్రముగా ఉంటాయి.

ఈ తేడా ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే ఇది ప్రశ్నను మార్చేస్తుంది. టీనేజర్లు స్వల్పదృష్టిగా కనిపించే నిర్ణయాలు ఎందుకు తీసుకుంటున్నారో మాత్రమే అడగడం కాకుండా, ఆ నిర్ణయాలు ఆ క్షణంలో ఏమి సాధించడానికి అనుకూలంగా ఉన్నాయో పెద్దలు అడగాల్సి రావచ్చు. అనేక సందర్భాల్లో, సమాధానం పరిమిత అర్థంలో ఆనందం కాదు. అది స్థితి, చెందిన భావన, న్యాయం, ప్రతీకారం, లేదా అవమానాన్ని తప్పించుకోవడం.

అది క్రమశిక్షణ, బాధ్యత, లేదా విధానంపై చర్చలను ముగించదు. కానీ ఆ చర్చల నాణ్యతను పెంచుతుంది. సహచరుల జీవిత అవసరాలను తీర్చడానికి రూపొందిన మెదడు ద్వారా కిశోర ప్రవర్తన రూపుదిద్దుకుంటోందని అర్థమైతే, టీనేజర్లను లోపభూయిష్ట వయోజనులుగా చూడటం లక్ష్యం కాకూడదు. వారు పనిచేస్తున్న అభివృద్ధి తర్కాన్ని గుర్తించే కుటుంబాలు, పాఠశాలలు, మరియు సంస్థలను నిర్మించడమే లక్ష్యం కావాలి.

ఈ వ్యాసం Phys.org నివేదిక ఆధారంగా ఉంది. మూల వ్యాసాన్ని చదవండి.