Μια κλιματική ελπίδα που ίσως δεν υπάρχει
Για δεκαετίες, οι κλιματολόγοι κρατούσαν μια προσεκτικά αισιόδοξη θεωρία για τον Νότιο Ωκεανό: καθώς οι παγκόσμιες θερμοκρασίες ανεβαίνουν και τα ανταρκτικά παγόβουνα λιώνουν, ο σίδηρος που παγιδεύεται στον πάγο θα απελευθερωνόταν στα γύρω νερά, λιπαίνοντας τεράστιες ανθίσεις μικροσκοπικών φυκιών. Αυτά τα φυτοπλαγκτόν θα απορροφούσαν στη συνέχεια διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα καθώς αναπτύσσονται, δημιουργώντας έναν φυσικό βρόχο αρνητικής ανάδρασης που θα μπορούσε να αντισταθμίσει εν μέρει τις θερμαντικές επιδράσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Νέες έρευνες αμφισβητούν τώρα αυτή την παρηγορητική αφήγηση. Επιστήμονες που μελετούν τον Νότιο Ωκεανό έχουν βρει σημαντικά προβλήματα με τη θεωρία λίπανσης με σίδηρο, υποδηλώνοντας ότι η διαδικασία είναι πολύ λιγότερο αποτελεσματική ως δεξαμενή άνθρακα από ό,τι υποτέθηκε προηγουμένως.
Πώς η θεωρία υποτίθεται ότι λειτουργεί
Η υπόθεση λίπανσης με σίδηρο βασίζεται σε μια καλά τεκμηριωμένη παρατήρηση: μεγάλες περιοχές του Νότιου Ωκεανού είναι ζώνες υψηλών θρεπτικών ουσιών αλλά χαμηλής χλωροφύλλης. Αυτά τα νερά περιέχουν άφθονο άζωτο, φώσφορο και άλλα θρεπτικά συστατικά, αλλά οι πληθυσμοί φυκιών παραμένουν εκπληκτικά μικροί. Ο περιοριστικός παράγοντας είναι ο σίδηρος, ο οποίος είναι σπάνιος σε αυτά τα απομακρυσμένα ωκεάνια νερά.
Τα ανταρκτικά παγόβουνα περιέχουν σωματίδια σιδήρου από το υπέδαφος. Καθώς λιώνουν, αυτός ο σίδηρος απελευθερώνεται στον ωκεανό. Η θεωρία προέβλεπε ότι η επιταχυνόμενη τήξη θα παρείχε αυξανόμενες ποσότητες σιδήρου, προκαλώντας μεγαλύτερες ανθίσεις φυτοπλαγκτού που θα τραβούσαν ατμοσφαιρικό CO2 μέσω φωτοσύνθεσης.
Πού αποτυγχάνει η θεωρία
Η νέα έρευνα εντοπίζει αρκετά προβλήματα. Πρώτον, η μορφή στην οποία απελευθερώνεται ο σίδηρος έχει τεράστια σημασία. Δεν είναι όλος ο σίδηρος βιολογικά διαθέσιμος — μεγάλο μέρος βρίσκεται σε ορυκτές μορφές που δεν απορροφώνται εύκολα. Δεύτερον, το νερό τήξης απλώνεται σε αραιωμένες πλούμες, ενώ οι συγκεντρώσεις σιδήρου είναι πολύ χαμηλές για να προκαλέσουν μεγάλες ανθίσεις. Τρίτον, η θερμότερη θαλάσσια θερμοκρασία αυξάνει τον ρυθμό αποσύνθεσης της οργανικής ύλης πριν αυτή βυθιστεί, επιστρέφοντας τον άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Επιπτώσεις για κλιματικά μοντέλα
Η αποδυνάμωση της θεωρίας λίπανσης με σίδηρο έχει άμεσες επιπτώσεις για την κλιματική μοντελοποίηση. Εάν αυτή η ανάδραση είναι ασθενέστερη από ό,τι υποτέθηκε, τότε ορισμένες κλιματικές προβλέψεις ενδέχεται να υποεκτιμούν τον ρυθμό και το μέγεθος της μελλοντικής θέρμανσης. Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα φυσικό φρένο αποδεικνύεται ασθενέστερο του αναμενόμενου — και κάθε φορά που συμβαίνει αυτό, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός άνθρακα συρρικνώνεται.
Η ευρύτερη εικόνα
Η έρευνα δεν σημαίνει ότι η λίπανση με σίδηρο παίζει μηδενικό ρόλο — αλλά υποδηλώνει ότι η εξάρτηση από την τήξη των παγόβουνων για κλιματικό όφελος είναι εσφαλμένη. Η ευθύνη για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παραμένει αποκλειστικά στα χέρια του ανθρώπου.
Αυτό το άρθρο βασίζεται σε ρεπορτάζ του Phys.org. Διαβάστε το πρωτότυπο άρθρο.
