దక్షిణ ఆఫ్రికా కింద కొత్త రిఫ్ట్ తెరుచుకుంటోందని వేడి నీటి ఊటల వాయువులు సూచిస్తున్నాయి

జాంబియా నుంచి వచ్చిన తాజా భౌ-రసాయన ఆధారాలు లోతైన టెక్టోనిక్ కార్యకలాపాన్ని సూచిస్తున్నాయి

జాంబియాలోని వేడి నీటి ఊటలను అధ్యయనం చేస్తున్న పరిశోధకులు, దక్షిణ ఆఫ్రికాలో కొత్త టెక్టోనిక్ ప్లేట్ సరిహద్దు ఏర్పడటం మొదలై ఉండొచ్చనే ఇప్పటివరకు లభించిన అత్యంత స్పష్టమైన ఆధారాల్లో కొన్నింటిని కనుగొన్నామని అంటున్నారు. ప్రధాన సంకేతం రసాయన సంబంధమైనది: ఊటల నుంచి వెలువడుతున్న వాయువుల్లో హీలియం, కార్బన్ ఐసోటోప్ సంకేతాలు ఉన్నాయి; ఇవి పైన ఉన్న భూపటలానికి మాత్రమే కాకుండా భూమి మాంటిల్‌తో సంబంధమున్నవిగా కనిపిస్తున్నాయి.

ఇచ్చిన మూల పాఠ్యం ప్రకారం, ఈ పని 2,500 కిలోమీటర్ల పొడవైన రిఫ్ట్ జోన్‌లో భాగమైన కఫ్వే రిఫ్ట్‌పై దృష్టి పెట్టింది. ఇది టాంజానియా నుంచి నమీబియా వరకు, మరి ఆపై అట్లాంటిక్ వరకు కూడా విస్తరించి ఉండవచ్చు. ఆ ప్రాంతంలో భౌగోళిక నిర్మాణం, ఉపభూమిలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, తక్కువ స్థాయి భూకంప కార్యకలాపం, గురుత్వ అసామాన్యతల కారణంగా ఖండ విభజన ప్రారంభ దశల్లో ఉండొచ్చని భూభౌతిక శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికే అనుమానిస్తున్నారు. కానీ భౌ-రసాయన నిర్ధారణ మాత్రం లేదు అని నివేదిక చెబుతోంది.

పరిశోధకులు ఏమి కనుగొన్నారు

ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన రూటా కారోలిటె మరియు సహచరులు మధ్య జాంబియాలోని ఐదు వేడి నీటి ఊటలు, మూడు భూఉష్ణ క్షేత్ర బావుల నుంచి వాయువులను విశ్లేషించారు. పటలానికి దిగువ లోతుల్లో ఏర్పడిన పదార్థానికి అనుగుణమైన హీలియం, కార్బన్ ఐసోటోప్ నిష్పత్తులు వారికి లభించాయి. దీని అర్థం, గరిష్ఠంగా 190 కిలోమీటర్ల లోతు నుంచి మాంటిల్ ద్రవాలు ఉపరితలానికి చేరుకుంటున్నాయని సూచిస్తోంది.

ఇది ముఖ్యమైనది, ఎందుకంటే పైభాగంలోని రాయి పొరలో ఒక నిర్మాణ మార్గం ఉందని ఇది సూచిస్తోంది. ప్రాయోగికంగా, ఈ ఫలితాన్ని ఆ ప్రాంతంలోని టెక్టోనిక్ ప్లేట్లలో ఒక చీలికకు సాక్ష్యంగా పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ఈ వ్యవస్థ “మేల్కొంది” మరియు భౌగోళికంగా చురుకుగా ఉందని కారోలిటె New Scientist‌కు చెప్పారు.

ఇది శాస్త్రీయంగా ఎందుకు ముఖ్యమైనది

రిఫ్ట్ లోయలు భౌగోళిక చరిత్రలో అసాధారణమైనవి కావు. ఉదాహరణకు, ఈస్ట్రన్ ఆఫ్రికన్ రిఫ్ట్ అనేది ఖండాలు పది మిలియన్ల సంవత్సరాల పాటు ఎలా నెమ్మదిగా విడిపోతాయో చూపించే దీర్ఘకాలిక ఉదాహరణ. కానీ ఈ ప్రక్రియ ఇప్పుడే ప్రారంభమవుతున్న ప్రదేశాన్ని గుర్తించడం చాలా అరుదు. అదే కఫ్వే రిఫ్ట్‌ను ప్రత్యేకంగా ఆకట్టుకునేలా చేస్తోంది.

ఇచ్చిన నివేదిక ఈ నిర్ధారణను అతిగా చెప్పకుండా జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తోంది. నేడు క్రియాశీల రిఫ్ట్ ఉందన్నది, 100 మిలియన్ల సంవత్సరాల్లో అక్కడ తప్పకుండా కొత్త సముద్రం ఏర్పడుతుందని హామీ ఇవ్వదు. ఇది ఒక అవకాశం మాత్రమే, ఖచ్చితత్వం కాదు అని కారోలిటె అంటున్నారు. ఖండ రిఫ్టింగ్ నెమ్మదిగా, సంక్లిష్టంగా, ఎప్పుడూ రేఖీయంగా ఉండదు కాబట్టి ఈ జాగ్రత్త ముఖ్యం.

భూగర్భ శాస్త్రీయ ఆసక్తితో పాటు పారిశ్రామిక ప్రాముఖ్యత

ఈ కనుగొళ్లకు ఆర్థిక కోణం కూడా ఉంది. ఖండ రిఫ్టింగ్ ప్రారంభ దశల్లో లక్షల ఏళ్లుగా రాళ్లలో నిల్వ ఉండిన వాయువులు, హీలియం సహా, విడుదల కావచ్చు. వైద్య మరియు హై-టెక్నాలజీ వినియోగాల్లో హీలియం వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైనది. కఫ్వే రిఫ్ట్ ద్రవాల్లో దాని సాంద్రత 2.3 శాతం వరకు నమోదైనట్లు నివేదిక పేర్కొంది. ఇది ఒక్కదానితో వాణిజ్య నిల్వను నిర్ధారించదు, కానీ ప్రారంభ రిఫ్ట్ వ్యవస్థలు విద్యాసంబంధ భూగర్భ శాస్త్రం కంటే ఎక్కువగా ఎందుకు ప్రాముఖ్యమో తెలియజేస్తుంది.

కదులుతున్న ఒక ఖండం

ఆఫ్రికా ఇప్పటికే ప్రపంచంలోని ప్రముఖ క్రియాశీల రిఫ్ట్ వ్యవస్థలలో ఒకదానికి నిలయంగా ఉంది. ఖండంలోని ఇంకోచోట మరో సరిహద్దు అభివృద్ధి చెందవచ్చని ఆధారాలు, సులభంగా మరిచిపోయే ఒక ప్రాథమిక నిజాన్ని బలపరుస్తున్నాయి: టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు స్థిరమైనవి కావు. అవి అపారమైన కాలపరిమాణంలో మారుతాయి, చీలిపోతాయి, మళ్లీ ఏర్పాటవుతాయి; భూదృశ్యంలో పెద్ద మార్పులు కనిపించే చాలా ముందే ఉపరితలంపై సున్నితమైన సంకేతాలు ఇస్తాయి.

వేడి నీటి ఊటలు అటువంటి సంకేతాల్లో ఒకటి కావచ్చు. అవి లోతైన భూమి ద్రవాలు ఉపరితలానికి చేరడానికి మార్గం ఇస్తాయి; లేకపోతే అందుబాటులోకి రాని రసాయన సమాచారాన్ని తెస్తాయి. ఈ సందర్భంలో, కఫ్వే రిఫ్ట్ భూపటలంలోని పాత గాయమే కాదు, ఖండం పక్కకు లాగబడటం ప్రారంభమవుతున్న చురుకైన ప్రాంతం కావచ్చని ఆ వాయువులు భూభౌతిక శాస్త్రవేత్తలకు చెబుతున్నట్టుగా కనిపిస్తున్నాయి.

గమనించదగిన ప్రారంభ దశ కథ

ఈ అధ్యయనం యొక్క శాస్త్రీయ ప్రాముఖ్యత భవిష్యత్తులో సముద్రం తప్పక ఏర్పడుతుందని నిరూపించడంలో కాదు. టెక్టోనిక్ వ్యవస్థ ఇప్పుడే చురుకుగా ఉందని కొత్త ఆధారం అందించడంలో ఉంది. దీంతో, కఫ్వే రిఫ్ట్ ఖండ విభజన అత్యంత ప్రారంభ దశలను అర్థం చేసుకునే విలువైన సహజ ప్రయోగశాలగా మారుతోంది.

భూభౌతిక శాస్త్రవేత్తలకు ఇది అరుదైన అవకాశం. మిగతావారికి, కనిపించడానికి స్థిరంగా ఉన్న ఖండాల కింద కూడా ఇంకా తనను తాను తిరిగి రూపుదిద్దుకుంటున్న అస్థిర గ్రహ వ్యవస్థలోనే నేల భాగమని గుర్తు చేస్తుంది.

ఈ వ్యాసం New Scientist నివేదిక ఆధారంగా రాసింది. మూల వ్యాసాన్ని చదవండి.